Vito Volterra

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vito Volterra

Vito Volterra (Ancona, 3 mei 1860 - Rome, 11 oktober 1940) was een Italiaanse wiskundige en natuurkundige die vooral bekend is door zijn bijdragen aan de theorie van integraalvergelijkingen en aan de wiskundige biologie (het prooi-roofdiermodel met de Volterra-Lotka-vergelijking).

Jeugd[bewerken]

Volterra groeide op in een zeer arme joodse familie. Met zijn talent voor wiskunde hield hij zich op 13-jarige leeftijd bezig met het drielichamenprobleem. Hij ging vervolgens naar de Universiteit van Pisa waar hij promoveerde op hydrodynamica. In Pisa stond hij onder invloed van Enrico Betti.

Hoogleraar[bewerken]

Hij werd in Pisa in 1883 hoogleraar in de mechanica.

Hij begon een functionaalanalyse te ontwikkelen die leidde tot zijn latere bijdrage aan de integraalrekening (integraalvergelijkingen, integro-differentiaalvergelijkingen). De resultaten publiceerde hij in zijn boek Theory of functionals and of Integral and Integro-Differential Equations (1930).

In 1892 werd hij hoogleraar mechanica aan de Universiteit van Turijn en in 1900 hoogleraar in de wiskundige natuurkunde aan de Universiteit La Sapienza in Rome.

Volterra was opgegroeid gedurende de laatste stadia van het Risorgimento toen de Kerkelijke Staat door Italië werden geannexeerd. Net zoals zijn mentor Betti was hij een enthousiaste patriot die in 1905 tot senator van het Koninkrijk Italië werd gekozen. In datzelfde jaar begon hij een theorie van de dislocaties te ontwikkelen in kristallen. Later bleek deze theorie van belang te zijn voor het begrip van vervormbare materialen.

Luchtschepen[bewerken]

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog meldde hij zich bij het Italiaanse leger, hoewel hij al meer dan 50 jaar oud was. Hij werkte daar aan de ontwikkeling van luchtschepen onder Giulio Douhet, waarbij hij het idee had om het inerte helium te gebruiken in plaats van het zeer brandbare waterstof.

Internationaal actief[bewerken]

Hij werd actief in wetenschappelijke organisaties van de Volkenbond waar hij met Hendrik Lorentz samenwerkte. Tevens was hij voorzitter van het Bureau International des Poids et Mesures te Sèvres.

Volterra-Lotka-vergelijking[bewerken]

Na de oorlog wijdde Volterra zich aan de toepassing van zijn wiskundige ideeën in de biologie, waarbij hij voortbouwde op het werk van Pierre-François Verhulst. De beroemdste uitkomst van deze periode zijn de Volterra-Lotka-vergelijking) voor het prooi-roofdiermodel. Onafhankelijk van de Amerikaan Alfred J. Lotka (1925) vond hij in 1926

\frac{dx}{dt} = x(\alpha - \beta y)
\frac{dy}{dt} = - y(\gamma - \delta  x)

met

  • x het aantal prooidieren (bijvoorbeeld konijnen)
  • y het aantal roofdieren (bijvoorbeeld wolven)
  • dx/dt en dy/dt staan voor de groeisnelheid van beide populaties in de tijd t
  • t de tijd en
  • α, β, γ, δ de parameters voor de wisselwerking tussen de soorten.

Senator[bewerken]

Volterra was lid van de Italiaanse senaat.

Verzet tegen Mussolini[bewerken]

In 1922 sloot hij zich aan bij de oppositie tegen het fascistische regime van Benito Mussolini. In 1931 weigerde hij een verplichte eed van trouw af te leggen. Hij moest daardoor zijn hoogleraarschap aan de universiteit en zijn lidmaatschap van de Academie van Wetenschappen neerleggen. Op een prentbriefkaart merkte hij op:

Machtige rijken vergaan maar de stellingen van Euclides blijven eeuwig jong.

In de jaren daarna woonde hij vooral in Parijs en Spanje, maar keerde kort voor zijn dood naar Rome terug.

Publicaties[bewerken]

onder meer

Literatuur[bewerken]

  • Laurent Mazliak, Rossana Tazzioli: Mathematicians at war: Volterra and his French colleagues in World War One, Springer 2009

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]