Osteopathie

Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Osteopathie is een alternatieve geneeswijze die uitgaat van de veronderstelling dat de verminderde beweeglijkheid van bepaalde lichaamsweefsels een nadelige invloed heeft op de gezondheid. Osteopaten beweren dat zij in staat zijn om dergelijke weefsels met hun handen op te sporen en door middel van speciale technieken weer beweeglijker te maken. Er wordt op kleine schaal wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werkzaamheid van de behandelmethode.

Geschiedenis

Het woord osteopathie betekent letterlijk ”ziekte van de beenderen”. Osteopathie is het gedachtegoed van de Amerikaanse arts Andrew Still. Hij meende dat bij veel ziekten de oorspronkelijke oorzaak te vinden was in het mobiliteitsverlies van beenderen of gewrichten. Hij combineerde de toenmalige medische kennis met zijn eigen overtuiging dat als lichaamsweefsels hun beweeglijkheid verliezen dit nadelige effecten op de gezondheid heeft. Still ontwikkelde deze methode om met zijn handen minder beweeglijke weefsels op te sporen, de beweeglijkheid ervan te kunnen herstellen en zo ziekten te kunnen genezen of voorkomen. Op 2 juni 1874 gaf hij zijn methode de naam osteopathie.

Osteopathie is een manuele (door de handen uitgevoerde) methode die gebaseerd is op principes uit de anatomie, embryologie, neurologie en fysiologie. Onderzoek en behandeling vinden plaats vanuit een totaalbenadering van de klacht. Daartoe wordt: 1. het bewegingsapparaat (beenderen, gewrichten en spieren); 2. het orgaansysteem (inwendige organen met bloedvaten en lymfestelsel) en 3. het craniosacrale systeem (schedelbotten, hersenvliezen, ruggenmergsvlies en hersenvochtcirculatie) manueel onderzocht op bewegingsverlies. Het uitgangspunt hierbij is dat het lichaam een eenheid is. De 3 genoemde systemen zijn daarbij onlosmakelijk met elkaar verbonden en beïnvloeden elkaar continu.

Het onderzoek is gericht op beweeglijkheid. Bewegingsverlies heeft volgens de osteopathie een negatief effect op het functioneren van het betreffende weefsel. Bewegingsbeperkingen kunnen bijvoorbeeld ontstaan door littekens na operatie, verkleving van weefsels door ontstekingen en door stress. De behandeling bestaat uit het herstellen van de oorspronkelijke beweeglijkheid door middel van zachte handgrepen. Van daaruit zou het natuurlijk genezingsproces weer plaats gaan vinden. Indicaties voor osteopathie zouden chronische rug- en/of nekpijn, migraine, whiplash, buikpijn, slechte darmwerking en huilbaby's zijn. Onafhankelijke meta-analyses, gepubliceerd als Cochrane reviews, stellen dat alleen de effecten (van manuele therapie, ook uitgevoerd door osteopathen) bij chronische lage rugpijn evenwaardig zijn aan die van andere behandelingen. Er werden geen aanwijzingen gevonden voor significante effecten bij huilbaby's, pijnlijke maandstonden en acute lage rugpijn.

Anno 2007 is osteopathie een vlag die veel verschillende ladingen dekt. In de Verenigde Staten is de osteopathie een meer wetenschappelijke opleiding, gelijk staand aan die van gewone artsen, met inbegrip van stages in gewone ziekenhuizen. In veel Amerikaanse staten wordt de 'dokter in de osteopathie' die een dergelijke opleiding volgde, erkend als een arts met bevoegdheid tot onderzoek, het stellen van diagnoses en het voorschrijven van medicatie. In de geneeskunde zijn manipulatieve technieken, behalve in de fysiotherapie, niet gebruikelijk. In sommige landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, bestaat er ook een officiële vorm van osteopathie die zich bezighoudt met het behandelen van problemen van het bewegingsstelsel. In Frankrijk wordt de term osteopathie zelfs gebruikt als een synoniem voor manuele therapie en bestaan er ook universitaire opleidingen, die zich enkel richten op problemen van het bewegingsstelsel.

Opleidingen in Nederland

In Nederland kan de opleiding tot osteopaat worden gevolgd in Amsterdam aan het College Sutherland, of in Zeist waar de International Academy of Osteopathy de lessen verzorgt.

Controversieel

Stills opvattingen over de oorzaak van ziekte dateren van voor de tijd dat bacteriën, virussen en andere oorzaken bekend waren. De filosofie van Still moet dan ook in de tijdgeest worden geplaatst waarin deze is ontstaan.

Osteopaten stellen onder andere dat ze door het betasten van de schedel een diagnose kunnen stellen door de "stroming en pulsaties" van het hersenvocht te voelen en dat zij het ritme hiervan kunnen beïnvloeden bij wijze van therapie (craniosacraaltherapie). Het bestaan van deze pulsaties is echter niet aangetoond. Ook de vermeende regulatie van de "vochtstroom" door de beenderen van de schedel "goed te zetten" is strijdig met de huidige kennis van het menselijk lichaam.

Osteopathie is geen beschermd beroep, maar men kan wel nagaan of een osteopaat staat ingeschreven bij de Nederlandse Osteopathie Federatie (NOF) of het Nederlands Register voor Osteopaten (NRO).

Voorwaarden tot erkenning

Aan het einde van de 20e eeuw werd osteopathie bekend in Europa als een van de vier alternatieve behandelwijzen naast homeopathie, acupunctuur en chiropraxie. Geen van deze vier is in de Benelux een erkend medisch specialisme en ze worden meestal door niet-artsen uitgeoefend. In 1997 werd door het Europees Parlement een resolutie aangenomen over de status van de niet-conventionele geneeskunde; dit leidde tot wetenschappelijk onderzoek in opdracht van de Europese Commissie (EU COST B4) dat concludeerde dat niet vastgesteld kon worden dat niet-conventionele geneeskunde werkte.

Situatie in België

In België werd in 1999 de wet Colla aangenomen. Deze wet geeft niet-conventionele behandelwijzen de mogelijkheid om te ijveren voor een erkenning. De eerste voorwaarde daarvoor is dat zij zich verenigen als belangengroep. Het Europese statuut en de wet Colla resulteerde in België (1998) in een reactie van de scepticus Betz en het rapport van de zeven Belgische universiteiten waar in staat dat er eerst een bewijs dient geleverd te worden dat deze behandelingen werkzaam zijn alvorens sprake kan zijn van erkenning als beroepsgroep. Bij Koninklijk Besluit in 2003 werden beroepsorganisaties van niet-conventionele praktijken erkend. Omdat verdere uitvoeringsbesluiten uitblijven hebben de beroepsverening "Register voor de Osteopaten van België" (ROB) en "The International Academy of Osteopathy" (IAO) de Belgische Staat gedagvaard in 2008. In oktober 2008 kreeg het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg de opdracht een studie uit te voeren naar de efficiëntie van osteopathie (en chiropraxie). Op 22 januari 2010 werd de Belgische staat door de rechtbank van eerste aanleg van Brussel veroordeeld tot een dwangsom van € 5000 per maand. Sinds juni 2010 moet deze maandelijks betaald worden aan de twee verenigingen. Eind 2010 werd het rapport van het Federaal Kenniscentrum gepubliceerd. Hierin wordt geconcludeerd dat de effectiviteit beperkt is: enkel voor nekpijn en in mindere mate voor lage rugpijn. Daarom wordt aanbevolen geen terugbetaling door de ziekteverzekering te voorzien.

Publicaties

• Still AT. Autobiography with a history of the discovery and development of the science of osteopathy. Reprinted, New York, 1972, Arno Press and the New York Times.

Externe links

• Unie van gediplomeerden in de Kinesitherapie en de Osteopathie
• Nederlandse Vereniging voor Osteopathie
• International Academy of Osteopathy

Bronnen, noten en/of referenties