Wonderboom

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wonderboom
Blad, knop, bloem en zaadpeul van de wonderboom (roodachtige cultivar)
Blad, knop, bloem en zaadpeul van de wonderboom (roodachtige cultivar)
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Fabiden
Orde: Malpighiales
Familie: Euphorbiaceae (Wolfsmelkfamilie)
Geslacht: Ricinus
soort
Ricinus communis
L. (1753)
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De wonderboom of wonderolieboom (Ricinus communis) is een snelgroeiende tropische plant, die buiten de tropen kruidachtig is.

In de tropen kan de plant na enkele jaren een hoogte tot 13 meter bereiken en heeft dan een verhoute stengel die op een stam lijkt. De vrucht wordt wonderboon genoemd hoewel de plant niet tot de vlinderbloemenfamilie behoort (zoals de boon) maar tot de wolfsmelkfamilie (Euphorbiaceae). Uit wonderbonen wordt wonderolie geperst. De overblijvende pulp wordt wel als veevoeder gebruikt maar bevat het zeer sterke gif ricine dat eerst door een langdurige hittebehandeling onschadelijk moet worden gemaakt. Uit de overgebleven resten worden ook wel meststoffen gemaakt die in biologische teeltwijzen gebruikt worden.

Wonderbonen zijn erg giftig. Voor kinderen kan de consumptie van vijf à zes zaden al dodelijk zijn terwijl de dodelijke dosis voor volwassenen 15 à 20 bonen is.

De naam Ricinus is het Latijnse woord voor teek; dit waarschijnlijk omdat de bonen een patroon hebben en aan een kant een bobbeltje vertonen waardoor zij op bepaalde teken lijken. In de middeleeuwen heeft iemand aan Ricinus communis de naam christuspalm (Palma Christi) gegeven maar niemand weet waarom. Het kan symbolisch zijn maar het kan ook zijn omdat men Ricinus voor vele doeleinden gebruikte en de beoogde resultaten wonderbaarlijk waren.

Hoewel de plant waarschijnlijk uit Oost-Afrika stamt is hij tegenwoordig wereldwijd verspreid. De plant is vaak te vinden op braakliggend terrein en in de buurt van spoorwegen. Hij wordt ook vaak decoratief toegepast in parken.

Wonderolie wordt al heel lang door de mens gebruikt. Wonderbonen zijn aangetroffen in Egyptische tomben uit 4000 v.Chr. en het gebruik van wonderolie, onder andere als lampolie, werd beschreven door Griekse reizigers, waaronder Herodotos. In India is de olie al minstens sinds 2000 v.Chr. in gebruik als lampolie en laxeermiddel en ook in China wordt zij al eeuwen gebruikt, voornamelijk medicinaal. Het zou vroeger ook gebruikt zijn als weeënopwekkend middel.[bron?]

Hoewel er slechts één soort wonderboom is, is er een veelheid aan verschijningsvormen; naast kleine planten komen ook dwergtypen voor die als eenjarige plant worden gekweekt. Verder is er een enorme verscheidenheid in bladvorm en -kleur wat tot de teelt als sierplant heeft bijgedragen.

De wereldwijde productie van wonderbonen ligt op ongeveer 1 miljoen ton per jaar. De belangrijkste producenten bevinden zich in India, China, Brazilië en de voormalige Sovjet-Unie. Er zijn ook een aantal actieve kweekprogramma's.

Toepassingen[bewerken]

Een modern voorbeeld van gebruik van olie van de wonderboom is een door DSM gemaakte bioplasticsoort met olie uit de wonderboom.[1]

Trivia[bewerken]

In Jona 4 wordt beschreven dat een wonderboom in een dag opgroeit, tot vreugde van de profeet, en daarna weer verwelkt. Deze plant groeide door een wonder van God, maar het is toeval dat de plant in het Nederlands 'wonderboom' heet.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties