Anjerdag

Prins Bernhard in 1944

Anjerdag is de aanduiding voor 29 juni 1940, de eerste verjaardag van een lid van het koninklijk huis na de inval van de Duitse troepen in Nederland op 10 mei van dat jaar. De jarige was prins Bernhard. Door op deze dag een anjer in het knoopsgat te dragen - het handelsmerk van de prins - lieten Nederlanders openlijk hun onvrede blijken over de Duitse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog. In een aantal steden vonden georganiseerde bijeenkomsten plaats, zoals in Den Haag, waar op paleis Noordeinde het felicitatieregister kon worden getekend.

Reactie van de bezetter

De grootschaligheid van het vertoon van burgerlijke ongehoorzaamheid kwam voor de bezetter onverwacht en was aanleiding tot het nemen van strafmaatregelen. Zo werd burgemeester De Monchy van Den Haag op staande voet ontslagen, en werd generaal Winkelman, opperbevelhebber van de Nederlandse strijdkrachten, die het felicitatieregister op Paleis Noordeinde was komen tekenen, als krijgsgevangene naar Duitsland afgevoerd. Verder moest de beeltenis van Prins Bernhard uit overheidsgebouwen verdwijnen, en mochten de namen van leden van het Koninklijk Huis niet meer in de krant worden genoemd. Ook was Anjerdag de aanleiding tot het nemen van de eerste anti-Joodse maatregelen.

De maatregelen sorteerden effect: bij de volgende koninklijke feestdag, de verjaardag van koningin Wilhelmina op 31 augustus, was daar in het openbaar weinig van te merken.

Na de oorlog

Na de bevrijding in 1945 is de anjer algemeen bekend geworden als symbool voor prins Bernhard. Hij is nog steeds het beeldmerk van het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Tussen prins Bernhard en de veteranen ontstond een bijzondere band. Sinds 2005 vindt op (of vanaf 2009: rond) 29 juni de Nederlandse Veteranendag plaats, een eerbetoon aan alle Nederlandse militairen die zich in en na de Tweede Wereldoorlog hebben ingezet voor vrede. Tot en met 2004 waren de feestelijkheden rond de Nederlandse veteranen geconcentreerd rond de viering van Bevrijdingsdag op 5 mei. In Wageningen vond op die dag een defilé plaats in het bijzijn van prins Bernhard.

Stichting Anjerveteranendag

De stichting is het resultaat van een (burger)initiatief uit 2007 om de witte anjer te introduceren als symbool voor waardering voor veteranen op de Veteranendag in 2007.
In februari 2010 trad Erik Kuiper af als voorzitter van de Stichting Anjerveteranendag. Hij werd opgevolgd door kolonel Louis H.A.M. Timmermans, voormalig Chef Staf Inspecteur Generaal van de Krijgsmacht / Inspecteur der Veteranen. In 2010 maakte de witte anjer bij meer dan 180 gemeenten deel uit van de herdenking.

Externe links

• De bezetting begint (website NIOD)
• Over Anjerdag bij het Verzetsmuseum
• website van de stichting Anjerveteranendag