Günter Wallraff

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Günter Wallraff in 2014.

Günter Wallraff (Burscheid bij Keulen, 1 oktober 1942) is een Duits schrijver en undercoverjournalist. Wallraff werd beroemd om zijn onderzoeksmethodes, waarbij hij zelf onder een fictieve identiteit deel werd van zijn onderzoeksdomein. Zo werkte hij in 1977 als journalist voor het roddelblad Bild Zeitung onder de naam "Hans Esser", en schreef in zijn boeken Der Aufmacher en Zeugen der Anklage over soms mensonterende methodes. Zijn boek "Ganz unten" (vertaald als Ik (Ali)) veroorzaakte in 1985 ophef; Wallraff werkte vermomd als Turks gastarbeider in de Duitse industrie. Uit het verslag kwamen misstanden in de werkomstandigheden van buitenlandse gastarbeiders in de publiciteit.

Kritiek[bewerken]

Wallraffs aanpak krijgt kritiek omdat ze de privacy van betrokkenen schendt, handelsgeheimen onthult en niet met open vizier werkt. Hij werd meerdere malen gedaagd, maar nooit veroordeeld. Hij werd beschuldigd van plagiaat en vervalsing. Vooral op zijn rol als Somalische asielzoeker volgde de kritiek dat hij geen zwarten aan het woord liet. In Nederland is de undercovermethode omstreden. In de praktijk is dit de enige manier die werkt volgens Wallraff.[1][2] Wallraff zegt dat hij doet wat hij niet laten kan. Sisyphos is zijn lijd-en leidmotief waardoor hij tot werken wordt aangedreven. Een normaal gezinsleven zit er voor hem niet in door de haatcampagnes, huiszoekingen, processen, enzovoort.[1]

Verdachtmaking als Stasi-medewerker[bewerken]

Het blad Stern berichtte op 4 september 2003 dat Wallraff als inoffizieller Mitarbeiter (informant) rond 1968-1971 de Oost-Duitse Stasi informatie geleverd zou hebben.[3] Wallraff ontkent echter ooit actief voor de Stasi gewerkt te hebben,[4] en klaagde in 2003/2004 de uitgeverij Axel-Springer-Verlag aan, wegens herhaalde aantijgingen als zou hij Stasi-Mitarbeiter zijn geweest. De rechtbank (Landgericht) in Hamburg verbood in december 2004 met name het Axel-Springer-concern Wallraff nog langer aan te duiden als Stasi-Mitarbeiter, hetgeen in 2006 bekrachtigd werd door het hoogste gerechtshof (Oberlandesgericht) van de deelstaat Hamburg.[5]

Aus der schönen neuen Welt[bewerken]

Günter Wallraff large (DFdB)

Heerlijke nieuwe wereld (oorspronkelijke Duitse titel Aus der schönen neuen Welt, Expeditionen ins landesinnere) is een boek uit 2009. Hierin legt Wallraff de donkere kanten van de maatschappij bloot. Undercover kruipt hij in maatschappelijke rollen en schrijft over zijn ervaringen. Met zijn reportages wil Wallraff aandacht vragen voor de schrijnende omstandigheden waarin sommigen leven. De titel verwijst naar de roman van Aldous Huxley, waarin een kleine kaste, de 'alfaplussers' de macht uitoefent over een eenvormige, uitwisselbare, van zijn identiteit beroofde massa, die tevreden wordt gehouden door brood en spelen. Duitsland gaat steeds meer op deze wereld lijken, vindt Wallraff.[6] Wallraff vermomde zich als zwarte migrant, als dakloze, ging- eveneens vermomd- bij een callcenter en een industriële bakkerij werken en liet zich door de betrokkenen informeren over het lot van personeelsleden van toprestaurants, Starbucks en de Duitse spoorwegen, om af te sluiten met een hoofdstuk over het verbieden en neutraliseren van ondernemingsraden en vakbonden in de bedrijven.[7] De structuur van het boek ziet er als volgt uit:

  • Zwart op wit (Als buitenlander tussen Duitsers)
  • Onder nul (De waarde van een leven op straat)[8]
  • Oplichting per telefoon (In het callcenter)
  • Broodjes voor Lidl (Onsmakelijke arbeidsomstandigheden bij onsmakelijk voedsel)
  • De minder verfijnde keuken (Uitbuiting bij toprestaurants)
  • Heerlijke nieuwe koffie (Het echte Starbucks)
  • Het spoor ontspoord (Een staatsbedrijf is de weg kwijt)
  • Met alle geweld (Advocaat van de duivel)

Gevolgen[bewerken]

De reportages in het boek lokken veel reacties en discussies uit. De politiek reageerde door meer sancties op te leggen op de praktijken in Callcenters. Twee onmenselijke opvangtehuizen voor daklozen werden gesloten en vervolgens gerenoveerd.[9][10] De broodjesbakkerij is twee jaar na het verschijnen van de reportage gesloten. De eigenaar probeert zich te onttrekken aan de lopende rechtszaak.[11] Elke week ontvangt Wallraff informatie uit bedrijven, waarna hij de betreffende bedrijfsleiders confronteert met de informatie. Als deze de situatie recht trekken belooft Wallraff de zaak niet in de media te brengen.[12]

Films[bewerken]

Vrij snel na het boek werden films en reportages uitgebracht, gebaseerd op video-opnamen.

Prijzen[bewerken]

  • 2010: Martiniprijs van de SPD Südpfalz
  • 2010: Gerty-Spies-Literatuurprijs
  • 2010: Siebenpfeiffer-Prijs van de Siebenpfeiffer-Stichting
  • 2011: Gold World Medal bij het New York Festival in de Categorie Investigativer Report voor de Film "Schwarz auf Weiß"
  • 2011: Anti-Mobbing-Award
  • 2013: August-Bebel-Prijs van de (door Günter Grass opgerichte) August-Bebel-Stichting, voor zijn levenswerk, uitgereikt op 22 Februari 2013

Trivia[bewerken]

  • In het Zweeds bestaat het werkwoord wallraffa ("wallraffen") dat vertaald kan worden als "onderzoeksjournalistiek bedrijven onder een valse identiteit". Het woord is officieel geboekstaafd bij de Zweedse Academie.[13]
  • Günther Wallraff richtte met de opbrengsten van zijn bestsellers een stichting op. Duisburg renoveerde daarmee een straat die onder de sloophamer dreigde te komen. Daarnaast richtte Wallraf een school voor 450 meisjes op in het noorden van Afghanistan. Ook is hij bezig een beurs op te richten voor jonge journalisten.

Externe links[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. a b Hp/De Tijd: Ik moet alles zelf beleven [1] 1 oktober 2012
  2. Der Bund-Schweiz:Er Wallrafft weiter.[2] 21 januari 2012
  3. IM „Wagner“: Behörde bestätigt Wallraffs Stasi-Tätigkeit. In: stern.de. 4 september 2003
  4. Evelyn Finger & Annabel Wahba: Günter Wallraff: „Das waren freundliche Herren“. In: Die Zeit. Nr. 18, 26 april 2012
  5. Deze paragraaf ('Verdachtmaking als Stasi-medewerker') is in eerste opzet een vertaling en samenvatting van de gelijknamige paragraaf in het Duitse Wiki-artikel over Wallraff, versie 27 augustus 2012.
  6. Volkskrant,Günter Wallraff: Een snor en een missie.[3] 12 mei 2010|Volkskrant
  7. Lambrechts.Global info:Info over globalisering, economie, politiek en actie.[4] 26 juli 2010
  8. Zeit online: Es kann jeden treffen [5] 4maart2009
  9. Schwäbisches tagblatt:Ein leben undercover.[6] 10 december 2009
  10. Zeit online: Immer gut verkleidet [7] 10 oktober 2010
  11. Kölner Stadt-Anzeiger [8] 6 januari 2012
  12. Vacature [9] 19 juli 2010
  13. Sprachliches Denkmal für Günter Wallraff Duitstalig artikel.