Sopron (stad)

**Sopron**
Ödenburg
	Plaats in Hongarije
	;
	Situering
Comitaat	Győr-Moson-Sopron
Coördinaten	47°40'N 16°35'E
	Algemeen
Oppervlakte	169.06 km²
Inwoners (2005)	56.394 (333,54 inw/km²)
	Overig
Postcode	9400
Netnummer	99
	Foto's
	Plein met drievuldigheidszuil en de Vuurtoren op de achtergrond
Portaal	Centraal-Europa

Sopron (Duits: Ödenburg) is een stad in West-Hongarije met 55.932 inwoners (2001). Sopron is bekend om zijn wijnbouw en om zijn bezienswaardige barokke stadscentrum, dat het in dat opzicht tot waardevolste stad van Hongarije maakt.

Geschiedenis [bewerken]

De stad ligt in een geografische enclave aan de Oostenrijkse grens. Sopron zou de hoofdstad van de deelstaat Burgenland zijn geworden als het bij Oostenrijk zou worden ingedeeld. Middels een referendum in 1921 werd echter besloten dat de stad aan Hongarije toe zou komen, in tegenstelling tot de rest van Burgenland, dat aan Oostenrijk werd afgestaan. Dat ging niet zonder slag of stoot. Bij het vredesverdrag van Trianon werd in 1920 geheel Burgenland aan Oostenrijk toegewezen, wat op heftige tegenstand van Hongarije stuitte. De nieuwe grens werd tenslotte op de etnische (dat wil zeggen taal-)grens tussen Hongaren en Duitstalige Oostenrijkers gelegd, maar dat gaf vooral in Ödenburg-Sopron problemen. De stad was namelijk oorspronkelijk Duitstalig (nog in 1890 sprak 70% van de stadsbevolking die taal) maar was sterk verhongaarst door het verplichte Hongaarstalige onderwijs, de vestiging van enkele nationale instituten en de grote aantrekkingskracht als vestigingsplaats voor gefortuneerden en gepensioneerde ambtenaren. De Hongaarsgezinden eisten met succes een referendum, maar daar zou dan noodgedwongen ook de omgeving - meest Duitstalige dorpen - aan mee moeten doen. De uitslag was in de stad 73%, in de dorpen 44% voor Hongarije. Een en ander was gepaard gegaan met militaire schermutselingen die de sfeer ook na de nieuwe grenstrekking bleven bederven. Duits spreken werd synoniem met landsverraderlijk gedrag. Veel Duitstaligen legden zich bij de nieuwe situatie neer en kozen ervoor om hun namen te verhongaarsen en in het publiek hun taal niet meer te gebruiken. Degenen die dat niet deden, zouden in de zomer van 1946 het land worden uitgewezen.

Sopron kwam na 1921 te liggen in het comitaat Győr-Moson-Sopron en is een "stad met comitaatsrecht". Tot 1950 was het de hoofdstad van het comitaat Sopron, dat in dat jaar werd opgeheven.

Sopron behoort tot de Hongaarse steden met een Romeins en een nog eerder verleden: destijds heette het Scarbantia. De stad is gesticht door de Kelten en is zeker 2300 jaar oud. Daarna kwamen de Romeinen en tijdens de Volksverhuizingen werd deze nederzetting verwoest. Het is de enige stad die geen schade leed tijdens de Turkse overheersing in de 16e eeuw. De stad kreeg haar huidige barokke aanzien na een brand die het middeleeuwse Sopron in 1676 in de as legde. Het bekendste gebouw is de Vuurtoren (tűztorony), het symbool van de stad, het zogenaamde Stornaház en het Fabricius-ház. Ook is hier het woonhuis van Franz Liszt te bezichtigen.

Toerisme [bewerken]

Sopron wordt door veel toeristen graag bezocht, ook al door het nabijgelegen Tómalom, de badplaats van Sopron. Vlak bij de stad staat een somber gebouw, waar men beter niet kan vertoeven, namelijk de huidige gevangenis van Sopronköbida.

Ook bekend is de omgeving van Sopron, zoals het moerasgebied Hanság, dat 18.000 ha groot is. De wijnvelden van Sopron bieden goede en minder versneden Soproni-Cabernet-wijnen. In de buurt van Sopron en tevens aan het Neusiedlermeer ligt een camping met een hotel. Aan de oever staan in rij rieten strandhutten, die ook als bungalows dienstdoen. Het Ödenburger Gebergte, een middelgebergte met toppen tot ongeveer 600 meter, ligt op korte afstand.

Afbeeldingen [bewerken]

Stedenbanden [bewerken]

Eilat (Israël)
Bozen (sinds 12 juli 1990) (Italië)
Kempten (Duitsland)
Wiener Neustadt (Oostenrijk)

Geboren [bewerken]

Johann Baptist Röschel (1652–1712) arts en luthers theoloog
Georg Serpilius (1668-1728) luthers theoloog en Duitstalig dichter
Otto Ferdinand von Abensperg und Traun (1677–1748) Oostenrijks veldmaarschalk
Maciej Kamieński (1734–1823) werd opgeleid in Wenen en maakte carrière in Warschau, o.a. met 6 Poolse en 2 Duitse opera’s
Ludwig August Ritter von Benedek (1804–1881) Oostenrijks generaal
Heinrich von Angeli (1840–1925) Oostenrijks kunstschilder
Rudolf Burgmann (1874-1943) christelijk politicus in het Burgenländer Landsparlement en in het nationale parlement in Wenen
Imre Payer (1888–1956) Hongaarse voetballer en trainer
Károly Pap (1897–1945) Hongaars schrijver
John Alton, geboren als Johann Altmann (1901–1996) cameraman en Oscar-prijswinnaar, werkzaam in de Verenigde Staten
Illona Helen Wieselmann (1911–1963) toneelspeelster, maakte carrière in Denemarken
Karl Schügerl (1927) hoogleraar technische chemie aan de universiteit van Hannover
Mihály Kubinszky (1927) hoogleraar architectuur aan de universiteit van Sopron
Géza Ankerl (1933) hoogleraar aan het MIT (Massachusetts Institute of Technology, Cambridge US)
István Hiller (1964) Hongaars minister voor Godsdienstzaken
Terézia Mora(1971) Hongaars schrijfster en vertaalster
Gábor Babos (1974) voetballer