Waterstoffluoride

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Waterstoffluoride
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van waterstoffluoride
Structuurformule van waterstoffluoride
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
HF
IUPAC-naam waterstoffluoride
Andere namen fluorwaterstof; fluorwaterstofzuur; vloeizuur
Molmassa 20,01 g/mol
CAS-nummer 7664-39-3
EG-nummer 231-634-8
PubChem 14917
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Toxisch Corrosief
[1]
H-zinnen R26/27/28 - R35[1]
P-zinnen S1/2 - S7/9 - S26 - S36/37/39 - S45
EG-Index-nummer 009-003-00-1
VN-nummer 1052
ADR-klasse Gevarenklasse 8
Fysische eigenschappen
Dichtheid 1,16 g/cm³
Smeltpunt -83 °C
Kookpunt 19,5 °C
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Waterstoffluoride, fluorwaterstofzuur of vloeizuur is een zeer corrosief zuur met als brutoformule HF. Fluorzuur is de benaming die wel aan in water opgelost waterstoffluoride gegeven wordt.

In tegenstelling tot de andere waterstofhalogeniden is waterstoffluoride een zwak zuur. Dit heeft te maken met het feit dat HF-moleculen waterstofbruggen vormen, waardoor ze in lange ketens aan elkaar geregen worden. In lagere concentraties bemoeilijkt dit proces de ionisatie.

Bij hogere concentraties vormen fluoride-ionen met intacte HF-moleculen HF2-ionen, die zeer stabiel zijn en een ongewoon sterke waterstofbinding vertonen. Hierdoor gedraagt waterstoffluoride zich bij hogere concentraties meer als een sterk zuur.

Synthese[bewerken]

Industrieel wordt het zuur bereid door reactie van calciumfluoride met geconcentreerd zwavelzuur:

\mathrm{CaF_2 + H_2SO_4\ \longrightarrow\ 2\ HF\ +\ CaSO_4}

Gebruik[bewerken]

In geconcentreerde oplossingen van waterstoffluoride kan vrijwel ieder anorganisch oxide worden opgelost. De oplosbaarheid van de oxiden kan toegeschreven worden aan het feit dat zowel het anion (in de vorm van water) als het kation (in de vorm van een polyfluorcomplex) van het oxide niet vrij in de oplossing voorkomen. Waterstoffluoride wordt daarom veel toegepast

In verdunde oplossingen van waterstoffluoride wordt het veelal gebruikt als velgenreiniger.

Vloeibaar watervrij waterstoffluoride wordt als katalysator gebruikt in olieraffinaderijen tijdens de productie van hoogoctaanbenzine vanuit de C4-fractie.

  • voor het maken van or­ga­ni­sche en an­or­ga­ni­sche flu­or­ver­bin­din­gen.

Veiligheid[bewerken]

Hoewel het mogelijk is met deze stoffen op verantwoorde wijze om te gaan (en er op industriële schaal vloeibaar fluor wordt vervoerd) vergt dat training en degelijke veiligheidsprocedures. Het geconcentreerde zuur penetreert gemakkelijk door zowel latex als nitril handschoenen. Als bescherming ten opzichte van geconcentreerde oplossingen (tot 60%) worden handschoenen van neopreen, butyl of viton aanbevolen, als bescherming tegen hogere concentraties enkel butyl of viton.

Grenswaarden[bewerken]

De reukgrens ligt op 0,3 ppm. De arbeidshygiënisch aanvaarde grenswaarde bedraagt 3 ppm. Vanaf blootstelling aan 100 ppm gedurende 1 minuut treedt irritatie van de ogen, huid en ademhaling op. Een acute blootstelling aan 8000 ppm is dodelijk.

Watervrij waterstoffluoride en HF in een waterige oplossing van meer dan 7% wordt als zeer toxisch gecatalogiseerd. Concentraties tussen 1% en 7% HF worden als toxisch beschouwd.

Effecten[bewerken]

Fluorzuur vreet bij contact met de huid door tot op het bot, zonder dat onmiddellijk pijn wordt gevoeld (vergelijkbaar met fenol). De pijn begint pas wanneer het eigenlijk al te laat is voor een goede behandeling.

Blootstelling aan lage concentraties van HF gedurende een lange periode kan leiden tot accumulatie van fluoriden in de beenderen (fluorose).

Behandeling[bewerken]

Bij vermoeden van contact moet onmiddellijk medische hulp worden ingeroepen. De geïntoxiceerde wordt behandeld met calciumgluconaat in een gel of infuus.

Externe links[bewerken]

  • (en) Gegevens van Waterstoffluoride in de GESTIS-stoffendatabank van het Duitse Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA) (JavaScript vereist)
Bronnen, noten en/of referenties