De Catharinakerk is een rooms-katholieke kerk in de binnenstad van de Nederlandse stad Eindhoven, gewijd aan de heilige Catharina van Alexandrië. De kerk ligt aan het Catherinaplein, aan het begin van Stratumseind en is gebouwd als vervanging van de vervallen middeleeuwse Sint Catharinakerk.
Het neogotische gebouw is ontworpen door Pierre Cuypers en geldt als een vroeg hoogtepunt in diens carrière. De bouw begon in 1861 en werd voltooid in 1867. De kosten van de bouw bedroegen fl. 279.000.
Cuypers verwerkte in dit ontwerp veel ideeën over symboliek van de katholieke schrijver Joseph Alberdingk Thijm. Het opvallendste kenmerk van de kerk zijn de twee torens, die beide ruim 70 meter hoog zijn en naar voorbeelden uit de Franse gotiek verschillend van vorm zijn, een zogenaamde mannelijke en een vrouwelijke toren, met de benaming David-toren en Maria-toren. De torens maken deel uit van het dubbeltorenfront. De vele roosvensters verwijzen naar de heilige Catharina, wier attribuut een wiel is. In afwijking van Alberdingk Thijms ideeën is de kerk niet georiënteerd en is het koor naar het westen gericht.
In 1942 en 1944 werd de kerk zwaar beschadigd door bombardementen. Na de oorlog volgde een restauratie door architect C.H. de Bever. De oude ramen, die verloren waren gegaan, werden vervangen door glas-in-loodramen van onder meer Charles Eyck en Pieter Wiegersma. De kerk is sinds 1972 een rijksmonument.
Het carillon is geschonken in 1966 door het personeel van Philips en gegoten door Klokkengieterij Eijsbouts te Asten. Het heeft een omvang van vijf octaven en hing aanvankelijk in de carillontoren nabij het Evoluon totdat deze vanwege betonrot gesloopt moest worden.
De kerk bezit twee orgels. Het grote orgel, gebouwd door de firma Verschueren in 1936, werd na zijn teloorgang door oorlogsgeweld geheel opnieuw opgebouwd. Het is met 5723 pijpen een van de grootste Nederlandse orgels. Het tweede orgel bij de sacristie is een kleiner neogotisch altaarorgel. Bijzonder is dat het altaarorgel middels de speeltafel van het hoofdorgel kan worden bespeeld en vice versa. Hieronder volgt de dispositie[1]:
I Hoofdwerk C-c’’’’
|
| Baarpijp |
16' |
| Prestant |
8' |
| Openfluit |
8' |
| Bourdon |
8' |
| Salicionaal |
8' |
| Octaaf |
4' |
| Gemshoorn |
4' |
| Kwint |
2 2/3' |
| Octaaf |
2' |
| Mixtuur |
4-6 st. 1 1/3' |
| Scherp |
4-6 st. 1' |
| Sesquialter |
2 st. |
| Bombarde |
16' |
| Trompet |
8' |
| Hoorn |
4' |
|
II Positief C-c’’’’
|
| Kwintadeen |
16' |
| Prestant |
8' |
| Gemshoorn |
8' |
| Holpijp |
8' |
| Prestant |
4' |
| Blokfluit |
4' |
| Flageolet |
2' |
| Terts |
1 3/5' |
| Superkwint |
1 1/3' |
| Mixtuur |
3-4 st. 1' |
| Trompet |
8' |
| Kromhoorn |
8' |
| Tremolo |
|
III Zwelwerk C-c’’’’
|
| Bourdon |
16' |
| Hoornprestant |
8' |
| Roerfluit |
8' |
| Viola di gamba |
8' |
| Voix céleste |
8' |
| Vioolprestant |
4' |
| Dwarsfluit |
4' |
| Nasard |
2 2/3' |
| Doublette |
2' |
| Terts |
1 3/5' |
| Nachthoorn |
1' |
| Cymbel |
4 st. 2/3' |
| Progressio harm. |
3-5' |
| Dulciaan |
16' |
| Trompet |
8' |
| Hobo |
8' |
| Regaal |
4' |
| Tremolo |
|
IV Altaarorgel C-c’’’’
|
| zie Altaarorgel |
|
Pedaal C-g’
|
| Subbas |
32' |
| Prestantbas |
16' |
| Contrabas |
16' |
| Subbas |
16' |
| Zachtbas |
16' |
| Octaafbas |
8' |
| Gemshoorn |
8' |
| Gedektbas |
8' |
| Koraalbas |
4' |
| Zachtfluit |
4' |
| Siffluit |
2' |
| Mixtuur |
4 st. 2' |
| Sordun |
32' |
| Bazuin |
16' |
| Dulciaan |
16' |
| Trompet |
8' |
| Klaroen |
4' |
| Zink |
|
Speelhulpen: 20 koppels, w.o. sub- en superkoppels; 32 vrije combinaties; Automatisch Pedaal; Generaal Crescendo; Tongwerkinstellers; 14 voetpistons; 50 lichtsignalen
I Onderwerk C-c’’’’
|
| Prestant |
8' |
| Spitsfluit |
8' |
| Octaaf |
4' |
| Blokfluit |
3' |
| Mixtuur |
3-4 st. 1 1/3' |
| Trompet |
8' |
|
II Bovenwerk C-c’’’’
|
| Hoornprestant |
8' |
| Koppelfluit |
8' |
| Dulciana |
8' |
| Nachthoorn |
4' |
| Zwegel |
2' |
| Terts |
1 3/5' |
| Gemskwint |
1 1/3' |
| Tremolo |
|
Pedaal C-g’
|
| Subbas |
16' |
| Octaafbas |
8' |
|
Speelhulpen: o.a. Vaste combinaties; 1 vrije combinatie; Pianopedaal; GeneraalCrescendo; Hoofdorgel Af; I+II, P+I, P+II, P+P 4', I+II 16'; Prestantenkoor; Volkszang
| Bronnen, noten en/of referenties
|
