Moord op James Bulger

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De moord op James Bulger was een gebeurtenis in Liverpool, Engeland, op 12 februari 1993, waarbij een tweejarige peuter door twee jongens van tien jaar werd ontvoerd, gemarteld en voor dood achtergelaten.

Gebeurtenissen[bewerken]

Op 12 februari 1993 besloten de toen tienjarige jongens Jon Venables en Robert Thompson een dag te spijbelen en brachten hun dag door in het winkelcentrum. Om omstreeks 15.40 uur troffen ze buiten een van de winkels de tweejarige James Patrick Bulger uit het nabijgelegen Kirkby aan, die ze wisten mee te lokken terwijl zijn moeder nog in de winkel was. Iets eerder hadden ze al geprobeerd om een ander kind mee te lokken en onder een auto te duwen, maar dit was mislukt.[1]

Vlak buiten het winkelcentrum brachten Venables en Thompson James bij een kanaaloever, en wilden hem daar het water induwen. Toen James niet te dicht bij de rand wilde komen pakten ze hem op en lieten ze hem op zijn hoofd vallen, waarop hij begon te huilen. Venables en Thompson wilden aanvankelijk wegrennen, maar toen een vrouw zich over James wilde ontfermen keerden ze om en overtuigden haar dat hij bij hen hoorde. De vrouw liet zich overtuigen toen James vrijwillig met de jongens meeliep. De buil op James' hoofd werd met zijn capuchon bedekt en ze liepen verder.

Ze liepen vervolgens vier kilometer met hem. Onderweg stopten ze soms om het jongetje te schoppen, omdat hij moest huilen om zijn moeder.[2] Tijdens die 4 km hebben 38 getuigen (later werden deze getuigen bekend als de 'Liverpool 38') hen zien lopen door de straten en enkelen van hen bemoeiden zich ermee, maar de twee jongens wisten die ooggetuigen wijs te maken dat James hun broertje was of een verdwaald kind dat ze wilden terugbrengen. Hoewel James herhaaldelijk huilend om zijn moeder vroeg en zichtbare verwondingen op zijn gezicht had, deed niemand van de omstanders iets.[3]

Aan het einde van de 'wandeling' (rond 17.30 uur) stopten Jon en Robert bij een spoorbaan in de buurt van het verlaten treinstation Walton & Anfield en de begraafplaats Anfield. Hier begonnen ze James zwaar te mishandelen, vermoedelijk met voorwerpen die ze eerder die dag hadden gestolen. Venables of Thompson gooide eerst verf in James' ogen, waarna ze de tweejarige James hard in het gezicht schopten (op de wang van James bleek een afdruk van de veter-ringetjes van de schoenen van Thompson te staan), bakstenen tegen zijn hoofd gooiden en een 10 kg zware ijzeren staaf op zijn hoofd lieten vallen. Bij James werden bij onderzoek tien schedelfracturen geconstateerd. Ook duwden ze de jongen batterijen in zijn mond.[4][5] Toen het jongetje na deze martelingen buiten bewustzijn op de grond lag, trokken Thompson en Venables zijn schoenen, sokken, broek en onderbroek uit en trokken zijn voorhuid terug. Daarna lieten ze James achter op de spoorrails, nadat ze eerst zijn bovenlichaam met puin hadden bedekt. Ze hoopten dat een trein hem zou overrijden, waardoor het geheel op een ongeluk zou lijken. De patholoog heeft na onderzoek verklaard dat het jongetje na de martelingen en het neerleggen op de rails nog even heeft geleefd, maar voor hoelang is onduidelijk.

Diezelfde vrijdag werd de verdwijning van de peuter landelijk nieuws en werd er opgeroepen om alle mogelijke informatie te melden bij de politie in Liverpool. Er waren tips dat James was gezien bij het kanaal en er zou de volgende dag een duikersploeg gaan zoeken in het Leeds and Liverpool Canal. Die avond werd de politie ook op de hoogte gebracht door een van de winkeliers die aangaf te beschikken over een beveiligingscamera en dat wellicht er CCTV-beelden zouden zijn van James. Die dag waren er namelijk al meldingen geweest dat een onbekende volwassen man diverse kinderen had aangesproken. Echter werd het al heel snel duidelijk door de CCTV-beelden uit het winkelcentrum dat James met twee jonge kinderen was meegelopen (op een van de beelden was James aan de hand van Venables te zien, waarbij Thompson voorop liep). De beelden waren echter te onduidelijk om een goede beschrijving te maken van beide kinderen. Deze jongens werden rond de leeftijd van 13-16 geschat. De zoektocht werd op zaterdag voortgezet en was met name nu ook gericht op de twee kinderen die op de CCTV-beelden te zien waren.

Twee dagen na de verdwijning (zondag 14 februari) werd James' dode en zwaar verminkte lichaam gevonden door jongens die bij het spoor op zoek gingen naar voetballen. Hij was al overleden voordat zijn lichaam door een trein doormidden werd gekliefd.[6] Mogelijk zijn de schedelfracturen als gevolg van het gooien met de bakstenen en het laten vallen van de ijzeren staaf de rechtstreekse oorzaak van James' dood geweest, maar de peuter had zoveel verwondingen (22 aan zijn hoofd en 20 op het bovenlichaam) dat men dit nooit met zekerheid heeft kunnen vaststellen.[7] De verwondingen op James' hoofd en lichaam waren zo ernstig dat de noodzakelijke identificatie op aanraden van de politie niet door de ouders, maar door de oom van James (Jimmy Bulger) is gedaan en dat er tijdens de begrafenis er geen halfopen kist gebruikt kon worden, maar een geheel afgesloten kist.

De zoektocht naar de ontvoerders en moordenaars[bewerken]

Aanvankelijk was er een hoop onduidelijkheid over wie deze moord had gepleegd. Hoewel ze de beelden hadden waarop James werd meegenomen door twee oudere kinderen, werd niet verwacht dat zij te maken hadden met de uiteindelijke mishandeling en moord op James. Toen op andere camerabeelden te zien was dat een kleine anderhalve kilometer van het plaats delict de jongens nog steeds met James tussen hen in door Liverpool liepen, werd steeds duidelijker voor de politie dat deze kinderen waarschijnlijk ook de moordenaars van James waren. Daarnaast waren er getuigen die na een oproep van politie en ouders op de landelijke televisie hadden gemeld de drie kinderen gezien te hebben en werd duidelijk dat deze jonge kinderen meer moesten weten over de laatste uren van James Bulger. Er werd een zoektocht naar deze kinderen opgezet, echter zonder direct resultaat. Na enkele verhoren met mogelijke verdachten (kinderen in de leeftijd van 12-14 jaar), kwam de gouden tip van een vrouw die een van de jongens op de camerabeelden herkende als Jon Venables. Van Venables wist ze dat hij op de dag van de verdwijning van James had gespijbeld van school. Al snel werden Venables en Thompson door de politie bij hun families opgehaald voor ondervraging.

De moordenaars[bewerken]

Jon Venables en Robert Thompson waren twee probleemkinderen die in een arme arbeiderswijk van Liverpool woonden. Ze kregen niet veel aandacht van hun ouders omdat die gescheiden waren en het meeste van hun tijd in het café doorbrachten. De twee jongens hielden zich bezig met onder meer andere kinderen pesten en duiven vangen om hun veren eruit te trekken. Ook waren ze vaker niet dan wel aanwezig in de lessen.

Onderzoek en veroordeling[bewerken]

De twee jongens werden als gevolg van DNA-sporen en de blauwe verf en bloed op hun kleding en schoenen al snel als verdachten aangemerkt. In eerste instantie was er ongeloof dat deze twee kinderen van 10 jaar de gruwelijke moord op hun geweten konden hebben, te meer omdat Thompson samen met vrienden nog een roos is gaan leggen op de plek van de moord, nadat deze was veranderd in een bloemenzee ter nagedachtenis aan James. Op 20 februari werden ze door de Jeugdrechtbank officieel van de moord beschuldigd.[3] Na hun arrestatie werden ze vastgezet in twee verschillende jeugdgevangenissen en snel daarna bekenden ze. Aanvankelijk ontkenden ze ook maar iets van de moord af te weten, later gaven ze elkaar de schuld. Venables ontkende in eerste instantie en was zeer emotioneel. Pas toen zijn moeder aangaf dat ze van hem zou blijven houden ondanks wat hij gedaan zou hebben, begon Venables tijdens een pauze van de verhoren uit het niets toe te geven dat hij James had vermoord, maar hij legde de schuld grotendeels bij Thompson neer.[8] Thompson daarentegen bleek niet coöperatief tijdens de verhoren en leek de verhoren te zien als een competitie tegen de politie (Thompson zou ook pas jaren later zijn verantwoordelijkheid nemen voor het misdrijf). Op suggesties wat er gebeurd zou kunnen zijn door de politie reageerde hij vaak "Dat zijn jouw woorden. Ik was erbij en jij niet".[8] Ook hij legde in veel gevallen de schuld bij de andere dader neer en bagatelliseerde zijn eigen rol in de gebeurtenissen. De verhoren met de jongens hebben in totaal 20 uur geduurd. Uiteindelijk heeft de politie op basis van getuigenverklaringen en de verklaringen van beide jongens goed inzicht kunnen krijgen in wat er precies heeft plaatsgevonden, al is nog steeds niet alles bekend over de marteling en de uiteindelijke moord. Daarnaast was er voldoende forensisch bewijs dat onomstotelijk bewees dat Thompson en Venables een cruciale rol hebben gespeeld in de moord op James Bulger.

Gedurende hun hele proces stonden ze in de media bekend als "kind A" en "kind B". Hun echte namen werden omwille van hun eigen veiligheid pas na hun veroordeling bekendgemaakt. Aan het begin van het proces verzamelden vijfhonderd woedende demonstranten zich rondom het gerechtshof in Sefton.[9] Cruciaal in deze rechtszaak was, gezien de jonge leeftijden van Venables en Thompson, aan te tonen dat beiden goed wisten en begrepen wat het verschil is tussen goed en fout en tussen waarheid en leugen. Door verschillende jeugdpsychologen is bevestigd dat zowel Thompson als Venables dit onderscheid goed konden maken.

Tijdens de rechtszaak hebben Venables en Thompson niet gesproken, maar werden er gedeeltes van de opgenomen verhoren afgespeeld. Ook werd er, gezien de leeftijd van de jongens, hetgeen er in de rechtszaal besproken werd, door een docent 'vertaald' naar begrijpelijke taal voor tienjarigen. De bewijzen tegen Jon Venables en Robert Thompson bestonden onder meer uit de Fishplate van 10 kg, 27 bakstenen, een steen met bloed en ondergoed van James Bulger. De patholoog had 33 minuten nodig om alle verwondingen die James heeft opgelopen tijdens zijn marteling te beschrijven, waarbij de verwondingen op zijn benen zijn toegebracht nadat Venables en Thompson zijn kleren vanaf zijn middel hadden uitgetrokken. De hersenbeschadiging die James had opgelopen bleek enorm.

Op 24 november werden Jon en Robert door het gerechtshof van Preston veroordeeld tot een straf van minimaal 8 jaar cel. Deze straf werd in eerste instantie verhoogd naar 15 jaar, maar na een succesvol beroep bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens teruggebracht naar 8 jaar. De daders zaten hun straf uit in verschillende jeugdgevangenissen. Ze maakten er hun school af en leken na enige moeilijkheden redelijk te ontwikkelen. Na acht jaar werden ze, inmiddels 18 jaar oud, vrijgelaten. Ze hebben samen met hun familie een nieuwe identiteit aangenomen. Hun verblijfplaats werd geheimgehouden. Een tijdlang ging het gerucht dat ze naar Australië zouden zijn geëmigreerd, maar dit werd in augustus 2009 volgens plaatselijke media door de Australische regering ontkend.[10]

Motief[bewerken]

Het 'waarom' Jon Venables en Robert Thompson uiteindelijk zijn gekomen tot het ontvoeren, martelen en vermoorden van James Bulger is nooit duidelijk geworden of openbaar gemaakt. Hoewel er wel geruchten rondgaan over eventueel seksuele motieven, is dit nooit officieel bevestigd en zowel Venables en Thomspon wilde hierover tijdens de verhoren niets vertellen. Ze werden wel buitengewoon emotioneel wanneer dit ter sprake kwam. Ook is nooit duidelijk geworden wanneer op die dag de jongens besloten hebben om James, nadat ze hem ontvoerd hadden, te martelen en te vermoorden en wiens idee het uiteindelijk was. De algemene aanname is dat ze uit verveling gehandeld hebben en niet echt een duidelijk motief hadden.

Nasleep[bewerken]

Toen de zaak bekend werd, was heel het Verenigd Koninkrijk in shock (vergelijkbaar met de Marc Dutroux-zaak in België). Ook was er grote angst voor moreel verval.[3] De zaak kreeg wereldwijde persaandacht en werd in eigen land vergeleken met het geval Mary Bell.

Niemand kon begrijpen wat de twee jeugdige moordenaars bezielde om zulke feiten te plegen. Mogelijke oorzaken werden gezocht bij video nasties waar de jongens eerder naar zouden hebben gekeken, met name Child's Play 3. In deze film wordt onder andere een slachtoffer met blauwe verf bespoten.[11] Later is gebleken dat Thompson noch Venables deze film voor de moord gezien heeft (Thomspons vader had deze film wel gehuurd, maar Robert heeft deze niet gezien), maar dat Venables enkele weken ervoor wel de horrorfilm Halloween heeft gekeken en daarvan een tekening had gemaakt (waarop een moordende vrouw te zien was).[12]

Veel mensen tekenden petities voor strenge straffen voor de twee jonge moordenaars, andere mensen bespoten de huizen van de jongens met graffiti. Nu nog steeds lopen er petities en zetten sommige websites aan om de twee daders op te sporen en hen te vermoorden. Op 5 augustus 2012 pleegde een Engelsman, Scott Bradley, zelfmoord vanwege de voortdurende pesterijen van buurtgenoten omdat men dacht dat hij in werkelijkheid Thompson was.

In 2007 werd bekendgemaakt dat het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken 13.000 pond aan belastinggeld had uitgegeven om te voorkomen dat een Amerikaans tijdschrift de nieuwe identiteiten van Venables en Thompson zou onthullen.[13]

In juni 2007 werd een Amerikaans computerspel, Law & Order: Double or Nothing, uit de Britse handel genomen nadat was gebleken dat het het door de bewakingscamera vastgelegde moment waarop James Bulger met zijn ontvoerders meeloopt bevatte. De speler werd bij het zien van dit beeld gevraagd de ontvoering op te lossen. Legacy Interactive, het bedrijf dat het spel had ontwikkeld, verklaarde dat deze pijnlijke vergissing was ontstaan doordat de moord in de Verenigde Staten minder publiciteit had gekregen dan in Europa.[14]

In augustus 2009 gebruikte Seven Network eveneens echte beelden van de ontvoering om reclame te maken voor de politie-dramaserie City Homicide. Na kritiek van James' moeder bood de zender hiervoor excuses aan.[15]

Op 2 maart 2010 werd de inmiddels 27-jarige Venables opgepakt door de politie omdat hij voorwaarden over zijn vrijlating zou hebben geschonden. De politie geeft geen commentaar over de reden waarom hij is opgepakt. Gezien de hoeveelheid tijd en geld die het heeft gekost om de daders een nieuwe identiteit te geven, gaat de moeder van James Bulger er vanuit dat Venables is opgepakt wegens een ernstige overtreding van de vrijlatingsvoorwaarden.[16][2] Het Britse boulevardblad The Sun beschikt over informatie omtrent de overtreding die Venables heeft begaan en spreekt over een "afschuwelijk zedendelict". Door de Britse regering is echter verboden om over deze zaak te publiceren.[17] Op 8 maart maakte The Sun bekend dat Venables is gearresteerd wegens bezit van kinderporno. Uiteindelijk is Venables voor dit vergrijp veroordeeld tot een gevangenisstraf van 2 jaar. Bovendien onthulde Venables zijn ware identiteit en vreesde men voor zijn eigen veiligheid wanneer men hem op vrije voeten zou laten.

Op 16 maart 2011 (de dag waarop James 21 jaar zou zijn geworden) werd door de moeder van James de 'The James Bulger Memorial Trust' opgericht, een organisatie die zich als doel heeft gesteld om jonge mensen, die slachtoffer zijn geworden van pesten, misdaad en haat, te ondersteunen.

In juni 2011 kwamen er via Facebook en Twitter recente foto's van Jon Venables online, waarbij een foto is gemaakt op 12 februari 2009 (exact 16 jaar na de moord op James), waarop een feestende Jon Venables te zien is.[18] De foto's werden al snel van de diverse websites verwijderd nadat eigenaren van de websites werden gesommeerd (en in sommige gevallen aangeklaagd en veroordeeld) wegens het schenden van de uitspraak dat er geen recente foto's van zowel Venables als Thompson geopenbaard mogen worden (dit in verband met hun veiligheid).

In februari 2013 verscheen het boek 'My James' van Ralph Bulger, waarin de vader vertelt over het korte leven van James, zijn ervaringen van de tragische gebeurtenissen van 12 tot en met 14 februari 1993, de rechtszaak en de nasleep tot en met 2012.[19] In het boek komen nog niet eerder bekende zaken aan het licht zoals dat er tijdens de rechtszaak niet alle details van de marteling genoemd zijn, omdat deze geen toegevoegde waarde zouden hebben aan de uiteindelijke aanklacht en omdat dit als 'te gruwelijk' voor het publiek werd beschouwd. Volgens Bulger is James gedwongen om de resterende verf uit het blikje op te drinken nadat het in zijn ogen was gegooid en zijn er wondjes gevonden in het rectum, die wijzen op seksuele mishandeling. Ook schrijft hij last te hebben gehad van nachtmerries en dat een ervan is uitgekomen, namelijk dat Venables en Thompson het graf van James hebben bezocht (dit was onderdeel van hun rehabilitatie-programma). Verder vertelt Bulger dat hij op sommige dagen twee flessen whisky leegdronk en 's nachts urenlang bij het graf van James heeft gezeten.

Op 4 juli 2013 werd bekendgemaakt dat Jon Venables binnen afzienbare tijd weer op vrije voeten zal komen.[20] Om zijn veiligheid te garanderen, is geen exacte datum genoemd. Ook zal er voor Jon Venables weer een nieuwe identiteit uitgegeven worden (zijn vierde), nadat hij zijn oude had bekendgemaakt tegenover vrienden die hij heeft leren kennen na zijn vrijlating in 2001.


Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Young know what is wrong North West evening mail, 23 februari 2009. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  2. a b James Bulger killer back in prison The Guardian, 2 maart 2010. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  3. a b c Richard Davenport-Hines: Bulger, James Patrick (1990–1993), Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004.
  4. (en) Death of James Bulger. 1: The Videotape Crime Library. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  5. (en) JON VENABLES & ROBERT THOMPSON Murder UK. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  6. (en) James Bulger 'battered with bricks' The Guardian, 2 november 1993. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  7. (en) James Bulger suffered multiple fractures: Pathologist reveals two-year-old had 42 injuries including fractured skull. Jonathan Foster reports The Independent, 10 november 1993. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  8. a b (en) Death of James Bulger. 5: Robert Denies, Jon Cries Crime Library. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  9. (en) 1993: Two boys charged with toddler's murder BBC. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  10. (en) Rumour-Fuelled Ratings Chase ABC, 31 augustus 2009. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  11. (en) Judge defends Bulger killers' rights BBC, 28 juli 2002. Geraadpleegd op 21 maart 2014
  12. Moordenaar Bulger maakte gruweltekening De Telegraaf, 8 maart 2010. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  13. (en) £13K To Protect Bulger Killers' New IDs Sky News, 8 april 2007. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  14. (en) Legacy Apologizes For Law And Order Crime Photo Gamasutra, 21 juni 2007. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  15. (en) Seven 'sorry' for Bulger ad ABC, 30 augustus 2009. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  16. Moordenaar Jamie Bulger weer opgepakt De Telegraaf, 3 maart 2010. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  17. 'Moordenaar Bulger vast om zedendelict' De Telegraaf, 6 maart 2010. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  18. Woede om feestfoto kindermoordenaar De Telegraaf, 2 juni 2011. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  19. (en) In my anger I blamed my wife, admits the father of murdered toddler James Bulger 20 years after his little boy's murder horrified Britain Daily Mail, 2 februari 2013. Geraadpleegd op 21 maart 2014.
  20. Britse kindermoordenaar weer op vrije voeten De Telegraaf, 4 juli 2013. Geraadpleegd op 21 maart 2014.