Migraine
 |
Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts. |
| Migraine | ||||
| ICD-10 | G43.0 | |||
| ICD-9 | 346 | |||
| OMIM | 157300 | |||
| DiseasesDB | 8207 | |||
| MedlinePlus | 000709 | |||
| eMedicine | neuro/218neuro/517 emerg/230 neuro/529 | |||
| MeSH | C10.228.140.546.399.750 | |||
|
||||
Migraine (van hemicrania: 'half hoofd') is een neurovasculaire aandoening waarbij aanvallen ontstaan door neurale prikkelingen die na een plotse tijdelijke vernauwing, een verwijding van de bloedvaten tot gevolg heeft.
Dit geeft aanleiding tot verschillende symptomen, meestal een kloppende hoofdpijn en verdere stimulatie van het centrale zenuwstelsel. Onderzoek met scannen heeft aangetoond dat de hersenstam geactiveerd wordt tijdens een migraineaanval.
De typische hoofdpijn die vaak gepaard gaat met een migraineaanval komt meestal aan één kant van het hoofd voor (vandaar de naam) maar kan dubbelzijdig optreden. Verder hoeft de pijn ook niet altijd aan dezelfde kant op te treden.
Mensen die aan migraine lijden kunnen dikwijls slecht tegen fel licht en geluid. Dikwijls komen in een familie verscheidene migrainepatiënten voor. Onderzoek na een aanval brengt doorgaans geen fysieke oorzaak aan het licht. Bij herhaalde aanvallen is medisch advies raadzaam, al was het alleen al omdat er geneesmiddelen bestaan die preventief werken of een aanval bekorten.
De gemiddelde prevalentie van migraine in Westerse landen ligt op 11%.[1] Opvallend is dat de prevalentie van migraine als percentage van de totale bevolking in Nederland aanmerkelijk hoger ligt dan in elk ander Europees land.[2]
Migraine moet worden onderscheiden van clusterhoofdpijn en spanningshoofdpijn.
Inhoud |
[bewerken] Symptomen
De verschillende symptomen komen niet bij alle migrainelijders voor, men maakt onderscheid tussen migraine zonder 'aura' of gewone migraine (komt voor bij twee derde van de patiënten) en migraine met aura (ook wel oftalmische of oogmigraine genoemd) (1/3 van de gevallen). Een migrainepatiënt kan in de loop van zijn leven verschillende types van migraine hebben.
Gewone migraine (zonder aura) uit zich voornamelijk als kloppende hoofdpijn. Meestal komt deze slechts aan één kant van het hoofd voor (vandaar de naam) maar kan dubbelzijdig optreden. Verder hoeft de pijn ook niet altijd aan dezelfde kant op te treden.
De hoofdpijn gaat geregeld gepaard met misselijkheid en overgeven.
Kenmerken:
- Visueel aura: troebel zicht, lichtflitsen, gedeeltelijk verlies van het gezichtsvermogen door flikkerscotomen. Deze visuele sensaties kunnen zich door het gezichtsveld verplaatsen, en nemen vaak de vorm aan van trillende gekartelde of gebogen zigzaglijnen, of gekleurde driehoekjes. Deze visuele verschijnselen verdwijnen meestal binnen een uur, en komen meer bij oudere personen voor (>40) dan bij jonge personen. Zij kunnen soms alleen optreden, en worden soms door een hoofdpijnaanval gevolgd. Soms treden ook andere neurologische uitvalsverschijnselen (bijvoorbeeld verlamming van een arm, niet uit de woorden kunnen komen, gevoelsstoornissen) op in de voorafgaande (prodromale) fase. Soms blijft na deze prodromen een hoofdpijnaanval zelfs uit, dit noemt men dan "aura sans migraine" ook wel "migraine sans migraine".
- Kloppende hoofdpijn, meestal aan één kant van het hoofd
- Pijn die verergert bij lichamelijke inspanning, vooral door te bukken
- Sterke overgevoeligheid voor licht (fotofobie) en geluid (fonofobie)
- Misselijkheid
- Overgevoeligheid voor bepaalde geuren.
- Concentratieverlies.
De aura, de pijn en het verlies van concentratievermogen kunnen enkele uren tot dagen aanhouden.
[bewerken] Beleving
Doordat de hartslag steeds even wat meer druk geeft op de bloedvaten, geeft iedere hartslag een kortstondige toename van pijn. Dat wordt bedoeld als over "kloppende pijn" wordt gesproken. Normaal naar een gesprek luisteren is bijna niet meer mogelijk. Verder neemt het denkvermogen af, zodat bij ernstige migraine ergens over nadenken bijna niet meer mogelijk is. Vele patiënten gaan dan het liefst in een rustige donkere kamer in bed liggen.
[bewerken] Oorzaken en uitlokkende factoren
Over het ontstaan is veel nog onzeker. Diverse factoren worden genoemd:
- erfelijke component. Een eerstegraads familielid van een migraine-patiënt heeft een 1,9 maal grotere kans op het krijgen van migraine zonder aura en een 1,4 maal grotere kans op het krijgen van migraine met aura.[3] Migraine is in grote mate (maximaal 50%) genetisch bepaald.[4]
- gat tussen hartboezems. Mensen met migraine met aura hebben veel vaker dan niet-migrainepatiënten (50-60% tegen 25%) nog een open foramen ovale[5]. Maar omdat een groot deel van de bevolking zo'n gaatje heeft, maar geen migraine, is dat gaatje waarschijnlijk niet de oorzaak. De meest waarschijnlijke verklaring is dat zowel het gat als de migraine gezamenlijk geërfd zijn.[6]
- vaatvernauwing. Vaak wordt gesuggereerd dat migraine met de bloedvaten te maken heeft. Het lijkt alsof de bloedtoevoer even belemmerd is, waarna de toevoer zich weer herneemt. De hersenen kunnen zelf geen pijn voelen, maar de bloedvaten die meer aan de buitenrand van de hersenen lopen kunnen dat wel. Over de oorzaken wordt verschillend gedacht. Recent onderzoek aan het Leidens UMC duidt erop dat vaatvernauwing of -verwijding mogelijk toch geen factor is in migraine.[7].
- minder zuurstof. Een mogelijke oorzaak is dat de hersenen tijdelijk minder zuurstof krijgen. Wanneer er daarna wat meer zuurstof in de hersenen komt, kunnen de bloedvaten gaan verwijden en zo migraine tot gevolg hebben. Migraine kan daarom voorkomen bij iemand die is flauwgevallen, of iemand met hoogteziekte.
- verstoorde energievoorziening van de hersenen. Verschillende onderzoeken laten zien dat de energievoorziening in de hersenen verstoord is. Men gaat ervan uit dat de hersenen daarom gevoeliger zijn voor hoofdpijn en aanverwante neurologische problemen, op momenten dat de hersenen meer energie nodig hebben, de hoeveelheid oxideerbare stoffen in de hersenen beperkt is en als de hoeveelheid zuurstof in de hersenen klein is.[8] Dit zou mogelijk een verklaring kunnen zijn voor de drang naar het eten van energierijk voedsel, zoals chocolade, vlak voor een migraineaanval. Ook zou dit gebrek aan energie mogelijk kunnen verklaren waarom migrainepatiënten vaak stemmingswisselingen ervaren voorafgaand aan een aanval.
[bewerken] Factoren die een aanval kunnen uitlokken
- hormonale veranderingen. Deze kunnen als triggerfactor fungeren, de bekendste voorbeelden zijn de menstruatie en de overgang.
- emotionele stress. Merk op dat deze relatie in toenemende mate ter discussie wordt gesteld.[9]
- lichamelijke inspanning
- bepaalde geuren
Genotsmiddelen zoals chocolade en wijn spelen, net als emotionele stress, waarschijnlijk een ondergeschikte rol.
[bewerken] Behandeling
[bewerken] Geneesmiddelen
Bij lichte aanvallen kan paracetamol gebruikt worden. Bij zwaardere aanvallen gaat de voorkeur uit naar een NSAID zoals ibuprofen, of een geneesmiddel uit de groep van triptanen. Er zijn geen verschillen gevonden in effectiviteit tussen deze twee groepen.
Een combinatiepreparaat van acetylsalicylzuur en metoclopramide (Migrafin) wordt gebruikt bij migraineaanvallen met name in aanwezigheid van misselijkheid en braken.
Bètablokkers, zoals metoprolol of propranolol, flunarizine evenals de anti-epileptica valproïnezuur en topiramaat kunnen de frequentie van de aanvallen verminderen, hoewel ze niet specifiek voor migraine zijn bedoeld. Ergotaminepreparaten worden tegenwoordig vrijwel niet meer voorgeschreven wegens het gevaar op ergotisme.
Een behandeling met hormonen vermindert het aantal migraine-aanvallen tijdens de menstruatie, in de daarop volgende weken kan het aantal aanvallen vermeerderen.
Of Co-enzym Q10 of magnesium bij de behandeling van migraine kinderen werkzaam zijn, is nog niet zeker[10].
[bewerken] Acupunctuur
Acupunctuur kan helpen tegen migraine, maar is minder effectief dan geneesmiddelen. Uit onderzoek blijkt dat het om een hoogpotent placebo-effect gaat.[11][12]
[bewerken] Hart- en longoperatie
Het operatief sluiten van een zogenaamd open foramen ovale, een gaatje tussen de boezems van het hart dat normaal gesproken vroeg na de geboorte sluit, kan migraineklachten doen verdwijnen.[13][14] Deze operatieve sluiting werd niet altijd vanwege de migraine gedaan maar de migraine verminderde er vaak wel door.
Ook het sluiten van arterioveneuze malformaties in de longen, die een rechts-links shunt tot gevolg hebben, blijkt migraineklachten te verminderen.[15]
Critici hebben echter hun twijfels over de resultaten, vanwege de beperkte hoeveelheid bewijs voor een positief effect en omdat de meeste onderzoeken volgens hen methodologisch niet juist zijn opgezet.[16] De onderzoeken waren namelijk niet willekeurig en/of blind uitgevoerd. Bovendien zijn deze operatieve procedures nog niet regulier en worden ze niet standaard toegepast.
Uit onderzoek uit 2005 blijkt dat migraine-patiënten meer kans hebben op een herseninfarct en/of hersenbloeding.[17] Dit hangt mogelijk samen met het eventuele open foramen ovale.[18]
[bewerken] Economische impact
Migraine is een veelvoorkomende neurologische aandoening. Dit, in combinatie met de zware symptomatiek, zorgt ervoor dat migraine een grote economische impact heeft. De totale, jaarlijkse kosten van Migraine in Europa worden geschat op 27 miljard euro.[19]
[bewerken] Geschiedenis
Er is gesuggereerd dat lichtervaringen van mystici als de schrijfster Hadewijch te wijten waren aan migraine.
Tot 1990 werd er door artsen nog maar weinig aandacht aan hoofdpijn besteed. Door gebrek aan kennis ging men er veelal van uit dat migraine iets psychisch was en dat de pijn geen echte lichamelijke pijn zou zijn. Vanaf ongeveer 1995 kwam er steeds meer belangstelling voor hoofdpijn en door middel van onderzoeken en richtlijnen werd het steeds meer als een serieuze aandoening beschouwd. Vanaf 2000 zijn er meerdere medicijnen beschikbaar die specifiek migraine bestrijden.
[bewerken] Externe links
- BVvHP: Belgische Vereniging voor Hoofdpijn-Patiënten, een onderdeel van de Belgische Hoofdpijn Liga
- Hoofdpijnpatienten.nl: Nederlandse Vereniging van Hoofdpijnpatiënten
Referenties
|
