Synaps

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De werking van een synaps

Een synaps (v. Gr. sunapsis = aanraking) is de contactplaats tussen twee zenuwcellen of tussen een zenuwcel en een spiervezel of een zenuwcel en een kliercel, waar door geleide diffusie van ionen zenuwimpulsoverdracht plaatsvindt. Een synaps tussen een zenuwcel en een spiervezel noemt men meestal myoneuraalplaat of (motorische) eindplaat.

Bouw en werking[bewerken]

Een synaps bestaat uit een eindknopje, een synapsspleet (10 - 40 nm) en een postsynaptisch membraan. Het eindknopje is een verdikking (diameter ca. 1 micrometer) van een uitloper (axon) van de presynaptische cel. Het bevat een groot aantal synapsblaasjes (vesikels) die een neurotransmitter, bijv. acetylcholine, bevatten. Wanneer een zenuwimpuls bij de synaps aankomt, wordt het eindknopje door een actiepotentiaal gedepolariseerd en gaan er transportproteïnen open voor Ca2+-ionen. Hierdoor treden calciumionen binnen via calciumkanalen. Een aantal synapsblaasjes versmelt daardoor met het presynaptisch membraan. De inhoud van deze blaasjes komt vrij in de synapsspleet en diffundeert naar het postsynaptisch membraan, die in de aansluitende cel binden aan receptoren. Op dat ogenblik is de zenuwimpuls doorgegeven. Het aantal synapsblaasjes dat zich ledigt is afhankelijk van de amplitude (grootte) van de actiepotentiaal.

Synapsen hebben een ventielfunctie, dit wil zeggen dat ze het signaal slechts doorlaten in één richting. Anders zou een geordende informatieoverdracht niet mogelijk zijn.

Bij de zoogdieren en de mens heeft elke spiervezel slechts één myoneuraalplaat. Een zenuwcel kan zeer veel synapsen hebben; zo komen op een motorische voorhoorncel 4 000 tot 10 000 synapsen voor.

Morfologie[bewerken]

Synapsen in het centrale zenuwstelsel zijn in te delen op basis van waar het postsynaptische membraan zich bevindt:

  • Axodendritisch; Wanneer het postsynaptisch membraan zich op een dendriet bevindt.
  • Axosomatisch; Wanneer het postsynaptisch membraan zich op het soma (cellichaam) van een ander neuron bevindt.
  • Axoaxonisch; Wanneer het postsynaptisch membraan zich op een ander axon bevindt.
  • Dendrodendritisch; Wanneer de dendrieten van gespecialiseerde neuronen synapsen met elkaar vormen.

Synapsvorming[bewerken]

De vorming van synapsen is samen te vatten in drie stappen:

  1. De formatie van selectieve connecties tussen de ontwikkelende axon en zijn doel
  2. De differentiatie van de groeikegel van de axon tot een zenuwuiteinde
  3. De uitbreiding/verfijning van het postsynaptisch apparaat.

Elektrische synapsen[bewerken]

Een klein deel van de synapsen werkt niet met neurotransmitters. Deze noemt men elektrische synapsen. Tussen het verzendende en ontvangende neuron is bij een elektrische synaps veel minder ruimte (zo'n 3,5 nanometer) dan bij een chemische synaps (20 tot 40 nm)