Emancipatie
|
||
|
Emancipatie (van het Latijnse emancipatio) is het streven naar een volwaardige plaats in de samenleving vanuit een achtergestelde positie. Dit kan via gelijkgerechtigdheid, zelfstandigheid of de formele toekenning van gelijke rechten, gelijkstelling voor de wet. Voorbeelden zijn vrouwenemancipatie en de emancipatie van Afro-Amerikanen in de Verenigde Staten van Amerika.
Inhoud |
[bewerken] Emancipatie van slaven
In de geschiedschrijving - en dan in het bijzonder de geschiedschrijving van de koloniën - wordt met het woord 'emancipatie' vaak bedoeld de slavenemancipatie: de afschaffing van de slavernij, die wat betreft Suriname en de Nederlandse Antillen plaatsvond op 1 juli 1863. In hoeverre op dat moment de 649 gouvernementsslaven en 32.972 particuliere slaven in Suriname, en de 11.654 slaven op de Nederlandse Antillen werkelijk de vrijheid kregen en wettelijk gelijkberechtigd werden aan andere burgers is een grote vraag: om een directe leegloop van de plantages te voorkomen, werden de plantageslaven onder 'Staatstoezicht' gesteld. Zij kregen formeel wel de status van (betaalde) arbeidskracht, maar waren nog tien jaar verplicht op de plantages te blijven werken. Met de invoer van Brits-Indische contractarbeiders vanaf 1873 kwam aan die situatie een einde.
[bewerken] Godsdienstige emancipatie
Met de burgerlijke gelijkstelling van 1796 nam Nederland de emancipatie van de (eeuwenlang hier verblijvende) Joden au sérieux. Die maakten toen 2,5% uit van de bevolking. Voor het eerst konden ze lid worden van de gilden.
Ook de strijd voor gelijkberechtiging van de katholieken in Nederland, inclusief de restauratie van de bisdommen en het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie wordt emancipatie genoemd.
[bewerken] Emancipatie van de vrouw
Gedurende een groot deel van de 20e eeuw speelde het verkrijgen van gelijke rechten voor de vrouw ten opzichte van de man (de vrouwenemancipatie) een grote rol in de maatschappij. Het feminisme is een maatschappelijke en politieke stroming die de emancipatie van vrouwen nastreeft. Ook de emancipatie van homoseksuelen kreeg voor een groot deel haar beslag in de 20e eeuw.
[bewerken] Etymologie
Het woord is een samenstelling van het voorzetsel ë (uit) en de woorden manus (hand) en capere (nemen). De Nederlandse term handlichting wordt nog altijd gebruikt voor de verlening van handelingsbekwaamheid aan een minderjarige.
