Keizersnede

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Keizersnede
Litteken na keizersnede

Keizersnede, of sectio caesarea in het Latijn, is de manier van bevallen waarbij de moeder operatief via de buikwand (dus niet via de natuurlijke weg; de vagina) van haar kind(eren) wordt verlost. Het is de meest uitgevoerde operatieve ingreep ter wereld.

Redenen voor een keizersnede[bewerken]

Soms heeft de indicatie (reden) voor een keizersnede vooral met de moeder te maken, bijvoorbeeld als de moeder een abnormale anatomie van het kleine bekken heeft zodat er geen ruimte is om het kind door te laten. Soms is het kind in acuut ernstig gevaar (foetale nood) bij bijvoorbeeld een placentaloslating of een uitgezakte navelstreng. De keizersnede is dan de enige kans om het kind te redden. Minder zwaarwegende redenen kunnen b.v. zijn:

  • mislukte kunstverlossing (vacuümextractie of tangverlossing);
  • meerdere keizersnedes, waardoor de baarmoeder door het al bestaande litteken verzwakt is, een enkele eerdere keizersnede is in principe geen indicatie voor een nieuwe keizersnede;
  • wanverhouding, een relatieve disproportie tussen de grootte van het baringskanaal en die van het kind;
  • infectie van het baringskanaal met een voor het kind gevaarlijk virus (HIV);
  • stuitligging van de baby, of een andere ongunstige ligging die bij natuurlijke geboorte een verhoogd risico meebrengt of deze onmogelijk maakt;
  • meerlingzwangerschappen met ongunstige ligging;
  • een totaal perineumruptuur bij een eerdere geboorte, waarna een slechte wondgenezing of fecale incontinentie waarvoor uitgebreide chirurgie nodig was.

In ieder geval moet weer de afweging gemaakt worden of een vaginale bevalling mogelijk dan wel wenselijk is; het "primair een vaginale bevalling, tenzij" principe. In ervaren handen is een keizersnede veilig en valt in de bovenstaande indicaties een keizersnede te prevaleren. In veel landen bestaat de neiging veel sneller tot een keizersnede te besluiten; in de VS hier en daar zelfs al tientallen procenten. In Nederland ca. 1 op 15-20 geboorten en stijgend.

In een levensbedreigend spoedgeval kan een keizersnede zeer snel worden uitgevoerd: wanneer men eenmaal begint is de geboorte van het kind een kwestie van enkele minuten. Als er meer tijd is werkt men liever wat zorgvuldiger en zal het kind na ca. 15 minuten geboren zijn. Het wordt na de geboorte overgenomen door een kinderarts die de vitale functies controleert en het kind zo nodig stabiliseert en reanimeert. Het sluiten van de wond duurt langer dan het openmaken. Vaak mag de vader in de operatiekamer aanwezig zijn totdat het kind geboren is.

Methoden[bewerken]

Vroeger werd voor een keizersnede de buik met een verticale incisie geopend, dit noemt men een mediane laparotomie. Tegenwoordig is deze verticale incisie verlaten en wordt vrijwel uitsluitend de dwarse 'bikinisnede' toegepast. Bij levensbedreigende spoedgevallen wordt de snellere verticale incisie nog wel toegepast. Ook de baarmoeder wordt dwars geopend op de grens tussen uterus en cervix (onderste uterussegment).

Anesthesietechniek[bewerken]

Voor de verdoving, die altijd door een anesthesioloog wordt toegediend, wordt meestal gekozen voor de spinale verdoving, ofwel de 'ruggenprik'. Het grote voordeel hiervan is dat de moeder wakker blijft en de geboorte bewust meemaakt. Bovendien zijn er kleine maar potentieel ernstige gevaren verbonden aan een algehele narcose voor een keizersnede. Soms lukt het nauwelijks een beademingsbuis (tube) in de luchtpijp te brengen voor de ademhaling en verder is de maag van een zwangere aan het eind van de zwangerschap niet goed leeg. In dat geval kan de maaginhoud in de longen terechtkomen (aspiratie)tijdens de algehele anesthesie. Een andere vorm van plaatselijke verdoving is de epidurale anesthesie, waarbij een slangetje (epiduraal katheter)in de rug wordt ingebracht. Deze vorm van anesthesie wordt soms al tijdens de bevalling toegepast als een van de mogelijkheden voor pijnbestrijding (verloskundige epiduraal). Als de verloskundige epiduraal goed werkt tijdens de bevalling en er een keizersnede noodzakelijk is kan de epiduraal katheter vaak gebruikt worden om na extra medicatie de operatie mogelijk te maken. Indien er daarvoor redenen zijn (grote spoed) wordt de keizersnede echter onder narcose verricht.

Complicaties[bewerken]

Als een vrouw eenmaal een keizersnede heeft gehad, zal zij bij een volgende zwangerschap in het ziekenhuis moeten bevallen onder gynaecologische begeleiding, vanwege mogelijke complicaties. Het risico van ernstige complicaties is, behalve bij stuitligging, twee keer zo groot als bij een vaginale bevalling, het risico op overlijden is zelfs drie tot vijf keer zo groot[1].

Geschiedenis[bewerken]

De naam keizersnede zou ontstaan zijn omdat Julius Caesar erdoor geboren zou zijn. Dit is vrijwel zeker niet waar, al was het maar omdat zijn moeder niet bij de geboorte is overleden. Waarschijnlijker is dat de term afkomstig is van caedere, snijden in het Latijn. Een andere theorie zegt dat de naam mogelijk komt van de "Lex Caesarea" of "Lex Regia" : het verbod om een zwangere vrouw te begraven zonder het kindje uit haar lichaam te hebben gehaald. Iets dat teruggaat tot in het oude Egypte.

De eerste vermelding van een moeder die een keizersnede heeft overleefd stamt uit Zwitserland in 1500: Jacob Nufer, een varkenscastreerder, zou de operatie op zijn vrouw hebben uitgevoerd na langdurige barensnood. Zijn vrouw herstelde en kreeg later nog 5 kinderen; de boreling groeide op en werd 77 jaar. Het verhaal werd echter pas na 82 jaar opgeschreven wat het historisch minder betrouwbaar maakt.

In de 20e eeuw werd de keizersnede veiliger dan voorheen door gebruik van goede anesthesiemethoden en steriele gereedschappen.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties