Zelem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zelem
Deelgemeente in België Vlag van België
Zelem
Zelem
Situering
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Halen Halen
Coördinaten 50° 59′ NB, 5° 6′ OL
Overig
Postcode 3545
Netnummer 013
Detailkaart
Zelem
Zelem
Locatie in Limburg (België)
Portaal  Portaalicoon   België

Zelem is een dorp in de Belgische provincie Limburg en een deelgemeente van de stad Halen. Het was tot 1977 een zelfstandige gemeente.

Geschiedenis[bewerken]

In 1114 wordt in een handschrift voor het eerst melding gemaakt van "Salechem". Dit "salech & heim", "zalig en plaats waar men woont" bestaat nu als Zelem.

In 1329 wordt hier een klooster gesticht: het Sint-Jansbergklooster bij de Sint-Jansberg.

Zelem, een heerlijkheid, maakte deel uit van het graafschap Loon. Dit graafschap werd in 1336 bij het prinsbisdom Luik gevoegd. Met grote zekerheid was het eigendom van de heren van Diest sinds de 12e eeuw tot 1472. Daarna was het bezit van de grafelijke familie van Nassau. Het was de prins van Oranje-Nassau die Zelem in 1649 schonk aan de Nederlandse dichter Constantijn Huygens, toen zijn secretaris. Het bleef in de familie tot aan de Franse revolutie. Zelem werd toen een burgerlijke gemeente en maakte deel uit van het departement Nedermaas en het kanton Herk-de-Stad en later bij de provincie Limburg. Het centrum van Zelem verschoof, in de 17e eeuw, naar de Zwarte Beek toe, dit is meer noordwaarts.

De Sint-Apollonia-kapel, die werd gebruikt als parochiekerk tot 1878, werd gebouwd van 1647 tot 1656 en stond op de plaats van de huidige kiosk. In 1878 werd de vlakbijgelegen Sint-Lambertuskerk ingewijd en ging de kapel uit gebruik als parochiekerk. In de 16e en 17e eeuw, tijdens de godsdienstoorlogen, had Zelem telkens te lijden. Dit door de militaire opeisingen en inkwartiering van de strijdkrachten. Toen werden de drie schansen opgericht. (de Hezer Schans, de Oude Schans en de Nieuwe Schans).

Zelem was tot aan de aanvang van de 20e eeuw een landbouwgemeente. Vele weilanden, vruchtbaar omdat ze in valleien van de Demer en de Zwarte Beek lagen, waren voorhanden voor in het bijzonder de melkveeteelt. Nadeel was wel dat deze weilanden veel onder water stonden. Momenteel (2005) zijn er niet zo veel landbouwbedrijven meer.

Door de komst van een treinstation (1865) aan de spoorlijn Leuven-Hasselt, de oprichting van een vernisfabriek (1850 en de bouw van een ijzergieterij (1872), in de 2de helft van de 19e eeuw veranderde het uitzicht van de gemeente. Wederom verplaatste het centrum zich, deze maal meer oostwaarts, waar men nu de wijken Heide (station) en Tuinwijk (gieterij) vindt.

Zelem werd toegevoegd aan de stad Halen op 1 januari 1977 en is sindsdien geen autonome gemeente meer. Het is uitgegroeid tot een slaapdorp waar vele bewoners dagelijks naar de buiten pendelen Zelem is vanuit geografisch standpunt deel van de Zuiderkempen.

Bezienswaardigheden[bewerken]