Cafeïne

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Cafeïne
Structuurformule en molecuulmodel
Chemische structuur van cafeïne
Algemeen
Molecuulformule	C8H10N4O2
Andere namen	1,3,7-trimethylxanthine, theïne, mateïne, guaranine, methyltheobromine
Molmassa	194,19 g/mol
SMILES	O=C1C2=C(N=CN2C)N(C(=O)N1C)C
CAS-nummer	58-08-2
EG-nummer	200-362-1
PubChem	2519
Beschrijving	kleurloze tot witte naalden of poeder
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Xn, schadelijk
Risico (R) en veiligheid (S)	R-zinnen: R22 S-zinnen:
LD50 (ratten)	(oraal) 355 mg/kg[1][2] (intraperitoneaal) 240 mg/kg (subcutaan) 170 mg/kg (intraveneus) 105 mg/kg (rectaal) 300 mg/kg
LD50 (konijnen)	(oraal) 246 mg/kg (intraveneus) 58 mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand	vast
Kleur	kleurloos of wit
Dichtheid	1,23 g/cm³
Smeltpunt	238 °C
Zelfontbrandings- temperatuur	540 °C
Nutritionele eigenschappen
Essentieel ?	neen
Komt voor in	koffie, thee, maté, guarana, cacao
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar)

Cafeïne of coffeïne, ook bekend onder de naam theïne is een alkaloïde die onder andere voorkomt in koffiebonen, thee, maté, guarana en cacaobonen. De alkaloïden zijn een groep stoffen waartoe ook genotmiddelen zoals nicotine en cocaïne behoren. Ook in de geneeskunde gebruikte stoffen zoals morfine en codeïne zijn alkaloïden. Cafeïne als zuivere stof is een wit poeder met een bittere smaak.

Inhoud 1 Effect 1.1 Gewenning 2 Toxiciteit 3 Extractie 4 Externe links

[bewerken] Effect

Cafeïne is ook de opwekkende stof in een aantal frisdranken zoals cola en in de tegenwoordig populaire energiedrankjes zoals Red Bull en Bullit. Het gebruik van deze energiedranken wordt afgeraden voor kinderen onder de 16 jaar, cafeïnegevoelige personen en personen met een alcohol- en of drugverslavingsverleden^[bron?]. Soms wordt cafeïne toegevoegd aan pijnstillers zoals paracetamol om een opwekkend effect aan de pijnstilling toe te voegen.

Cafeïne heeft ook enige invloed op de stofwisseling. Daarom is cafeïne een veel gebruikt ingrediënt in populaire vetverbranders (ook wel fatburners genoemd) zoals Stacker. Cafeïne heeft adrenerge effecten: het stimuleert het sympatische zenuwstelsel, de hartslag en de ademhaling.

Onderzoek heeft aangetoond dat cafeïne de waakzaamheid en het reactievermogen bij autorijden bevordert: 2 of 3 kopjes koffie voor het rijden en ten minste 1 kopje koffie in elke rustpauze vermindert risico’s. Daarbij is het kortetermijngeheugen gebaat bij cafeïne: leren en onthouden wordt iets makkelijker door de werking. Er zijn bovendien aanwijzingen dat cafeïne een beschermende werking heeft tegen vergeetachtigheid in het algemeen, en Alzheimer in het bijzonder^[3].

[bewerken] Gewenning

Bij regelmatig gebruik neemt het effect per hoeveelheid af. Er is dan meer cafeïne nodig om hetzelfde effect te bereiken. Er kan verslaving optreden en plotseling stoppen met de inname kan dan zorgen voor hoofdpijn, een sterke afname van de bloeddruk en andere ontwenningsverschijnselen. Dit komt regelmatig voor bij mensen die op het werk veel koffie drinken en dan in het weekeinde hoofdpijn hebben. In zeldzame gevallen kunnen ernstige ontwenningsverschijnselen ontstaan die enkele weken tot maanden kunnen aanhouden. Het volgen van een koolhydraatarmdieet gaat deze verschijnselen tegen en kan het lichaam weer tot rust brengen^[bron?]. In de meeste gevallen duren de ontwenningsverschijnselen zo'n 10 dagen waarvan de eerste 5 dagen als het zwaarst worden ervaren. Tevens kunnen er bijwerkingen ontstaan: slapeloosheid, rusteloosheid en risico van aantasting van hart- en bloedvaten^[4].

[bewerken] Toxiciteit

Cafeïne is behoorlijk giftig. In relatief kleine doses kan het al mensen doden. De mediane dodelijke dosis is voor mensen circa 10 gram^[5].

Cafeïne heeft in het lichaam gemiddeld een halfwaardetijd van 4,9 uur, dus wanneer men de dag om 8.00 uur zou beginnen met acht koppen koffie, dan heeft men om 13.00 uur nog steeds het equivalent van vier koppen koffie in het bloed, om 18 uur nog het equivalent van twee koppen en wanneer men gaat (proberen te) slapen is het alsof men net een kop koffie gedronken heeft. Bij rokers gaat het afbreken sneller, in tegenstelling tot zwangere vrouwen, bij wie dit juist veel langer duurt^[6].

[bewerken] Extractie

Cafeïne kan uit koffiebonen worden verwijderd. Dit proces noemt men cafeïne-extractie. Eén methode gebeurt met behulp van superkritische kooldioxide. Dit is een toepassing van het kritische punt van kooldioxide.

De gemiddelde hoeveelheid cafeïne per standaard hoeveelheid voedingsmiddel van een aantal producten^[7]:

Voedingsmiddel	Cafeïne (in mg)
Mentos Energie 100g (3 rollen)	250mg [bron?]
Blik Energiedrank 250 ml	80
Kop koffie	70 (40-100 mg)
Paracetamol-cafeïne	50
Tablet anti-griepmiddel	25 - 50
Kop thee	30 - 40
Reep chocolade	30
Glas cola	25 (10 mg per 100 ml)
Kop kruidenthee	0 - 30 (groene thee: 20-30)
Kop cafeïnevrije koffie	2 - 4
Glas cafeïnevrije cola	0
Glas up-drink	0

[bewerken] Externe links

• Cafeïne en metabolisme Hoe cafeïne de vetverbranding stimuleert.