Begijnhof (Haarlem)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sint Josephkerk
Waalse Kerk
Gevelsteen van de Goudsmidskamer

Het Begijnhof in Haarlem dateert uit 1262 toen pastoor Arent van Sassenheim zijn huis, erf en boomgaard afstond aan een gemeenschap van begijnen. Het begijnhof was geen klooster of hofje maar een gemeenschap van vrouwen die een religieus en kuis leven leidden. Het was omgeven door een muur met poort en bestond uit ongeveer vijftig woningen, vijf conventen (gemeenschappelijke woningen) voor onvermogende begijnen, een kerk, een bakhuis, slachthuis en poorthuis. De huidige Waalse Kerk aan het Begijnhof nummer 30 was toentertijd het gebedshuis van de begijnen.

Brand en beeldenstorm[bewerken]

Bij de grote brand van Haarlem in 1576 ging het begijnhof in vlammen op. Van het oorspronkelijke begijnhof is nog één huis en de kerk bewaard gebleven, alle andere gebouwen zijn van na 1576. Twee jaar na de grote brand, op 29 mei 1578, vond de Haarlemse Noon plaats, een opstand van protestanten tegen katholieken. De beeldenstorm raasde al vanaf 1566 over Holland maar was tot dan toe aan Haarlem voorbijgegaan. De Haarlemse Noon wordt gezien als verlate beeldenstorm. Tijdens de Noon bestormden soldaten van de Prins van Oranje de Bavokerk op de Grote Markt, het begin van de reformatie in Haarlem. Tot 1578 telde Haarlem negentien rooms-katholieke kloosters en het begijnhof. Na de reformatie werd het katholieke geloof verboden, het interieur van de kerken vernield en alle kerkelijke goederen verbeurd verklaard. De kloosterlingen en begijnen zochten hun toevlucht in het ondergrondse en in schuilkerken.

Tegenwoordig zijn in het Begijnhof twee kerken, de Waalse Kerk aan het Begijnhof 30 en de katholieke Sint Josephkerk aan de Jansstraat 41.

Hugenoten[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Waalse Kerk (Haarlem) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Waalse Kerk (Église Wallonne) was voor de reformatie een katholieke kerk met de naam Begijnhofkapel. Het is de oudste kerk van Haarlem, gebouwd in 1348. Omdat Haarlem zwaar geleden had onder het beleg door de Spanjaarden schonken de Staten van Holland in 1586 alle door hen geconfisqueerde katholieke bezittingen aan de stad Haarlem als compensatie voor de schade. Het stadsbestuur van Haarlem wees de voormalige Begijnhofkapel toe aan de Franstalige protestanten die er vanaf 1590 diensten hielden in hun eigen taal.

St. Josephkerk[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Sint-Josephkerk (Haarlem) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De andere kerk, de katholieke St. Josephkerk, is gebouwd tussen 1841 en 1843 en ingewijd op 31 mei 1843. Dankzij de hernieuwde vrijheid van godsdienst en met een nieuwe kerk konden katholieken op het Begijnhof weer hun geloof belijden. De kerk is ontworpen door architect H. Dansdorp die een ontwerp maakte in neo-classicistische stijl met gekroonde zuilen, frontons, pilasters, bogen, stucwerk en marmer. Op 7 juli 1853 verhief Paus Pius IX de Sint Josephkerk tot kathedraal van het bisdom Haarlem. In 1856 werd de kerk in de lengte en in de breedte vergroot, met op het priesterkoor eikenhouten kanunnikenbanken. Inmiddels is de St. Josephkerk weer een gewone kerk, want de kathedraal van Haarlem is sinds 2 mei 1948 de Kathedraal Sint Bavo aan de Leidsevaart 146.

Goudsmidskamer[bewerken]

In het Begijnhof is ook de voormalige Goudsmidskamer te vinden aan het Goudsmitspleintje.Het pand werd vanaf 1612 gehuurd door het goudsmidsgilde. De historische functie is nog te herkennen aan de gouden beker op de gevelsteen van het pand, die de beker van Sint Eloy voorstelt, de beschermheilige van het gilde. Na de reformatie is er ook lange tijd een schuilkerk gevestigd geweest.

Prostitutie[bewerken]

Tegenwoordig is het Begijnhof het prostitutiegebied van Haarlem. Er gaat een verhaal dat veel nonnen na de reformatie voor de prostitutie kozen omdat dat voor hen de enige manier was om in leven te blijven. Waarschijnlijker is echter dat de begijnen elders hun heil zochten, waarna anderen van het Begijnhof een prostitutiegebied maakten.

Zie ook[bewerken]