Regeneratieve geneeskunde

Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Regeneratieve geneeskunde of vervangingsgeneeskunde houdt zich bezig met regeneratie van cellen, weefsels en zelfs organen. Op die manier probeert men ziekten te voorkomen en genezen. Regeneratieve therapieën hebben (in klinische testen of in het laboratorium) gebroken beenderen genezen, erge brandwonden, blindheid, doofheid, hart beschadiging, zenuw beschadiging, Parkinson, uitgezaaide kanker, lever – nier - hart - long en andere aandoeningen. De indrukwekkendste voorbeelden van regeneratieve geneeskunde sinds 2002 gebruikten embryonale en volwassen niet-embryonale stamcellen, stamcellen om genezing op gang te brengen. Veel persaandacht ging naar successen in genezen van hart aandoeningen in Japan, de USA, Zuid-Amerika en Duitsland. Mogelijk dat regeneratieve geneeskunde zal leiden tot levensverlenging omdat men de schade veroorzaakt door veroudering zal kunnen herstellen, orgaan per orgaan.

Inleiding

Voor repareren en vervangen van weefsel gebruikt men volgende methodologiën;

• gentherapie
• stamceltherapie
• functionele biomaterialen; een synthetisch, natuurlijk of gemodificeerd materiaal ontworpen voor implantatie in of samenwerking met levende systemen
• weefselkweek; applicaties die structureel weefsel vervangen of repareren zoals kraakbeen, been, bloedvaten, blaas, trommelvlies (2010)
• stamceltransplantatie; transplantatie van cellen die een specifieke biochemische functie uitoefenen (vb bio-artificieel pancreas of bio-artificiële lever), stamcel transplantaties verbeteren herstel na cerebrovasculaire accidenten, cerebrale parese (spasticiteit)

Tegenwoordig staat men al zover dat je levende huid kan kopen op de markt bij corporaties als Advanced tissue engineering (nu een onderdeel van Smith en Nephew). Maar deze nieuwe tak van de geneeskunde moet nog veel hindernissen overkomen zoals;

• Wetenschappelijke en engineering hindernissen (vb cryopreservatie van gemaakt weefsel, soms duurt het 3 weken om weefsel te produceren maar dan is er op dat moment geen vraag naar - hoe ga je dat weefsel testen of het wel functioneel is.)
• men heeft problemen om talent te vinden
• commercieel (hoe maak je genoeg cellen om te verkopen, je kan een microbioractor gebruiken voor kleine hoeveelheden, maar niet voor groten hoeveelheden)
• sociale/ethische/regulatieve hindernissen
• Subsidies en investeringen

De belofte van regeneratieve geneeskunde is groot. Zoals Richard Gross in 1969 reeds opmerkte - als alle levende wezens naar wens konden regenereren dan zou er geen dood zijn -.

Regeneratie bij planten

Bij planten komt regeneratie zoals bij dieren niet voor; ze hebben namelijk geen organen. Bomen kunnen wel wonden overgroeien en planten, zoals grassen, kunnen wel steeds nieuwe scheuten vormen. Ook kan uit een enkel klein deel van een plant, een stek genoemd, een volledig nieuwe geslachtsrijpe plant groeien, het is daardoor een vorm van ongeslachtelijke voortplanting. Ook kan uit één cel via weefselkweek een geheel nieuwe plant groeien, maar dat wordt ook vegetatieve vermeerdering genoemd.

Regeneratie bij dieren

Bij dieren komt het verschijnsel regelmatig voor. In de meeste gevallen, zoals kikkers, salamanders, kreeft- en insectachtigen betreft het alleen vervanging van ledematen. Bij de laatste twee groeit deze aan per vervelling, bij de anderen geleidelijk. Maar er zijn ook extremere vormen zoals:

• bij regenwormen groeit één afgegeten deel weer aan, mits de voorkant grotendeels onbeschadigd blijft (maximum 4 segmenten van de voorkant kunnen zich herstellen via regeneratie, het herstelvermogen aan de achterzijde is veel groter);
• zeekomkommers spugen bij predatatie het gehele darm- en vaatstelsel uit om een vijand 'een koekje' te geven, waarna het dier ervandoor gaat en de organen worden gerepareerd ofwel vervangen;
• een wandelende tak is, net zoals de meeste aanverwanten (orde Phasmida) en insecten met een nimf-stadium (alle insecten die meermaals vervellen), regeneratief. Een jong dier dat een poot verliest vervelt vaker en heeft een grotere kans op volledige regeneratie, dit geldt tevens voor krab- en kreeftachtigen;
• de axolotl (Ambystoma mexicanum), een neotene salamandersoort uit Mexico, is de bijzonderste vorm. Deze dieren kunnen zelfs beschadigde nieren, zenuwen en hersenen herstellen. Ook als beschadigde organen van andere individuen worden geïmplanteerd, vindt herstel plaats. Door dit grote regeneratieve vermogen worden de dieren veel onderzocht in medische laboratoria.
• veel holtedieren kennen regeneratie zoals sponzen en kwallen; na scheuring kan meestal één levensvatbaar deel aangroeien.

Bij de zoetwaterpoliep (Chlorohydra) die ook in Nederland voorkomt, groeien de aparte delen, indien deze groot genoeg zijn, weer volledig aan tot twee of meer nieuwe dieren. De poliep, die eruit ziet als een knopje met lange tentakels, kan dit zelfs sturen. Daarom is ook dit een vorm van ongeslachtelijke voortplanting, net zoals bij planten. Het is echter wel vaker moeilijk te bepalen of het nu gaat om ongeslachtelijke voortplanting of regeneratie; zeesterren kunnen meerdere armen tegelijkertijd missen, alles groeit weer aan als oorspronkelijk, maar als een deel van de schijf mee wordt afgescheurd, kan er een heel nieuwe zeester uit groeien, zoals bij kwallen.

Regeneratie bij mensen

Ook bij de mens komt regeneratie voor, namelijk de lever. Zelfs als een derde van de lever wordt getransplanteerd, kan deze weer uitgroeien tot de oorspronkelijke grootte. Ook als vervetting van levercellen plaatsvindt, door bijvoorbeeld alcoholisme, is het proces omkeerbaar; levercirrose echter niet, doordat cellen door bindweefsel worden overwoekerd. Bij jonge kinderen komt het voor dat vingertopjes nog geheel kunnen worden hersteld, ook de longcellen van kinderen kunnen zich nog delen, waardoor kapotte cellen kunnen worden vervangen zonder dat de longcapaciteit afneemt.

Cultuurgeschiedenis

René-Antoine Ferchault de Réaumur (February 28, 1683 - October 17, 1757) schreef veel over biologie. Vroeg in zijn leven schreef hij over het voortbewegingssysteem bij de Echinodermata en hij toonde ook aan dat de zogenaamde foutieve populaire mythe van regeneratie der verloren ledematen bij crustacea wel degelijk waar was.

Zie ook

Regeneratie

Externe link

Regeneratie

• Internationale Organisatie voor weefsel engineering en Regeneratieve geneeskunde Termis
• California Institute for Regenerative Medicine homepage
• The Center for Genetics and Society, a public interest critic of CIRM and Prop. 71
• The California Research and Cures Coalition
• The California Stem Cell Research and Cures Initiative homepage
• The Wake Forest Institute for Regenerative Medicine

Stamcellen

• International Society for Cellular Therapy
• International Society for Stem Cell Research
• Progenitor Cell Therapy
• Video Archive: The Stem Cell Controversy