Geëxpandeerd polystyreen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Geëxpandeerd polystyreen (Engelse afkorting: EPS, naar expanded polystyrene) of PS-hardschuim is een karakteristieke en vrijwel altijd witte kunststof, in de volksmond piepschuim genoemd, of ook wel Isomo, merknaam van een West-Vlaams bedrijf dat in 1956 begon met de productie van EPS (isomo staat voor 'isolation moderne'). Het is voorts ook bekend onder de merknamen Tempex, Styropor en Depron.

EPS wordt meer dan 50 jaar voor vele doeleinden toegepast. Het is van oorsprong bedoeld als isolatiemateriaal en kent daarin nog steeds zijn grootste toepassing, naast verpakkingen en producten voor de grond-, weg- en waterbouw-sector.

Productie[bewerken]

Polystyreen ontstaat door polymerisatie van het monomeer styreen. Styreen wordt op industriële schaal gemaakt uit ethylbenzeen door dehydrogenatie, dat op zijn beurt gemaakt wordt door alkylatie van benzeen met ethyleen. Aan het polystyreen wordt een blaasmiddel toegevoegd en vervolgens geëxpandeerd tot korrels. EPS-verwerkers verhitten de korrels met stoom; de korrels zetten dan uit en worden aan elkaar gesmolten. Na afkoeling resulteert dit in een blok, plaat of vlokken geëxpandeerd hardschuim.

Eigenschappen[bewerken]

Een kubieke meter EPS bevat ongeveer 10 miljoen bolletjes, ook wel parels genoemd. Elke parel heeft ongeveer 3000 gesloten, met gas gevulde cellen. Naar volume bestaat EPS slechts voor 2% uit polystyreen en voor 98% uit gas. Het is dan ook zeer licht met een dichtheid van 15 tot 40 kg/m³.

EPS is een goede warmte-isolator. De warmtedoorgangscoëfficiënt (λ) is, afhankelijk van de dichtheid en het toegepaste materiaal, ongeveer 0,035 W/(m.K).

Vocht en waterdamp tasten EPS niet aan; het is grondwater-neutraal. Dankzij de specifieke celstructuur kan het grote mechanische drukbelastingen opnemen. EPS bestaat uit één materiaalsoort, waardoor het bij uitstek voor recycling in aanmerking komt.

Een stuk geëxpandeerd polystyreenschuim

Toepassingen[bewerken]

In de bouw wordt EPS veel toegepast voor thermische en geluidsisolatie en om trillingshinder te voorkomen. Zijn schokabsorberende eigenschappen maken EPS geschikt om in verpakkingen breuk te voorkomen. Het wordt toegepast als licht ophoog- of funderingsmateriaal in de wegenbouw, met name in de veengebieden in het westen van Nederland. Het is lichter dan veen en voorkomt verzakkingen van wegen grotendeels. EPS wordt veel gebruikt waar wegen op kunstwerken als bruggen of viaducten aansluiten. Veel viaducten over gedeeltes van de Betuweroute, zoals in de Alblasserwaard, zijn met EPS gebouwd. In de HSL-Zuid is EPS gebruikt voor de opritten naar de brug over het Hollandsch Diep. Kunstenaar Robert Jasper Grootveld gebruikte EPS om drijvende eilanden te bouwen.

EPS wordt vaak gebruikt als bouwmateriaal voor praalwagens en maquettes. Het is gemakkelijk gedetailleerd vorm te geven met behulp van zaag, mes of gloeidraad. EPS is bij corsowagens een ideale ondergrond voor bloemen: met een spijkertje wordt de bloem vastgeprikt.

EPS-bouwproducten[bewerken]

EPS-producten worden vervaardigd in de vorm van blokken, platen of vormdelen. De blokken kunnen tot platen en vele willekeurige vormdelen worden gesneden. EPS-bouwproducten worden 'kaal' geleverd, zoals EPS-spouwplaten, 'broodjesvloeren' en in samengestelde hoogwaardige producten als sandwichpanelen of gecacheerde dakisolatie.

EPS-kwaliteiten[bewerken]

De aanduiding van de EPS-kwaliteiten was oorspronkelijk gebaseerd op de volumieke massa. Volgens de nieuwe Europese norm NEN-EN 13163 is de aanduiding thans gebaseerd op de druksterkte bij 10% vervorming (een materiaaleigenschap, géén toelaatbare spanning).

Eigenschap Notatie EPS 60 EPS 100 EPS 150 EPS 200 EPS 250
Druksterkte bij 10% vervorming (korte duur) se=10% of CS (10) kPa 60 100 150 200 250
Lange-duur druksterkte se=2% of CS (2) kPa 18 30 45 60 75
Buigsterkte sb of BS kPa 100 150 200 250 350
E-modulus Et kPa 4.000 6.000 8.000 10.000 12.000
Afschuifsterkte τ kPa 50 75 100 125 170
Treksterkte st kPa 100 150 200 250 350
Wrijvingscoëfficiënt c 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5
Warmtegeleidingscoëfficiënt lD = lR W/m.K 0,038 0,036 0,034 0,033 0,033
Diffusieweerstandsgetal m - 20 30 40 60 90
Vochtopname bij onderdompeling % v/v 5,0 4,0 3,5 3,0 2,0
Lineaire uitzettingscoëfficiënt a m/m 7.10-5 7.10-5 7.10-5 7.10-5 7.10-5
Warmtecapaciteit C J/kg K 1.450 1.450 1.450 1.450 1.450
Temperatuurbestendigheid (min/max) T -180+80 -180+80 -180+80 -180+80 -180+80

(Bron: STYBENEX)

Zie ook[bewerken]

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek