Populatiebiologie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Populatiebiologie, ook wel populatiedynamica genoemd, is die tak van de biologie die zich bezig houdt met de analyse van factoren die het aantal en de dichtheid van populaties in ruimte en tijd beïnvloedt. Door middel van computermodellen kunnen wetenschappers analyseren welke levensstadia van belang zijn voor het voortbestaan van de populatie. Zo kan bijvoorbeeld worden bepaald welke bomen in het tropisch regenwoud gekapt kunnen worden zonder dat het voortbestaan van de lokale populatie groot gevaar loopt, dit leidt tot een meer verantwoorde vorm van natuurbeheer. Ook worden de technieken uit de populatiedynamica gebruikt om de interacties tussen soorten (bv. predatie) te beschrijven. Een klassiek voorbeeld hiervan is de analyse van zoetwater meren waaruit blijkt dat de toevoeging van extra nutriënten leidt tot een vermindering van de biodiversiteit.

[bewerk] Methoden

Binnen de populatiebiologie maakt men gebruikt van wiskundige formules, met name differentiaalvergelijkingen, om de groei van populaties te beschrijven. Matrices (ev. matrix) worden gebruikt om de veranderingen in de populatie structuur te analyseren.

Belangrijke factoren:

• Recruitment = Hoeveelheid individuen in een nieuwe generatie (een jaarklasse is een rekruitment bij een jaarlijkse voortplantingsperiode}.
• Fecunditeit = Voortplantinscapaciteit: Het aantal eieren of jongen per vrouwtje.
• Mortaliteit = Afname van het aantal individuen in een tijdseenheid, nv. jaarlijkse sterfte.

De rekruitment wordt bepaalt door de fecunditeit. De verdere beschrijving volgt steeds één rekruitment met een mortaliteit die kan worden opgesplitst in verschillende oorzaken , zoals bv visserijdruk, kap, en natuurlijke oorzaken als predatie en ziekte. Vooral de menselijke oorzaken worden afgesplitst om de draagkracht te kunnen bepalen en de oogst te optimaliseren. Het aantal volwassen individuen van een populatie bepaalt dan weer de rekruitment in volgende generaties, maar in de praktijk is de overleving in de eerste stadia vaak erg wisselend door milieuomstandigheden, waardoor de rekruitment van jaar tot jaar sterk kan variëren.

[bewerk] Economisch belangrijke toepassingen

De populatiebiologie is een belangrijk instrument voor het visserijbeheer. De methoden van de populatiebiologie worden gebruikt bij het vaststellen van vangstquota, toegestane maaswijdtes en dergelijke.

Een andere belangrijke tak is de bestrijding van plagen en dan met name de biologische bestrijding, waarbij vaak gebruik gemaakt wordt van sluipwespen. De relatie van de populaties tussen plaaginsect en predator (parasitioid) bepalen hoe effectief de bestrijding zal zijn.