Boze oog

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Symbolen van ongeluk: een boze geest (kakodaimon) en het boze oog. Het boze oog is omgeven door een pikkende raaf, drietand, zwaard, schorpioen, slang, duizendpoot en hond (mozaïek uit de tweede eeuw)
De nazar aan een ketting: bescherming tegen het boze oog

Het boze oog is een blik waarvan geloofd wordt dat hij anderen letsel kan berokkenen en zelfs in staat is om iemand te doden die erdoor getroffen wordt. Vooral kinderen, zwangere vrouwen en dieren zouden er gevoelig voor zijn. Geloof in het boze oog kwam al voor in het Oude Griekenland en Rome, en werd ook gevreesd bij hindoes, islamieten, boeddhisten en joden.

Algemeen verbreid bijgeloof[bewerken]

Men vermoedt dat het geloof in het boze oog ontstaan is in het Soemerische rijk. Het geloof in het boze oog is erg sterk in het Midden-Oosten, Azië en Europa, vooral in het Middellandse Zeegebied. Veel schepen in dit laatste gebied worden op de boeg gesierd met een oog. Het geloof in het boze oog verspreidde zich ook naar Noord-Europa, vooral in Keltische gebied. De oude Romeinen kenden het boze oog ook al, onder de naam oculus malus.

Het boze oog komt voor in de islamitische wereld (Arabisch: ayin harsha, in Turkije ook wel bekend als nazar). Dit moet gezien worden als een volkstraditie die door bepaalde stromingen binnen de islam verworpen wordt. Men kent volgens deze stromingen krachten toe aan een voorwerp dat geen kracht kan hebben. In combinatie met een passage uit de Koran, zoals het Troonvers wordt het door anderen weer wel als een middel gezien om het kwaad te weren.

Ook in de joodse mythologie (ook wel bekend als ayin horeh in het Hebreeuws) is het boze oog terug te vinden.

Het boze oog wordt in verschillende landen in het Middellandse Zeegebied in vele vormen als souvenir aangeboden, zoals armbandjes, kettinkjes, oorbellen, boekenleggers en andere prullaria.

Bescherming[bewerken]

Men had in het verleden verschillende trucjes om het zogenaamde boze oog te ontwijken. Zo ging men bijvoorbeeld verzen uit de Bijbel opzeggen, of bedacht men verschillende amuletten. Het "boze oog" wordt ook als een naam gebruikt voor een bepaald amulet, de nazar, dat wordt verondersteld het kwaad weg te kijken. Die naam is misleidend, omdat het niet het boze oog zelf is, maar het boze oog zou moeten wegkijken. De blauwe kleur van de nazar-amulet wordt al sinds de vroegste tijd geacht een zuiverende kleur te zijn.

Om het boze oog te weren maken Aziatische kinderen soms hun gezicht zwart, vooral rond de ogen. Bij sommige Afrikaanse volkeren vreest men het boze oog vooral tijdens het eten en drinken: als de mond open is zou het gevaar van verlies van de ziel door het boze oog groter zijn. Als middel om zich te beschermen worden in vele culturen ook amuletten of talismannen gedragen, of worden er spreuken en heilige teksten tegen het boze oog gebruikt.

Zie ook[bewerken]