Energiedrank
Een energiedrank is een drank die een stimulerende werking op mensen kan hebben. Er zijn twee soorten energiedrankjes: de zogenaamde sportdrankjes en drankjes die bedoeld zijn voor het verbeteren van mentale prestaties. Dit artikel gaat over deze laatste categorie.
Naar energiedrank is een grote vraag. De omzet van merken als Monster, Burn en Red Bull neemt (in België) al 5 jaar lang jaarlijks met 10 procent toe en er komen almaar meer merken bij. De marketing richt zich met name op jonge consumenten.[1]
Inhoud |
[bewerken] Ingrediënten
Ingrediënten die in de meeste energiedranken voorkomen zijn:
- Water
- Suiker. Met uitzondering van de suikervrije varianten bevatten energiedrankjes zeer veel suiker: 105 à 149 gr per liter, vergelijkbaar met frisdranken als cola.[1]
- Cafeïne (vaak ook in de vorm van guarana). De meeste energiedranken bevatten 320 mg cafeïne per liter, conform de maximum toegelaten hoeveelheid cafeïne in gearomatiseerde drankjes zonder alcohol.[1] Enkele huismerken van supermarkten bevatten iets minder, 300 mg per liter.
Een blikje van 250ml bevat dan met 80mg ongeveer evenveel cafeïne als een kop koffie.
De aanbevolen doses voor caffeïne hangen af van de leeftijd en de gezondheidstoestand van de persoon. Voor een volwassene wordt een maximum van 400 mg per dag aangeraden. Voor een kind bedraagt de toelaatbare dagelijkse dosis 2,5 mg per kilogram lichaamsgewicht: d.i. 45 mg per dag op de leeftijd van 5-6 jaar, 60 mg per dag rond de leeftijd van 7-9 jaar en 85 mg per dag voor kinderen van 10-12 jaar. [1]
- Taurine of glucuronolacton. Volgens de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid is de blootstelling aan taurine en glucuronolacton via regelmatige consumptie van energiedrankjes geen reden voor bezorgdheid, mits de consumptie de 125 ml (half blikje) à 350 ml (1,4 blikje) niet overstijgt. De waargenomen negatieve gezondheidseffecten zijn vooral toe te schrijven aan de consumptie van grote hoeveelheden cafeïne[2]
- Vitaminen (vaak de B-groep, waaronder ook inositol)
- Mineralen
- Kunstmatige smaakstoffen
- Kleurstoffen
- Ginseng, verbetert de concentratie en beweging.
Vaak worden aan energiedrankjes stoffen toegevoegd die het effect van cafeïne versterken. Guarana bevat eveneens 40 tot 90 mg cafeïne en aan cafeïne verwante stoffen per gram droge stof en heeft hetzelfde stimulerende effect. Ook taurine zou de effecten van cafeïne op het zenuwstelsel kunnen versterken.
[bewerken] Soorten
Energiedranken werden voorheen alleen in 25cl blikjes verkocht. Sinds 2008 zijn er verpakkingen van 33cl en 355ml in een langwerpig blikje. Ook zijn er blikjes met 473ml en 500ml inhoud. Sommige merken verkopen varianten met andere smaken, of een light-versie. Nu worden vooral 250ml varianten verkocht.
[bewerken] Effect van energiedrank
Men kan over het algemeen stellen dat het effect hoofdzakelijk komt van de toegevoegde cafeïne. Maar ook de hoeveelheid suiker die in de drankjes zit kan de prestaties (kortdurend) verhogen. Ook de andere stoffen, zoals taurine, leiden volgens de fabrikanten tot een prestatieverhoging. Deze bewering is echter omstreden.
Een effect op het concentratievermogen of cognitieve prestaties kon niet aangetoond worden in een wetenschappelijke studie. [3] Ook op de sportprestaties kon de invloed niet worden aangetoond,[4][5][6] hoewel een onderzoek uit 2001 wél een effect vond.[7] Wel kon aangetoond worden dat bestuurders op lange autoritten langer wakker konden blijven.[8] Dit effect is waarschijnlijk volledig toe te schrijven aan het effect van de cafeïne.[9]
[bewerken] Risico's
 |
Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts. |
De Deense overheid pleit voor een waarschuwing op de verpakking van energiedranken dat volwassenen niet meer dan 50 centiliter per dag moeten consumeren. Voor jongeren onder de 18 is dat niet meer dan 25 centiliter per dag. Ook moet er op komen te staan dat het product niet gebruikt mag worden door kinderen onder de tien jaar evenals door zwangere vrouwen.[10]
Onlangs pleitte de Belgische consumentenorganisatie OIVO al voor een verbod op de verkoop aan jongeren.[1] Het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung liet in 2010 weten voor een verbod op energyshots te zijn (welke naar verhouding meer cafeïne of taurine dan energydrinks bevatten).[11]
Het Franse voedselveiligheidagentschap AFSSA heeft tussen 2001 en 2006 zelfs tot viermaal toe negatieve adviezen uitgevaardigd over energiedranken, alvorens het in juli 2008 uiteindelijk moest zwichten voor de grote Europese druk.[1]
[bewerken] Combinatie met alcohol, drugs of medicijnen
Het mixen van energiedrank met alcohol kan iemand het gevoel geven minder gedronken te hebben dan het geval is,[12] waardoor men meer gaat drinken dan de bedoeling is aangezien cafeïne een oppeppende werking en alcohol een dempende werking op het zenuwstelsel heeft. Maar cafeïne vermindert de werking van alcohol niet en alcohol vermindert de werking van cafeïne niet. De combinatie in hoge doseringen is wel af te raden omdat het lijkt alsof men minder alcohol geconsumeerd heeft dan het geval is. Daardoor kan men meer alcohol gaan consumeren omdat het gewenste effect nog niet bereikt is of lijkt. Beide stoffen drijven ook vocht af en putten het lichaam uit met een vitamine B-tekort als gevolg en een mogelijk verhoogd katergevoel. In discotheken is de combinatie van Wodka met Red Bull sterk verbreid. Het tussendoor nuttigen van water, liefst koud, en een verhoogd gebruik van thiamine (vitamine b1) kunnen mogelijke katerverschijnselen weer verminderen, maar zeker niet wegnemen.
Ook zijn er mensen die bewust middelen nemen die het centrale zenuwstelsel dempen zoals kalmerende middelen of zelfs harddrugs en daarbij enorme hoeveelheden energiedrank nemen om zodoende een amfetamine-achtig effect te krijgen zonder amfetamine te gebruiken.
Deze vormen van misbruik kunnen het lichaam uitputten met enorme vermoeidheid of zelfs depressie en schimmelinfecties als gevolg. Ook verhogen energiedrankjes de bloedsuikerspiegel, wat nadelig kan zijn voor diabetici (type 1 en 2) of mensen met een erfelijke aanleg voor diabetes mellitus type-2.[13] Diabetes mellitus type-2 is een multifactoriële aandoening (levensstijl, voeding en erfelijkheid kunnen een rol spelen bij het ontstaan ervan).[14]
[bewerken] Uitdroging
Er wordt gezegd dat de combinatie van energiedrank met alcohol gevaarlijk is omdat de cafeïne en de alcohol samen zorgen voor sterke uitdrogingsverschijnselen. In theorie is het inderdaad mogelijk uitgedroogd te raken van te grote hoeveelheden alcohol en cafeïne in combinatie, in de praktijk is vooral de kater het probleem.
[bewerken] Hart- en bloedvaten
Over energiedrank wordt vaak gezegd dat het een aanslag is op de gezondheid (hart en bloedvaten). Uit Australisch onderzoek bleek dat al na één suikervrij blikje van 250 ml Red Bull de "kleverigheid" van de bloedplaatjes toenam, waardoor het risico van stolselvorming toeneemt.[15]. In een publicatie over energiedrankjes van het Duitse Rijksinstituut voor Risicobepaling worden hartritmestoornissen, toevallen, nierfalen en overlijden genoemd na het drinken van energiedrankjes. Hoewel een oorzakelijk verband met het drinken van energiedrankjes onduidelijk is, raadt dit instituut mensen met hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten voorzichtigheid aan bij het drinken van energiedrankjes totdat er grotere studies naar dit mogelijke verband zijn uitgevoerd.[16] Door het National Poisons Information Centre in Ierland zijn in de jaren 1999-2005 zeventien gevallen geregistreerd van verwardheid, tachycardie (versnelde pols) en insulten na het drinken van energiedrankjes, waaronder twee met dodelijke afloop[16].
Daarentegen zitten er ook veel b-vitamines en taurine in energiedranken die een positief effect op de gezondheid kunnen hebben en mogelijk een prestatieverhogend effect hebben, dat echter te verwaarlozen is vergeleken met de werking van de cafeïne. Het is niet zo dat de toegevoegde vitamines het nadelige effect van de cafeïne en de suiker compenseren. Opvallend is dat thiamine (vitamine b1) in de drankjes ontbreekt. Thiamine is essentieel bij het metabolisme van koolhydraten, dus de verwerking van de in energiedrank aanwezige suikers door het lichaam. Veelvuldig gebruik van energiedranken, koffie en of alcohol kan zorgen voor uitdroging en voor een tekort aan thiamine.
[bewerken] Tanderosie
Ook zijn de drankjes vanwege het suikergehalte, maar vooral ook vanwege de zuurgraad, een aanslag op het gebit. De grote hoeveelheid voedingszuren veroorzaakt tanderosie (het afslijten van de glazuurlaag van de tanden).
[bewerken] Verslaving
Verslaving komt voor, vergelijkbaar met verslaving aan koffie. Zelfs kinderen zijn soms verslaafd aan deze energiedrankjes, waarvan de B-merken relatief goedkoop zijn.[12]
Bij verslaving zijn de ontwenningsverschijnselen vaak na 5-10 dagen voorbij. Ze bestaan vooral uit hoofdpijn, concentratiestoornissen, lichte depressie, het gemis van het middel, vermoeidheid en persoonsgebonden symptomen. De genoemde symptomen hoeven niet altijd op te treden. Bij extreem hoog gebruik is het verstandig de blikjes af te bouwen, door elke dag een blikje minder te nemen. Verslaving aan energiedrank is overigens niet helemaal hetzelfde als verslaving aan cafeïne. Bij energiedrank speelt suiker waarschijnlijk ook een rol.
[bewerken] Zwangerschap
De Belgische consumentenorganisatie OIVO wijst op de gevaren van energiedrank voor zwangeren en raadt zwangere vrouwen daarom het gebruik van energiedrank af.[1]
[bewerken] Oorsprong
Het idee voor energiedranken komt uit Japan. Hier kregen piloten na de Tweede Wereldoorlog het idee taurine te gebruiken om hun vermoeidheid te verdrijven na een lange vlucht. Als gevolg hiervan kwam een drankje met de naam Lipovitan-D in de mode. Dit sloeg over naar Thailand van waaruit de "uitvinder" van Red Bull het idee mee naar Europa nam. Door een gelikte marketingstrategie werd het populair bij de alternatieve jeugd en in de clubscene (Bijvoorbeeld techno, mountain biking en snowboarding).
De markt wordt gedomineerd door de Oostenrijkse dranken Red Bull en "Bullit" (Bullit is het tweede merk van Red Bull). Door de lagere prijs zijn de andere merken en de B-merken populair geworden en zijn zij grote concurrentie voor "Red Bull".
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ a b c d e f g (nl) Tom van der Meer - 'Verbied verkoop energydrinks aan jeugd EVMI - 31 augustus 2010
- ↑ European Food Safety Authority - The use of taurine and D-glucurono-gamma-lactone as constituents of the so-called “energy” drinks. 15 January 2009
- ↑ (en) Gendle et al. Attention and Reaction Time in University Students Following the Consumption of Red Bull®. Open Nutrition Journal (2009) vol. 3 pp. 8-10
- ↑ (en) Astorino TA, Matera AJ, Basinger J, et al. Effects of red bull energy drink on repeated sprint performance in women athletes. (2011) Amino Acids . PMID 21461905.
- ↑ (en) Candow DG, Kleisinger AK, Grenier S, et al. Effect of sugar-free Red Bull energy drink on high-intensity run time-to-exhaustion in young adults. (2009) J Strength Cond Res 23:1271-1275. PMID 19528841.
- ↑ (en) Forbes SC, Candow DG, Little JP, et al. Effect of Red Bull energy drink on repeated Wingate cycle performance and bench-press muscle endurance. (2007) Int J Sport Nutr Exerc Metab 17:433-444. PMID 18046053.
- ↑ (en) Alford C, Cox H, Wescott R. The effects of red bull energy drink on human performance and mood. (2001) Amino Acids 21:139-150. PMID 11665810.
- ↑ (en) Mets MA, Ketzer S, Blom C, et al. Positive effects of Red Bull® Energy Drink on driving performance during prolonged driving. (2011) Psychopharmacology (Berl) 214:737-745. PMID 21063868 gratis volledige artikel.
- ↑ (en) Woojae Kim Debunking the effects of taurine in Red Bull energy drink (2003) Nutrition Bytes 9(1)
- ↑ (nl) Norbert van der Werff - Denemarken wil EU-waarschuwing op energy drinks EVMI - 15 september 2010
- ↑ (nl) Norbert van der Werff - 'Energyshots moeten worden verboden' EVMI - 10 februari 2010
- ↑ a b Hoge Gezondheidsraad waarschuwt voor risico's van energiedranken Portaal belgium.be, 6 januari 2010
- ↑ (en) Diabetesdrinks.com
- ↑ Erfelijkheid.nl diabetes type 2
- ↑ (en) DeSciscio P, Prabhu A, Worthley M et al. Acute Effects of Red Bull on Platelet and Endothelial Function. Heart lung & Circulation 2008; 17(suppl 3): S23-S24. Hoofdonderzoeker Scott Willoughby noemde in de krant "The Australian" deze resultaten alarmerend: "Eén uur na het drinken van Red Bull was (het hartvaatstelsel van de proefpersonen) niet meer normaal maar abnormaal op een manier die we kennen van een patiënt met een hartvaatziekte" (citaat van Reuters dd 14 augustus 2008 Red Bull drink lifts stroke risk: Australian study)
- ↑ a b (en) Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) New Human Data on the Assessment of Energy Drinks BfR Information No. 016/2008, 13 March 2008.
 |
Zie de categorie Energy drinks van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
