Hitlergroet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Massale Hitlergroet tijdens een NSDAP partijdag in Neurenberg (1936)
Publiek bij de diplomatieke ontvangst door rijkskanselier Adolf Hitler, Berlijn 1934
Adolf Hitler bezoekt de werkzaamheden aan de Westwall, 1938

De Hitlergroet of nazigroet (Duits: Hitlergruß) is een groetgebaar dat gebruikt werd in nazi-Duitsland. De groet wordt uitgevoerd door de rechterarm uit te strekken in de lucht met een gestrekte hand. De persoon die de groet doet, zegt gebruikelijk ook "Heil Hitler!", "Heil, mein Führer!" (Heil aan mijn leider!) of "Sieg Heil!" (Heil aan de overwinning!). Deze groet werd ingesteld door de NSDAP in de jaren 1930 om hun gehoorzaamheid te tonen aan de partijleider - Adolf Hitler - en om de Duitse natie te verheerlijken (en later ook de Duitse oorlogsinspanningen). De groet was verplicht voor burgers, maar meestal optioneel voor militair personeel, waar de traditionele militaire groet werd behouden tot kort na de mislukte aanslag op Hitler in 1944.

Deze groet uitvoeren is momenteel een strafbaar feit in Duitsland, Oostenrijk en Tsjechië. In andere landen, zoals Nederland, kan dit feit worden vervolgd op basis van wetgeving inzake belediging.[1]

Geschiedenis[bewerken]

Saluto romano in De eed van de Horatii van Jacques-Louis David (1784)

De Hitlergroet is waarschijnlijk gekopieerd van de begroeting binnen Mussolini's fascistische beweging. Die groet was weer afgeleid van het Romeinse Ave, waarbij ook de rechterarm schuin in de lucht werd gestoken. Deze zogenaamde Romeinse groet is niet historisch, het is een uitvinding van toneelspelers uit de 17e en 18e eeuw.[2] Ook de met een iets hoger gestrekte arm gebrachte olympische groet was in veel landen in gebruik, totdat zij door het nationaalsocialisme in diskrediet gebracht was. Wanneer de Hitlergroet aan Adolf Hitler zelf werd gebracht, met name bij massademonstraties, hield Hitler zelf zijn rechterarm gebogen omhoog met de hand vlak naar achteren. Dit was een teken dat hij de groet en heilwens ontving en accepteerde. Alleen Hitler zelf mocht dit doen. Op een "Heil Hitler" antwoordde Hitler soms met een "Heil ......" waarbij hij de naam van zijn gesprekspartner noemde. Zo werd Albert Speer soms met een hartelijk "Heil Speer" begroet. Deze gunst viel alleen de favorieten van de Führer ten deel.[3]

Hitler volgde lessen in welsprekendheid en acteren bij de tenor Paul Devrient. Deze acteur en zanger liet hem ook de Hitlergroet oefenen voor een spiegel. Hitler moest bij parades soms uren met zijn arm gestrekt staan.[2] Daarvoor moest hij dan ook oefenen met gewichten: het lange tijd gestrekt houden van dezelfde arm is vermoeiend.

De groet was sinds ongeveer 1925 de gebruikelijke vorm van groeten in Duitse nationaalsocialistische kringen. In Nederland werd een soortgelijke groet gehanteerd door leden van de NSB. Zij staken op dezelfde wijze hun rechterhand naar voren, onder het uitroepen van "Hou Zee!".

In nazi-Duitsland, dus van 1933 tot 1945 was de Hitlergroet als zogenaamde "Duitse groet" voor alle Duitsers verplicht. Niet opvolgen van die plicht kon tot moeilijkheden, en in de laatste jaren van de oorlog tot straf, leiden.

Veel mensen probeerden aan de verplichting te ontkomen, bijvoorbeeld door maar te doen alsof. Het "Heil Hitler" vervlakte vaak tot een vluchtig "Haitla" begeleid door een slap zwaaitje. In Duitse natuurkundige academische kringen, waar zo'n 25% van het personeel joods was en daarom ontslagen werd na Hitlers machtovername in 1933, was er veel lijdelijk verzet. In 1934 opende de Max Planck het Kaiser Wilhelm Instituut voor Metalen in Stuttgart en hief zijn hand voorafgaand aan de Hitlergroet eerst tweemaal tot halve hoogte, volgens de natuurkundige Paul Peter Ewald. Volgens een anekdote liep Max von Laue vaak rond met een pakje in elke hand, zodat hij de Hitlergroet niet hoefde te brengen als hij door nazi's werd aangesproken.[4] Naar verluidt zeiden de Luxemburgers, die tegen hun wens bij Duitsland werden ingelijfd, "Drei Liter", alsof ze bier bestelden, waarbij men gewoonlijk ook de hand omhoogsteekt om de aandacht van de tapper te trekken. Doordat dit snel en met een Luxemburgs accent gezegd werd, hoorden Duitsers het verschil niet.

In de latere oorlogsjaren nam het gebruik van de Hitlergroet af en gebruikte men weer vaker de woorden "Guten Tag" of "Grüß Gott" (tenzij in het bijzijn van nazifunctionarissen). Na de aanslag op Hitler door Claus Schenk Graf von Stauffenberg op 20 juli 1944, werd de Hitlergroet in plaats van de militaire groet voor de Wehrmacht (het leger) verplicht. Het brengen van de "Duitse groet" was bij de Waffen-SS al eerder verplicht gesteld. Admiraal Dönitz schafte later deze maatregel in zijn hoedanigheid als laatste president van het Rijk weer af.

Na de eerste zware bombardementen op de Duitse steden en vooral na de nederlaag in Stalingrad nam de animo om de Hitlergroet te brengen merkbaar af. De SD meldde daarover in een bericht aan de Minister voor Propaganda Joseph Goebbels.

Na 1945[bewerken]

Op een partijcongres van de CDU/CSU, Frankfurt 1968: Hitlergroet als fel en ironisch protest tegen bondskanselier Kurt Georg Kiesinger, omdat Kiesinger lid van de NSDAP is geweest.

De Hitlergroet is na de Tweede Wereldoorlog in Duitsland verboden, evenals het Horst-Wessel-Lied. Volgens § 86a strafwetboek valt de groet onder het vertonen van anticonstitutionele symbolen, wat met maximaal drie jaar cel kan worden bestraft. Oordeelt de rechter op Volksverhetzung (ophitsen tegen een volk, § 130), dan kan de straf maximaal vijf jaar cel zijn.

Onder neonazi's zijn varianten ervan gebruikelijk zoals de naar neonazileider Michael Kühnen genoemde "Kühnengroet", waarbij de arm in plaats van met vlakke hand, met gespreide duim, wijs- en middelvinger wordt opgeheven,[5] in gebarentaal het gebaar voor de letter W (Widerstand, in de bedoeling van "nationaal verzet"). Deze varianten bestaan slechts ter omzeiling van het verbod, maar zijn inmiddels ook verboden. Zowel binnen als buiten Duitsland wordt het gebruik van de Hitler- of fascistengroet door veel mensen als buitengewoon kwetsend ervaren.

In plaats van nationaalsocialistische symbolen zoals de Hitlergroet gebruiken neonazi's graag het getal 88. De 8 staat dan voor de achtste letter in het alfabet: de "h". Zo krijg je dus de eerste letters van Heil Hitler (net als 18 staat voor Adolf Hitler).

Enkele recente voorbeelden van het vertonen van de Hitlergroet:

  • Rechtsextremisten hebben in 2007 in Mecklenburg badgasten aan een meer overvallen, de Hitlergroet getoond en met een machinegeweer in de lucht gevuurd. De politie heeft zes mannen en een vrouw, met leeftijden tussen 21 en 29 jaar, opgepakt. De agressie van de deels dronken mannen richtte zich in het bijzonder tegen Spätaussiedler: Duitsers uit de voormalige Sovjet-Unie.[6]
  • De Hitlergroet is populair bij Russische rechtsradikalen.[7]
  • In Oostenrijk, waar de Hitlergroet ook verboden is, hebben in 2007 dronken soldaten zich met Hitlergroet laten filmen. De films belandden op YouTube.[8]
  • In 2008 heeft een Mexicaanse toeriste in München bij de Platz der Opfer des Nationalsozialismus (Plaats der Slachtoffers van het Nationaalsocialisme) voor een vakantiefoto geposeerd, met de Hitlergroet. Ze werd gearresteerd en kon haar reis pas na het betalen van 450 euro voortzetten.[9]
  • Eveneens in 2008 raakte een werknemer van de Beierse partij CSU zijn baan kwijt. De leider van de strategische afdeling had als 16-jarige leerling op een party de Hitlergroet getoond, zoals op een foto te zien is.[10]
  • DJ Tomekk, een 31-jarige entertainer, toonde de Hitlergroet in een video voordat hij naar het Dschungelcamp ging, een televisieshow van de Duitse RTL. Ondanks zijn verontschuldigingen over de "grap" werd hij meteen ontslagen.[11]
  • De kunstenaar Ottmar Hörl uit Wertheim maakte, om de Hitlergroet belachelijk te maken, tuinkabouters die de groet brachten. Het OM ging niet tot vervolging over, omdat het wel geoorloofd is om nationaalsocialistische symbolen te gebruiken als het duidelijk is dat het het doel is het nationaalsocialisme te bestrijden.[12]
  • Bij een betoging van de Nederlandse Volksunie op 12 juni 2010 in Venlo werd één betoger aangehouden voor het brengen van de Hitlergroet.[13]
  • De Griekse voetballer Giorgos Katidis had op zaterdag 16 maart 2013 het winnende doelpunt gemaakt voor zijn ploeg AEK Athene in de wedstrijd tegen Veria. Bij het vieren van het doelpunt rende hij naar de zijlijn en deed zijn shirt uit. Vervolgens bracht hij de Hitlergroet. De Griekse voetbalbond besloot daarop dat Katidis voor de rest van zijn leven geen wedstrijden meer voor alle nationale teams van Griekenland mag spelen. Ook overweegt zijn club AEK Athene het contract met hem te ontbinden.

Schriftelijk gebruik[bewerken]

Naast de Hitlergroet was er ook de gewoonte van aanhangers of meelopers van het regime om in brieven met "Heil Hitler" of "Mit deutschem Gruß" te ondertekenen.

Dit soort groeten was ook in andere partijen of organisaties (en ook buiten Duitsland) gebruikelijk. Een voorbeeld is "Mit sozialistischem Gruß" in de DDR.

Voetnoten

  1. Rechtspraak.nl Voorbeeld van een vonnis op basis van belediging na het maken van nationaalsocialistische gebaren en uitlatingen (tegen een ambtenaar in functie)
  2. a b http://wizard.webquests.ch/gesch_hitler.html?page=43273
  3. Albert Speer, Memoires
  4. Cornwell, John: Hitler's scientists. Science, war and the devil's pact, London, 2003, blz. 136.
  5. Duitse Wikipedia: Lemma over de Kühnengruß, laatst gezien 29 april 2013.
  6. Stern: Hitlergruß und Maschinenpistole am Strand, laatst gezien op 19 januari 2010.
  7. Spiegel: Schon Kinder heben die Hand zum Hitler-Gruß, laatst gezien op 19 januari 2010.
  8. Spiegel: Soldaten mit Hitlergruß bei YouTube, laatst gezien op 19 januari 2010.
  9. Süddeutsche: Mexikanerin posiert mit Hitlergruß, laatst gezien op 19 januari 2010.
  10. Abendzeitung: Hitlergruß: CSU feuert Strategiechef, laatst gezien op 19 januari 2010.
  11. Die Presse: Hitlergruß im "Dschungelcamp": RTL feuert DJ Tomekk, laatst gezien op 19 januari 2010.
  12. Netzzeitung: Justiz erlaubt Gartenzwergen Hitlergruß, laatst gezien op 19 januari 2010.
  13. NOS Nieuws: NVU-betoging Venlo rustig verlopen, laatst gezien op 13 juni 2010