Acupunctuur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Dit is een beveiligde pagina.
Zie ook de overlegpagina.

Er wordt getwijfeld aan de juistheid van een of meer onderdelen van dit artikel. Raadpleeg de bijbehorende overlegpagina voor meer informatie, en pas na controle desgewenst het artikel aan. Er is nog geen specifieke reden opgegeven!

Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Acupunctuurkaart uit de Ming-dynastie

Ooracupunctuurpunten

Acupunctuurnaalden

Acupunctuur (vereenvoudigd Chinees: 针灸; traditioneel Chinees: 針灸; pinyin: zhēn jiǔ; Kantonees: Cham Kauw; Latijn acus = naald en pungere = steken) is een onderdeel van een behandelmethode die stamt uit de traditionele Chinese geneeskunde. Hierbij worden naalden op zogenaamde acupunctuurpunten in het lichaam gestoken. De methode bestaat al meer dan 3500 jaar en is nauw verbonden met Chinese filosofie. Sinds de bronstijd worden metalen naalden gebruikt. Voor die tijd gebruikte men naalden van steen. Naast de klassieke acupunctuur met naalden, bestaat ook elektro-acupunctuur, waarbij er een zwakke elektrische stroom door de naalden loopt, en laser acupunctuur, waarbij geen naalden worden gebruikt, maar men een lage intensiteit laserlicht op de gebruikelijke plaatsen straalt.
Voor de werkzaamheid van acupunctuur bij diverse aandoeningen ontbreekt wetenschappelijk bewijs. Meridianen zijn bovendien nooit aangetroffen in het menselijk lichaam, ondanks een zeer gedetailleerde kennis van het menselijk lichaam. Acupunctuur is dan ook een alternatieve geneeswijze en een pseudowetenschap.

Beginselen

Traditionele acupunctuur, zoals ze nu toegepast wordt, bestaat uit het inbrengen van roestvrijstalen naalden in verschillende delen van het lichaam. Bij moderne toepassing kan eventueel een laagfrequente wisselstroom op de naalden aangebracht worden om een grotere stimulatie te geven. Sommige praktiserende acupuncturisten plaatsen naalden op, of bij de plaats van de ziektehaard, waar anderen punten kiezen op basis van de symptomen. In de traditionele acupunctuur wordt meestal een combinatie van punten gebruikt.

Traditionele Chinese geneeskunde is gebaseerd op (onder meer) de volgende uitgangspunten:

• Levensenergie (chi of qi) circuleert door 14 kanalen, meridianen genoemd, die vertakkingen hebben naar alle organen en lichaamsfuncties.
• Ziekte wordt toegeschreven aan een uit het evenwicht zijn of storing van chi. Met praktijken zoals acupunctuur en qigong probeert men dit evenwicht te herstellen.

Geschiedenis

In een der oudste leerboeken over geneeskunde, de "Nei-Tjing" (of "Neijing") (het 'Boek van de Gele Keizer') uit circa 1500 v. Chr. (dat uit ongeveer dezelfde tijdsperiode stamt als de I Tjing) werd acupunctuur reeds besproken. ^[1] Hierin wordt acupunctuur weliswaar als mogelijke behandelingsmethode besproken, maar wordt er ook op gewezen dat naast acupunctuur ook behandeling met geneesmiddelen en psychosomatische methoden plaatsvinden kan. In de 18e eeuw ontstaat er in Europa met de opkomst van het rationalisme (en door de uitwisselingen van culturen die door de koloniale ontdekkingsreizen tot stand zijn gebracht) tevens interesse in de oude Chinese en Japanse tradities en beschavingen, hetgeen terugklinkt in de literatuur en filosofische geschriften uit die tijd waarin aandacht voor oosterse levenshoudingen aanwijsbaar is. ^[2] Door het westerse superioriteitsgevoel waarvan de periode vanaf circa 1800 is doordrongen werd de Chinese geneeskunst in Europa lange tijd echter niet serieus genomen. Door de opkomst van aandacht voor elektro-magnetische processen vanaf begin 20e eeuw (o.a. ook de ontwikkeling van het Elektro-encefalogram) werd ook de studie naar effectiviteit en werking van acupunctuur aangewakkerd. De rol van meridianen in de acupunctuur werd in verband gebracht met de banen van lagere elektrische weerstand van de huid (potentiaalverschillen). ^[3] De benaming 'meridiaan' stamt van de Franse arts Soulié de Morant, die trachtte als een der eersten om een wetenschappelijk gezichtspunt te bepalen. Aanhangers der acupunctuur verwierpen de term soms omdat het begrip 'meridiaan' een incomplete vertaling van het begrip 'king' (tjing, mei) uit de Nei-Tjing zou betreffen, en een meridiaan een aardrijkskundige connotatie van een denkbeeldige lijn op de aardbol zou zijn, terwijl ze in de realiteit van de energiebanen zouden geloven. Andere aanhangers daarentegen vonden de term passend, juist omdat het fictieve banen zou betreffen. In de originele Chinese termen zouden de energiebanen psychosomatische functies zijn, die de huid en organen op een bepaalde manier met elkaar verbinden.

Controverse

Over de werkzaamheid van acupunctuur bestaat veel controverse. Zowel voor- als tegenstanders menen de werkzaamheid of onwerkzaamheid te kunnen beargumenteren of aantonen aan de hand van onderzoeken of publicaties. In Cochrane^[4], de grote database voor Evidence based medicine staan enkele reviews waaruit blijkt dat acupunctuur een matig pijnstillend effect lijkt te hebben, maar uit andere reviews blijkt dat het bepalen van de effectiviteit van acupunctuur niet gemakkelijk is aan te geven ^[5].

Als een probleem in het aangeven van de effectiviteit in de acupuntuur wordt wel naar voren gebracht dat de met betrekking tot acupunctuur gangbare begrippen niet in de reguliere geneeskunde worden gehanteerd.

Als argument voor de effectiviteit wordt wel aangevoerd dat een groot deel van de wereldbevolking regelmatig gebruik maakt van acupunctuur, met name de Chinese bevolking.

In een vergelijkend onderzoek werd een gering, statistisch significant pijnstillend effect geconstateerd door behandeling met acupunctuur, vergeleken met een placebo. Dit pijnstillende effect was echter zo gering dat van een klinisch relevante pijnstilling geen sprake was. De manier waarop acunpunctuur pijnstilling geeft is niet bekend.^[6]. Acupunctuur wordt binnen de reguliere geneeskunde echter als onwerkzaam gezien en beschouwd als kwakzalverij^[7][8].

Vele kwaaltjes en klachten zijn psychosomatische aandoeningen van aard, wat wil zeggen dat er geen ziekte is die de klachten veroorzaakt. Juist bij dergelijke kwalen speelt vermoedelijk het placebo-effect een grote rol^[9] Vanuit medisch oogpunt weet men dat veel klachten na verloop van tijd vanzelf weer over gaan, of men nu wel of geen behandeling ondergaat, waardoor een therapie succesvol kan lijken ^[10]. Meestal wordt dan verwezen naar verkoudheid. Als je na een dag verkoudheid een vitaminetabletje inneemt, of acupunctuur ontvangt, lijkt dat al snel succesvol: de kwaal verdwijnt na enkele dagen. De verkoudheid was ook zonder vitaminetabletje of acupunctuur overgegaan.

Een acupunctuurbehandeling kan, evenals een conventionele medische behandeling, leiden tot complicaties. Net als bij iedere ingreep waarbij de huid gepenetreerd wordt kunnen bij acupunctuur lokale beschadigingen (zenuwbeschadiging), nabloedingen en infecties optreden. Infecties kunnen lokaal zijn, maar ook hepatitis B wordt wel toegeschreven aan het gebruik van niet-steriele naalden ^[11]. Daarnaast is een case report beschreven van een pneumothorax ("een klaplong")^[12].

In 1990 analyseerden drie Nederlandse epidemiologen 51 gecontroleerde studies van acupunctuur bij chronische pijn, en besloten dat "zelfs de kwaliteit van de betere studies middelmatig bleek te zijn en dat de werkzaamheid van acupunctuur als behandeling tegen chronische pijn twijfelachtig blijft." Ze onderzochten ook verslagen van acupunctuur als behandeling tegen verslaving aan sigaretten, heroïne en alcohol, en concludeerden dat beweringen dat er geen bewijs is dat acupunctuur helpt bij deze kwalen ^[13][14]. Ook in China, de geboorteplaats van acupunctuur, kijkt men kritisch naar het gebruik van acupunctuur in de gezondheidszorg ^[15].

Voorwaarden tot erkenning

Acupunctuur is geen erkend medische beroep en behoort tot de alternatieve geneeswijzen. Het wordt doorgaans door niet-artsen uitgeoefend. In Nederland kunnen arts-acupuncturisten zich aansluiten bij de Nederlandse Artsen Acupunctuur Vereniging (NAAV), die ongeveer 300 leden heeft.^[16] Sinds 1999 stelt de wet Colla (België) dat deze niet-conventionele behandelwijze de "mogelijkheid" krijgt te ijveren voor een erkenning als beroepsgroep. De eerste voorwaarde is dat zij zich verenigen. Een erkenning bleef tot heden echter uit omdat aan essentiële criteria niet wordt voldaan: sinds mei 1997 geldt het EU COST B4 rapport en het rapport van de zeven Belgische universiteiten waar in staat dat er eerst een bewijs dient geleverd te worden dat deze behandelingen werkzaam zijn alvorens sprake kan zijn van erkenning als beroepsgroep^[17].

Zie ook

• Qigong
• Qi
• Yin yang
• Kwakzalverij

Externe links

• Wat zijn acupunctuur en Chinese geneeskunde?
• Beroepsorganisatie Nederlandse Vereniging voor Acupunctuur (NVA)
• Beroepsorganisatie Nederlandse Artsen Acupunctuur Vereniging (NAAV)
• Belgische beroepsorganisatie (EUFOM)
• Zhong: beroepsvereniging voor Chinese Traditionele geneeswijzen
• Reviews m.b.t. werkzaamheid acupunctuur
• Cijfertabel over het gebruik van acupunctuur in België
• Rapport WIV/NIS over het gebruik van niet-conventionele geneeswijzen door de Belgen
• Acupunctuur.com, scripties van arts-acupuncturisten
• (en) QuakWatch article

Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Acupuncture van Wikimedia Commons.