Polyethyleentereftalaat
Polyethyleentereftalaat, PET[1], [2] of PETP[2] is een polyester kunststof die onder andere wordt toegepast voor het maken van petflessen en andere verpakkingen van voedingsmiddelen (bijvoorbeeld petfilm voor metalliseren; voor industriële vezels en textielvezels (onder andere Dacron®); en voor keukengerei. Het is een goede thermoplast, het laat zich onder verhitting gemakkelijk vervormen.
Het grootste voordeel van pet is dat het volledig recycleerbaar is, waarbij voor behoud van eigenschappen vaak een opwerkstap nodig is. Zoals elke polyester is pet gevoelig voor water en thermische degradatie. Hierdoor worden de molecuulketens korter. Door middel van diepvacuüm en/of droge lucht van hoge temperatuur kunnen de ketens weer enigszins gerepareerd worden (solid state condensation).
In principe is pet altijd semi-kristallijn. petflessen zijn bijvoorbeeld kristallijn. De kristalliniteit is echter te beïnvloeden door de afkoelsnelheid te veranderen. Het kristalliseren kan worden tegengegaan door zeer snel af te koelen vanuit de vloeibare toestand naar een temperatuur onder de glastemperatuur. Tevens kunnen door modificatie van het molecuul de eigenschappen worden beïnvloed. Zowel aan de zuurzijde (de tereftaalzuurgroep) als aan de glycolgroep kan worden gemodificeerd. Bekende modificaties aan de zuurzijde zijn het gebruik van 0-30 mol% isoftaalzuur of 0-100 mol% naftalaat. Indien men de glycol-kant modificeert spreekt men vaak van petG. Modificaties aan die zijde zijn bijvoorbeeld CHDM (Cyclohexaan-di-methanol) of butyleendiol (hier spreekt men echter niet van petG, maar van PBT). Indien men tijdens het verstrekken ook verwarmt, krijgt men een kristallijn, doorzichtig product, bijvoorbeeld een petfles of Mylar®-film.
In 1941 werd pet gepatenteerd door Calico Printer's Association of Manchester. De petfles werd gepatenteerd in 1973.
[bewerken] Productie van pet
Pet zou gevormd kunnen worden door een polycondensatiereactie van tereftaalzuur (1,4-benzeendicarbonzuur / ook wel PTA) en glycol (1,2-ethaandiol). Technisch is dat niet aantrekkelijk, omdat tereftaalzuur in veel oplosmiddelen zeer slecht oplosbaar is. De technische bereiding verloopt daarom via DMT (dimethyltereftalaat) en glycol in een omestering.
Verscheidene bedrijven brengen biaxiaal (in twee richtingen geordend) polyethyleentereftalaat (bopet) onder verschillende merknamen in de handel. Bekende merknamen zijn Hostaphan, Mylar en Melinex en pet-Power.
De stof is zeer sterk, chemisch stabiel en een goede thermoplast. Ook laat de stof geen gas en reukstoffen door en is het een goede elektrische isolator.
Bopet is oorspronkelijk midden jaren '50 ontwikkeld door DuPont en ICI. In 1960 en 1964 bracht NASA de Echo kunstmanen om de aarde; een soort balonnen van 30 meter in doorsnee, die bedekt waren met een laagje van 0,13 mm dikke bopetfilm. In de jaren '70 ontstond vraag naar grotere, onbreekbare lichtgewicht flessen voor dranken. Pet bleek hier een uitermate geschikt materiaal voor (→ Petfles). Ook wordt de stof in onderzeekabels gebruikt.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
| Bronnen, noten en/of referenties |
