Tianyulong

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tianyulong
Status: Uitgestorven, als fossiel bekend
Tianyulong
Tianyulong
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Reptilia (Reptielen)
Superorde: Dinosauria (Dinosauriërs)
Orde: Ornithischia
Familie: Heterodontosauridae
Geslacht
Tianyulong
Zheng et al., 2009
Typesoort
Tianyulong confuciusi
Afbeeldingen Tianyulong op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Tianyulong op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Reptielen

Tianyulong is een geslacht van ornithischische dinosauriërs behorend tot de Heterodontosauridae, dat tijdens het vroege Krijt leefde in het gebied van het huidige China. Zijn fossiel is van uitzonderlijk wetenschappelijk belang doordat het als eerste onmiskenbaar aantoonde dat ook de Ornithischia een vacht bezaten en warmbloedig waren.

De typesoort Tianyulong confuciusi werd in 2009 benoemd door Zheng Xiao-Ting. De geslachtsnaam combineert het Chinese woord voor "draak", long, met een verwijzing naar het Shandong Tianyu Museum of Nature, waar de beschrijver werkzaam is. De soortaanduiding eert, in krom Latijn aangezien het "confucii" had moeten zijn, Confucius, de grote Chinese filosoof.

Het fossiel, holotype STMN 26-3, gevonden in de Jehol-groep van de provincie Liaoning, bestaat uit twee platen. Op de grootste is de onderkant van een kleine dinosauriër aanwezig. Het toont de voor- en onderkant van een naar beneden gerichte schedel en onderkaak samen met enkele halswervels, een rechteropperarmbeen met schouderblad en ravenbeksbeen, een linkeropperarmbeen met een stuk ellepijp, zitbeenderen en schaambeenderen van het bekken, het grootste deel van het rechterbeen tot halverwege het dijbeen en een linkerdijbeen, en een groot deel van de staart verbonden aan de sacrale wervels. De tanden zijn sterk heterodont: iedere zijde droeg boven en onder een vergrote "slagtand". De tweede plaat toont een stukje van de ruggengraat met vijf ruggenwervels. Tussen de twee platen is een groot hiaat.

Het meest opvallende van het fossiel zijn de op beide platen zichtbare omzettingsresten van een lichaamsbedekking bestaande uit enkelvoudige, stijve, dunne, holle, haarachtige structuren. Deze zijn tot zeven centimeter lang en rond en een halve millimeter in doorsnede. Ze zijn vooral duidelijk aanwezig op de rug en de staart, maar ook aangetroffen op de onderzijde van de nek, zodat vermoedelijk het hele dier met een isolerende laag bedekt was. Hoewel de beschrijvers angstvallig vermijden deze met het woord "haren", "veren" of "vacht" aan te duiden en spreken over "draadachtige" (filamentous) structuren, concluderen ze wel dat deze veel lijken op de zogenaamde "EBFFs" (elongated broad filamentous feathers) die bij de theropode Beipiaosaurus zijn aangetroffen — zij het dat deze laatste platter zijn — en ook veel overeenkomst vertonen met het "dinodons" van Sinosauropteryx. Dit zou erop wijzen dat de lichaamsbedekking van Tianyulong homoloog is aan het verenkleed van de Coelurosauria, zoals de vogels. Als deze vaststelling juist is, impliceert dit, aangezien Tianyulong zich op de andere hoofdtak van de groep bevindt — namelijk de Ornithischia; de coelurosauriërs zijn Saurischia — dat de Dinosauria als geheel oorspronkelijk een vacht of primitief verenkleed bezaten, wat de borstels bij de ornithischiër Psittacosaurus al deden vermoeden. Dit is weer een aanwijzing dat de hele groep, althans oorspronkelijk, warmbloedig is geweest. Verder is het een indicatie dat ook veel ruimere groepen endotherm waren, zoals potentieel de Archosauria, Archosauriformes of zelfs de Archosauromorpha, zoals al vermoed werd op grond van botonderzoek en het feit dat de Pterosauria ook warmbloedig en in het bezit van een vacht waren. De aanwezigheid van zulke structuren bij kleine ornithischiërs was al in de jaren tachtig voorspeld door Gregory S. Paul.

Volgens een kladistische analyse was Tianyulong een nauwe verwant van Heterodontosaurus en Abrictosaurus binnen de Heterodontosauridae. Dit is verrassend aangezien de andere bekende en zekere leden van deze basale groep ornithischiërs veel eerder leefden, in het vroege Jura.

Tianyulong was een kleine planteneter van zeventig centimeter lengte, die zich op twee benen voortbewoog. Het exemplaar is echter nog onvolgroeid. Zijn warmbloedigheid wijst op een actieve levenswijze — waarin hij dus niet van andere dinosauriërs verschild zal hebben.

Literatuur

  • Zheng, X., You, H., Xu, X. & Dong, Z., 2009. An Early Cretaceous heterodontosaurid dinosaur with filamentous integumentary structures. Nature 458(7236): 333-336. DOI:10.1038/nature07856