Terreur (Franse Revolutie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het Comite revolutionnaire
Een spotprent over de Terreur

De Terreur (Frans: la Terreur, letterlijk vertaald "Schrikbewind", met een hoofdletter), is een concept dat door historici gebruikt wordt om twee periodes in de Franse Revolutie aan te duiden waarin Frankrijk werd geregeerd door een uitzonderlijke uitvoerende macht die berustte op kracht, illegaliteit en repressie.[1]

De datering en definitie ervan blijven onzeker.[2] Toch kan men twee fases onderscheiden in de Terreur:[3] de eerste gaat van de afzetting van de koning op 10 augustus 1792 tot de uitroeping van de Franse Republiek op 21 september 1792. In deze periode werd de instelling gecreëerd die de politiek van de Terreur zou aanwenden: een tribunal criminel extraordinaire wordt op 17 augustus 1792 ingesteld, maar haar gebrek aan ijver om de royalisten, die het volk irriteren, te straffen, leidt tot de septembermoorden in de gevangenissen. De tweede periode gaat van de eliminatie van de girondijnse afgevaardigden op 2 juni 1793[4] tot de arrestatie van Robespierre op 27 juli 1794.

Tussen de zomer van 1793 en de lente van 1794 bereikt de verzwakking van de staat, begonnen in 1789-'90, haar hoogtepunt, die al het geweld en opbod toeliet; het Comité de salut public, gebonden aan de persoon van Robespierre, wordt geconfronteerd met concurrentie van het Comité de sûreté générale, dat de politie leidde, en van de Commune van Parijs, die sinds 10 augustus 1792 de militaire macht had en gelieerd is met de sansculottes, die in feite het ministerie van Oorlog controleerden. Het is pas in maart 1794 dat men met een versterking van de staat begint onder leiding van het Comité de salut public.[5] De Terreur wordt onder druk van de radicaalste revolutionairen ingesteld door de revolutionaire regering; meerdere vrijheden worden opgeschort en een politiek van strijd tegen de interne en externe gevaren, die de Republiek bedreigen, treedt in werking. De opvallendste personages van de Terreur, ook wel 'terroristen' genoemd, zijn in het bijzonder Robespierre, Saint-Just, Couthon, Collot d'Herbois, Fouché en Billaud-Varenne. De periode wordt eveneens gekenmerkt door pogingen tot economische, sociale en culturele hervormingen. Naar schatting verloren ruim 40.000 of 55.000 mensen hun leven ten gevolge van de Terreur.

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]

  • F. Furet - D. Richet, La Révolution française, Parijs, 1999.
  • P. Gueniffey, La politique de la Terreur, Parijs, 2000.
  • A. Soboul, La Révolution française, Parijs, 1981.
  • A. Soboul, Dictionnaire historique de la Révolution française, Parijs, 2005.
  • J. Tulard - J-F. Fayard - A. Fierro, Histoire et dictionnaire de la Révolution française, 1789-1799, Parijs, 1987. ISBN 2221045882
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Definitie van J. Tulard - J-F. Fayard - A. Fierro, Histoire et dictionnaire de la Révolution française, 1789-1799, Parijs, 1987, p. 1113; zie ook P. Gueniffey, La politique de la Terreur, Parijs, 2000, p. 13: de Terreur wordt gekarakteriseerd door het « emploi de la contraintes et de la violence à des fins politiques et dans le silence des lois ».
  2. J-C. Martin, « La Révolution a coupé la France en deux », in L'Histoire 311 (2006), p. 39; P. Gueniffey, La politique de la Terreur, Parijs, 2000, p. 13.
  3. In verband met deze indeling zie: A. Soboul, La Révolution française, Parijs, 1981, p. 253, F. Furet - D. Richet, La Révolution française, Parijs, 1999, p. 158 en J. Tulard - J-F. Fayard - A. Fierro, Histoire et dictionnaire de la Révolution française, 1789-1799, Parijs, 1987, p. 1113.
  4. C. Mazauric stelt voor de eigenlijke Terreur eerder te laten beginnen op 3 september 1793 in A. Soboul, Dictionnaire historique de la Révolution française, Parijs, 2005, p. 1021.
  5. J-C. Martin, « La Révolution a coupé la France en deux », in L'Histoire 311 (2006), p. 39.