Homologie (anatomie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Homologie van de botten van de hand bij verschillende zoogdieren. I Mens, II Hond, III Varken, IV Koe, V Tapir, VI Paard (uit Gegenbaur 1870)

Homologe organen zijn organen met hetzelfde bouwplan waarvan de oorspronkelijk functie door veranderende omstandigheden in de loop van de evolutie zijn aangepast. Een bekend voorbeeld is dat van de voorpoten (voorste extremiteiten) bij zoogdieren die alle hetzelfde bouwplan hebben, maar samenhangend met hun tegenwoordige functies duidelijk van elkaar verschillen.

Homologe structuren bij landplanten[bewerken]

Vergelijking van levenscycli bij Embryophyta: Mossen en Varens
Embryophyta
landplanten
hauwmossen,
mossen[1] en
levermossen
Lycopodiales
Lycopodium
wolfsklauwen
Lycopodiales

Selaginella
Equisetum

paardenstaarten
Marsileaceae

pilvarenfamilie
Polypodiopsida
"echte"
varens
geslachts-
verdeling:
isospoor isospoor heterospoor functioneel
heterospoor
heterospoor isospoor
mnl. (♂) vrl. (♀) mnl. (♂) vrl. (♀) mnl. (♂) vrl. (♀) mnl. (♂) vrl. (♀) mnl. (♂) vrl. (♀) mnl. (♂) vrl. (♀)
diploïde
fase

met
sporofyt
monosporangiaat,
beperkte groei
sporenaar = strobilus sporenaar = strobilus strobilus sorocarp = sporocarp
1-∞ kapselsteel sporofyllen ∞ micro-
sporofyl
∞ macro-
sporofyl
sporofyl
sporangiofoor sori = sporangiënhoopjes
met indusia
∞ sporenhoopje
(bij Monilophyta geen integumenten om macrosporangium)
1 sporen-
kapsel
1 sporangium 1 micro-
sporangium
1 macro-
sporangium
6 sporangia ∞ micro-
sporangia
1 macro-
sporangium
∞ sporangia
spore-
moedercel
spore-
moedercel
microspore-
moedercel
macrospore-
moedercel
spore-
moedercel
microspore-
moedercel
macrospore-
moedercel
spore-
moedercellen
haploïde
fase
met
gametofyt
sporen,
vrijkomend
∞ sporen,
vrijkomend
microsporen,
vrijkomend
4 macrosporen
(1 tetrade,)
vrijkomend
∞ androspore (♂),
∞ gynospore (♀),
vrijkomend
microspore,
vrijkomend
macrosporen,
vrijkomend
sporen,
vrijkomend
protonema,
vrij,
fotoautotrofe plant
prothallium,
vrij,
saprofytisch
micro-
prothallium,
endospoor,
fotoautotroof
macro-
prothallium,
endospoor,
fotoautotroof
♂ prothallium,
♀ prothallium,
fotoautotroof
micro-
prothallium,
endospoor,
fotoautotroof
macro-
prothallium,
endospoor,
fotoautotroof
prothallium,
vrij,
fotoautotroof
archegonia antheridia archegonium antheridium antheridium archegonium archegonium
of
antheridium
2 antheridia 1 archegonium antheridia archegonia
biflagellate
antherozoïde
eicel biflagellate
antherozoïde
eicel biflagellate
antherozoïde
eicel eicel,
antherozoïde met
spiraalband
van cilia
multiflagellate
antherozoïde
eicel anthero-
zoïden
eicel
Vergelijking van levenscycli bij Embryophyta: Naakt- en Bedektzadigen
Embryophyta
landplanten
Cycadophyta

palmvarens
Ginkgo
 
Coniferae

coniferen
bedektzadigen

Angiospermae
geslachts-
verdeling:
heterospoor heterospoor heterospoor heterospoor
mnl. (♂) vrl. (♀) mnl. (♂) vrl. (♀) mnl. (♂) vrl. (♀) mnl. (♂) vrl. (♀)
diploïde
fase

met
sporofyt
kegel =
strobilus
♀ kegel =
strobilus
♂ kegel =
strobilus
gevorkte
steel
♀ kegel =
strobilus
♂ kegel =
strobilus
bloem bloem
micro-
sporofyllen

schubvormig
macro-
sporofyllen
aan top stam
micro-
sporofyllen
schubvormig
meeldraad
schubvormig
zaadschub meeldraad vruchtblad
carpel
integumenten
(zaadvliezen)
integumenten integumenten integumenten
micro-
sporangium,
=pollenzakje
nucellus
(macro-
sporangium)
2 pollenzakjes
op vertakte
sporangiofoor
nucellus=
embryozak
2 pollenzakje
aan schub
nucellus=
embryozak
2 pollenzakje
op helmdraad
nucellus=
embryozak
microspore-
moedercel
macrospore-
moedercel
(microspore-
moedercel)
(macrospore-
moedercel)
pollen-
moedercel
embryozak-
moedercel
pollen-
moedercel
embryozak-
moedercel
haploïde
fase
met
gametofyt
microspore
vrijkomend
2 macrosporen
niet vrijkomend
microspore
vrijkomend
macrospore
niet vrijkomend
trilete pre-pollen
vrijkomend
embryozakcel stuifmeel
vrijkomend
embryozakcel
micro-
prothallium-
cel + buiscel
2 macro-
prothallia
(endospoor)
+
pollenkamer
2 prothallium-
cellen
en buiscel
macro-
prothallium
(endospoor)
+
pollenkamer
pollenbuis,
vegetatieve
celkernen
(endospoor)
macro-
prothallium
(endospoor)
pollenbuis,
vegetatieve
celkernen
(endospoor)
synergiden
en antipoden
(endospoor)
antheridium 2-∞ archegonia (antheridia?) 2 archegonia pollenbuiskern archegonium pollenbuiskern secundaire
embryozakkern

2 polaire kernen
antherozoïde,
spiraalband
van cilia
eicel 2 antherozoïden,
spiraalband
van cilia
2 generatieve
kernen
eicel 2 generatieve
kernen
eicel, +
secundaire
kern (2n)

Homologe organen in het menselijk voortplantingssysteem[bewerken]

Lijst van homologe organen[bewerken]

Dit is een lijst van homologe organen in het menselijk lichaam, met name van de geslachtsorganen, die zich in een menselijk embryo onder invloed van o.a. het hormoon testosteron vanuit een dezelfde groep cellen (blastocyste) ontwikkelen tot verschillende mannelijke en vrouwelijke organen.

Oorsprong Mannelijk Vrouwelijk
Gonade Teelbal Eierstok
Paramesonefrisch kanaal Appendix testis Eileider
Paramesonefrisch kanaal Prostaatkanaal Uterus, bovenste deel vagina
Mesonephros Paradidymis Epoophoron, Paroöphoron
Mesonephros Rete testis Rete ovarii
Mesonephros Epididymis Gartners kanaal
Mesonephros Vas deferens
Mesonephros glandulae vesiculosae
Urogenitale holte
Sinus urogenneticus
Prostaat Para-urethrale klieren
Urogenitale holte Urineblaas, urinebuis Urineblaas, urinebuis, onderste deel vagina
Urogenitale holte Cowperse klier Klieren van Bartholin
Labioscrotale vouw Scrotum Labia majora
Urogenitale vouw Sponsvormige urinebuis Labia minora
Genitale tubercle Penis Clitoris
Genitale tubercle corpus spongiosum penis (zwellichaam) Zwellichaam van de clitoris
Genitale tubercle Glans penis Clitoris
Genitale tubercle Crus penis Clitorale crura
Prepuce Voorhuid Clitorishoed
Peritoneum Processus vaginalis Kanaal van Nuck
Gubernaculum Gubernaculum testis Rond ligament van de uterus (ligamentum rotundum)

Inwendige differentiatie[bewerken]

Zie de drie figuren A, B en C rechts.

Schema's die de mannelijke en vrouwelijke ontwikkeling aangeven vanuit een gemeenschappelijk type.
Fasen in de ontwikkeling van uitwendige organen.
A.
primitieve urogenitale organen in het embryo vóór genitale verschillen.
B.
vrouwelijk.
C.
mannelijk.
3. Ureter Ureter Ureter
4. Urineblaas Urineblaas Urineblaas
5. Urachus Urachus Urachus
i. Onderste deel van de ingewanden i. Onderste deel van de ingewanden i. Onderste deel van de ingewanden
cl. Cloaca
cp. Opbolling die zich ontwikkelt tot clitoris of penis (genitale tubercle) cc. Corpus cavernosum clitoridis cp. Corpora cavernosa penis
ug. Sinus urogenitalis C. Klier van Bartholin met direct daarboven de urethra C. Klier van Bartholin van één kant
f. De buikopening van de linker eileider
g. ligamentum rotundum (ronde ligament), overeenkomend met het gubernaculum g. het gubernaculum
h. Plaats van het hymen
ls. Labioscrotale vouwen l. Labium majus s. Scrotum
n. Labium minus
m, m. Rechts en links de kanalen van Müller samen met de kanalen van Wolff in gc, het genitale koord m. kanaal van Müller, het bovenste deel blijft bestaan als de hydatide van Morgagni; het onderste deel, aangegeven met een stippellijn naar de prostaat, is het soms aanwezige cornu en buis van de uterus masculinus.
ot. De genitale rand waar de eierstok of teelbal wordt gevormd. o. De linker eierstok t. Teelbal op de plaats waar deze oorspronkelijk wordt gevormd; t’, samen met de gestippelde lijn erboven geeft dit de richting aan waarin de teelbal en de bijbal afdalen in het scrotum.
pr. De prostaat
sc. Corpus cavernosum urethrae sp. Corpus cavernosum urethrae
u. Uterus. De eileider aan de rechterkant is m.
v. Vulva
va. Vagina
vh. Ductus aberrans
vs. Vesicula seminalis
W. Links Lichaam van Wolff W. verspreide resten van het Lichaam van Wolff, bestaande uit het orgaan van Giraldès, of de paradidymis van Waldeyer.
w, w. Rechts en links kanalen van Wolff W. Verspreide resten van de kanalan van Wolff bij het paroöphoron van Waldeyer; dG. Resten van het linker kanaal van Wolff, deze gaan naar het kanaal van Gärtner, aangegeven met stippellijnen; aan de rechterkant aangegeven met w.
po. Epoöphoron

Uitwendige differentiatie[bewerken]

Tekening rechts; fasen in de ontwikkeling van uitwendige organen:

  • A: Gelijk
  • B, D, F: Vrouwelijk
  • C, E: Mannelijk

Zie ook[bewerken]

Geplaatst op:
11-05-2009
Dit artikel is een beginnetje over biologie. U wordt uitgenodigd op bewerken te klikken om uw kennis aan dit artikel toe te voegen. Bewerken
  1. classfication mosses