Duitse militaire begraafplaats in Lommel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Toegangsgebouw met tekst 1939-1945 Hier ruhen Deutsche Soldaten
Overzicht van het kerkhof (op de achtergrond de gedenkzuil van Brussel-Evere), vanaf het dak van de crypte
Duitse Militaire Begraafplaats (Deutsche Kriegsgräberstatte) , 26-05-2013
Rijen graven met bloeiende heide
De kruisigingsgroep op de crypte
Gravestone of a German soldier.
Block 61-grave 81, Friedrich Alpers.

De Duitse militaire begraafplaats (Deutsche Kriegsgräberstatte) is een begraafplaats te Kattenbos in de Belgische gemeente Lommel. Hier rusten Duitse soldaten die gesneuveld zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast ligt hier een kleiner aantal soldaten begraven die tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn omgekomen. Het is, wat betreft de Tweede Wereldoorlog, het grootste Duitse soldatenkerkhof buiten Duitsland in West-Europa. Per jaar trekt dit kerkhof tussen de 25.000 en 30.000 bezoekers.

Oorsprong en statistische gegevens[bewerken]

Enige cijfers[bewerken]

Het terrein is 16 ha groot (427x350 m) en er liggen 38.560 soldaten uit de Tweede Wereldoorlog. Deze zijn voor het overgrote deel afkomstig uit verzamelbegraafplaatsen te Hendrik-Kapelle, Fosse, Overrepen en Neuville-en-Condroz. Daar waren ze voorlopig door de Amerikaanse Gravendienst (U.S. Battle Monument Commission) begraven, om in 1946 en 1947 naar Lommel te worden overgebracht. Toen het terrein aan de Belgische autoriteiten werd overgegeven, brachten deze ook de andere op Belgisch grondgebied gesneuvelde Duitsers hierheen. De 542 soldaten uit de Eerste Wereldoorlog zijn afkomstig van een soldatenkerkhof te Leopoldsburg. In totaal liggen hier dus 39.102 gesneuvelden. Het totale aantal is in de loop der tijd licht gestegen, omdat her en der resten van vermiste gesneuvelden werden gevonden, of omdat de overheid overging tot berging van bv. al bekende vliegtuigwrakken. Zo werden hier op 15 mei 2008 nog 3 personen van de Luftwaffe ter aarde besteld. De soldaten die hier zijn begraven, sneuvelden in hoofdzaak tijdens:

Inrichting van het kerkhof[bewerken]

In 1952 werd het kerkhof aan de Duitse Oorlogsgravendienst overgedragen, middels een Oorlogsgraven Overeenkomst. Deze dienst heeft de begraafplaats beplant en verder ingericht. Door de vele graafwerkzaamheden werd de bodemstructuur grotendeels vernield, hetgeen resulteerde in een woestijnachtig bodemoppervlak. Dit had tot gevolg dat bij winderig weer het zand in grote stofwolken over het kerkhof werd geblazen. In 1953 begon de Volksbund dan ook met het herstel van de bodem door middel van het aanvoeren van grote hoeveelheden turf en bosgrond; daarnaast werden duizenden stuks bomen, struiken en dophei aangeplant. Tevens wierp men om het gehele kerkhof een aarden wal op met een totale lengte van 1100 m. De Volksbund werd hierin bijgestaan door jongeren op jongerenkamp. Waar er in 1953 ongeveer 100 voornamelijk Duitse jongeren de Volksbund assisteerden, waren er in 1954 al bijna 400 jongeren uit 16 verschillende landen. Vele jongeren uit deze zomerjeugdkampen in '53/'54/'55 waren lid van verschillende jeugdorganisaties, zoals CJVM (Christlicher Verein Junger Menschen), Kolpingnetwerk of Jugendbauwerk Schleswig-Holstein. Ze gebruikten hierbij de slagzin: "Verzoening via de graven". Later kwam daar "Werk voor de vrede" bij. Deze jeugdkampen verspreidden zich vanuit Lommel naar bijna alle Europese landen met Duitse oorlogskerkhoven.

Andere wetenswaardigheden[bewerken]

Identificatie van gesneuvelden[bewerken]

Voor iedere twee soldaten is er meestal één kruis. Er zijn echter enige graven, die de resten van meerdere personen bevatten (tot 6 personen). In die tijd bestond DNA-onderzoek nog niet, dus was het in sommige gevallen moeilijk om uit te maken, aan wie bepaalde lichaamsdelen toebehoorden. In enkele gevallen zijn broers bij elkaar begraven. Daarnaast heeft ook enig gesneuveld medisch personeel (artsen, verpleegsters) hier hun laatste rustplaats gevonden. Aanvankelijk waren er 13.000 soldaten niet geïdentificeerd. Hiervan waren er in 2008 ongeveer 7.000 bekend geworden. Op dit moment zijn 6.221 gevallenen nog niet geïdentificeerd.

Archieven[bewerken]

Er is getracht om van iedere gevallene de naam, geboortedatum, sterfdatum en rang of functie te achterhalen, hetgeen uiteraard in veel gevallen niet lukte: vele Duitse archieven gingen tijdens de geallieerde bombardementen in vlammen op. Met name van de gesneuvelden uit WO I is, behoudens sporadische uitzonderingen, meestal slechts de naam en datum van overlijden bekend. Daarnaast kreeg iedere gesneuvelde een vaknummer gecombineerd met rijnummer op het kruis. Door de jaren heen, hebben sommige familieleden foto's, gedenkbordjes en andere versierselen op en rond de kruizen aangebracht. Hoewel dit officieel niet mag, wordt dit oogluikend toegestaan. Verder oogt deze begraafplaats goed onderhouden. Zo kan men op deze begraafplaats met enige regelmaat jonge soldaten uit de Bundeswehr aantreffen met hark en schoffel.

Inwijding en crypte[bewerken]

De officiële inwijding van de begraafplaats vond plaats op 6 september 1959. De begraafplaats kan worden betreden via een crypte waarop zich een grote kruisigingsgroep uit basaltsteen (quadersteen) bevindt (het gesteente is afkomstig uit de Eiffel), met het kruis, Johannes en Maria. De afzonderlijke beelden zijn 3,30 m hoog; de totale hoogte van de kruisigingsgroep is 6 m. en weegt 39 ton. Binnenin de crypte ligt een beeltenis van een gesneuvelde soldaat. De Duitse regering laat, samen met andere landen, bijna continu kransen leggen bij dit beeld, zowel ter herinnering als waarschuwing aan deze afschuwelijke tijd. Volgens de Conventie van Genève hebben oorlogsslachtoffers, ook in het buitenland, "Recht op Eeuwige Rust".

Andere gedenktekens[bewerken]

  • Ongeveer in het midden van het kerkhof bevindt zich een gedenksteen, die oorspronkelijk afkomstig is van het ere-kerkhof Brussel-Evere.
  • Bij de ingang vindt men uitgebreide informatie over de geschiedenis van dit kerkhof, alsmede een op gezette tijden geopend informatiecentrum.
  • In mei 1995 werd een boom geplant, een Japanse notenboom, als teken van hoop en ter nagedachtenis; niet alleen aan WO II, maar tevens ter herinnering aan de verschrikkingen van 6 augustus 1945. Op die datum wierpen de geallieerden de eerste atoombom af boven de Japanse stad Hiroshima. Naast de boom staat een gedenkbordje in drie talen:

- Nederlands: "Symbool van hoop en vrede. Geplant ter herdenking op de 50e verjaardag van het einde van de oorlog".

- Frans: "En signe d'espoir et de paix. Planté à l'occasion du 50ème anniversaire de la fin de la guerre".

- Duits: "Als Zeichen der Hoffnung des Friedens. Gepflanzt anlässlich des 50. Jahrestages des Kriegsendes".

Trivia[bewerken]

In 1993 werd een Jeugdontmoetingshuis geopend. De bedoeling is om over de graven heen aan vrede en de Europese eenwording bij te dragen.

In het verleden is de begraafplaats herhaaldelijk misbruikt door onder meer neonazi's, die er antidemocratische bijeenkomsten hielden (o.a. de Blood & Honour beweging). Dankzij een speciale gemeenteverordening, die in overleg met de beheerders van de begraafplaats tot stand is gekomen, is aan dit misbruik een einde gemaakt. In november 2008 werden zo de Nederlandse neonazi's Joop Glimmerveen en Stefan Wijkamp veroordeeld wegens het brengen van de Hitlergroet tijdens een neonazibijeenkomst in 2007.[1]

Externe links[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Nederlanders veroordeeld tot 1100 euro boete voor Hitlergroet, DeMorgen.be, 19 november 2008, bezocht 2 februari 2012