Bourg-en-Bresse

Bourg-en-Bresse

Stad in Frankrijk
Situering
Regio	Auvergne-Rhône-Alpes
Departement	Ain (01)
Arrondissement	Bourg-en-Bresse
Kanton	hoofdplaats van 2 kantons: Bourg-en-Bresse-1 en Bourg-en-Bresse-2
Coördinaten	46° 12′ NB, 5° 13′ OL
Algemeen
Oppervlakte	23,86 km²
Inwoners (1 januari 2022)	42.065 (1.763 inw./km²)
Hoogte	220 - 273 m
Burgemeester	Jean-François Debat
Overig
Postcode	01000
INSEE-code	01053
Website	Officiële website
Detailkaart
Locatie in Frankrijk Ain
Foto's
Gemeentehuis
Interieur van de Nicolaas van Tolentijnkerk met doksaal
Portaal    Frankrijk

Bourg-en-Bresse is een stad in het oosten van Frankrijk. Bourg-en-Bresse telde op 1 januari 2022 42.065 inwoners. De stad is de prefectuur van het departement Ain. Bourg-en-Bresse is ook de belangrijkste plaats van de voormalige provincie Bresse, een streek die vooral bekend is vanwege het pluimvee (Bressekip of poulet de Bresse).

Geschiedenis

Uit de Gallo-Romeinse periode zijn vondsten bekend van twee sites. Op de Place des Lices, site van een klein fort, en in het aan de zuidoostkant van de stad gelegen Brou. In die laatste plaats zou een tempel (fanum) hebben gestaan met daarrond bewoning.

Uit de kleine versterking uit de Gallo-Romeinse periode ontstond in de middeleeuwen een kasteel. Dit lag op een hoogte boven de Reyssouze. De eerste vermelding van de plaats in een document dateert van 1187. In 1251 kreeg Bourg stadsrechten. In de dertiende eeuw kwam het kasteel van Bourg in het bezit van de machtige familie de Bâgé en door het huwelijk van Sybille de Bâgé en graaf Amadeus V van Savoye in 1272 kwam het in de invloedssfeer van Savoye. De stad kreeg een eerste stadsmuur en had een eigen munthuis. Bourg bloeide dankzij zijn ambachtslieden en door de handel. De plaats lag gunstig op de handelsweg naar Italië.

Hertogen van Savoye

Negentiende-eeuws plan van de citadel van Bourg

Aan het begin van de vijftiende eeuw werd de stad door de hertogen van Savoye gekozen tot hoofdstad van de Bresse. Margareta van Oostenrijk liet kort na 1500 het koninklijke klooster in Brou bouwen voor haar overleden echtgenoot Filibert II van Savoye. Brou was van oudsher het kerkelijk centrum van de stad; daar stond de parochiekerk. In het stadscentrum kwam er een nieuwe parochiekerk, de Notre-Dame.

Ondanks zijn drie stadsmuren en zijn kasteel werd Bourg in 1536 ingenomen door Frankrijk. De Fransen vervingen de middeleeuwse stadsmuren door een moderne stadsomwalling met bastions en grachten. Bourg werd in 1559 heroverd door hertog Emanuel Filibert, die besliste om bijkomend een citadel te bouwen (Fort Saint-Maurice) om de stad te beschermen tegen een nieuwe Franse aanval. Na een bouwperiode van dertig jaar was deze citadel in 1590 klaar. Daardoor kon de stad het zes maanden durende beleg van de troepen van Hendrik IV weerstaan.

Franse tijd

In 1601 kwam de stad samen met de Bresse bij Frankrijk. De citadel werd vanaf 1611 ontmanteld om stadsuitbreiding mogelijk te maken. De stad bloeide immers als administratief en gerechtelijk centrum. Er kwam ook een jezuïetencollege. In de achttiende eeuw werden in stad en omgeving verharde wegen aangelegd en moerassen drooggelegd. Dit maakte een nieuwe stadsuitbreiding mogelijk. In 1782 werd het Hôtel-Dieu gebouwd, dat tot 1984 het stadsziekenhuis herbergde.

Moderne tijd

Na de Franse Revolutie behield Bourg zijn rol als administratief en gerechtelijk centrum als prefectuur van het departement Ain. Vanaf 1853 werd een nieuw gebouw voor de prefectuur opgetrokken. In de negentiende eeuw werden de stadsomwallingen ontmanteld en grotendeels gesloopt. Nieuwe wijken verrezen: Bel-Air en bij het treinstation, geopend in 1857. In de oude stad kwam er vernieuwing door het aanleggen van de Avenue Alsace-Lorraine en de Cours de Verdun.

In de eerste decennia van de twintigste eeuw kwam er industrie in de stad die arbeidsmigranten van het platteland aantrok. Bourg was ook een garnizoenstad. Bij de start van de Eerste Wereldoorlog was het 23e Infanterieregiment gekazerneerd in de stad. Tijdens de oorlog baatten Marie Long en haar echtgenoot in de stad een medisch centrum voor de Franse soldaten uit. Om de groeiende bevolking te huisvesten werden nieuwe wijken opgetrokken: Les Dîmes, La Chambière en Les Vennes tijdens het interbellum en La Reyssouze en La Croix-Blanche tijdens de Trente Glorieuses na de Tweede Wereldoorlog. Bourg kreeg de reputatie van een overwegend politiek links georiënteerde stad.

Pas in 1953 kreeg Bourg officieel de naam Bourg-en-Bresse.

Geografie

Bourg ligt aan de voet van het Juragebergte. De Reyssouze, een zijrivier van de Saône, stroomt door de stad. De stad ligt 60 km ten noordoosten van Lyon en 50 km van Lons-le-Saunier. De oppervlakte van Bourg-en-Bresse bedroeg op 1 januari 2022 23,86 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 1.763 inwoners per km².

De onderstaande kaart toont de ligging van Bourg-en-Bresse met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

Demografie

Aan het einde van de vijftiende eeuw zou de stad ongeveer 3.700 inwoners hebben gehad. Dit aantal groeide naar 6.000 aan het einde van de zestiende eeuw en naar 7.000 aan het einde van de achttiende eeuw. In 1850 werd de kaap van 10.000 inwoners gerond.

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

Grafiek inwonertal gemeente

Verkeer en vervoer

Bus van het netwerk Rubis op de Avenue des Belges (2021)

Ten noorden en ten oosten van de stad maakt de autosnelweg A40 een ruime bocht om Bourg heen. Aan de noordkant is afrit 5 en iets verderop een kruising met de A39, aan de oostkant, het dichtst bij de stad, afrit 6 en verder zuidelijk afrit 7.

In de gemeente, ten westen van de binnenstad, ligt sinds 1856 spoorwegstation Bourg-en-Bresse. Hierlangs loopt de spoorlijn, waar de TGV overheen rijdt; deze stopt er echter niet. Het is een knooppunt van verscheidene kleine en grotere spoorlijnen, vanwaar treinen naar alle nabijgelegen steden vertrekken. Het station is ook van belang voor het goederenvervoer.

Het busvervoer van Bourg-en-Bresse en de omliggende gemeenten (Grand Bourg Agglomération) wordt uitgebaat door Rubis. In het stadscentrum biedt Rubis gratis elektrische bussen aan.

Op vijf kilometer ten oosten van de stad, in buurgemeente Jasseron, is een klein vliegveld, dat naar Antoine de Saint-Exupérys boek Terre des Hommes is genoemd. Het is geopend voor kleine zaken- en hobbyvliegtuigjes en helikopters. Het heeft een verharde start-en-landingsbaan van 1139 m lengte, en een 735 m lange graspiste voor de zweefvliegerij.

Economie

Bourg is op economisch gebied bekend vanwege de auto-industrie (o.a. een vrachtautofabriek van Renault) en de (groot)handel in auto's , de productie van metaaldraad en metalen kabels, de meubelmakerij en de veemarkten (pluimvee, zie: Bresse (kip)). In 2006 werd nabij Bourg-en-Bresse dan ook het eerste Franse geval van vogelgriep (H5N1) geconstateerd. In de dienstensector valt te vermelden, dat de stad talrijke kantoren van regionale bestuursinstellingen en een gevangenis heeft.

Twee van de universiteiten van de stad Lyon hebben een of meer van hun faculteiten in het verleden verplaatst naar Bourg, zodat het zich een universiteitsstad mag noemen. Sinds 2011 is er een nevenvestiging van de Universiteit van Lyon III gehuisd in het voormalige armenhuis Maison de la Charité.

Bezienswaardigheden

Koninklijk klooster van Brou

Brou

De belangrijkste bezienswaardigheid van Bourg is gelegen in de buitenwijk Brou, ten zuidoosten van het centrum.

Hier ligt het voormalig Koninklijk klooster van Brou met de Nicolaas van Tolentijnkerk uit de zestiende eeuw, die vele kunstwerken bevat.

Margaretha van Bourbon, de vrouw van hertog Filips II van Savoye, had in 1480 bij de genezing van haar man na een jachtongeluk beloofd de eenvoudige priorij van Brou om te vormen tot een klooster. Ze overleed echter voordat ze haar belofte kon inlossen. De kerk werd daarna, tussen 1513 en 1532, gebouwd in opdracht van haar schoondochter Margaretha van Oostenrijk. Ze deed dit om haar schoonmoeders belofte in te lossen, maar ook ter herinnering aan haar eigen man Filibert de Schone, die in 1504 op 24-jarige leeftijd was overleden. De kerk heeft een renaissancefaçade. Het interieur bevat de rijk geornamenteerde graftombes van Margaretha van Bourbon, Filibert de Schone en Margaretha van Oostenrijk. Daarnaast bevindt er zich een koorgestoelte uit 1530, een versierd doksaal en een gebeeldhouwd retabel met de Zeven Vreugden van Maria uit de zestiende eeuw.

Op het plein voor de kerk bevindt zich een analemmatische zonnewijzer, de oudst bekende van dit soort zonnewijzers.

In een der vleugels van het kloostercomplex bevindt zich het stedelijke museum (Musée municipal de Bourg-en-Bresse), dat een rijke schilderijencollectie bezit. Onder de oude meesters o.a. werken van Bernard van Orley en een schilderij van Melchior d'Hondecoeter. Uit de negentiende eeuw o.a. werk van Gustave Doré en Jean-François Millet. Modernere kunst is ook aanwezig, o.a. van de hand van Pierre Soulages.

Monumenten en musea in de stad

• In het centrum van de stad bevinden zich enkele oude huizen, waaronder twee vakwerkhuizen uit de vijftiende eeuw (Maison Gorrevod en Demeure Hugon) en het statige hôtel de Bohan (achttiende - negentiende eeuw), kantoor van de burgemeester.
• De kerk Notre-Dame dateert uit de vijftiende en zestiende eeuw en heeft een renaissanceportaal. Het schip en de apsis zijn gotisch. Het interieur bevat een zwarte Madonna uit de 13e eeuw en koorgestoelte uit de zestiende eeuw.
• De Porte des Jacobins.
• Het hospitaal Hôtel-Dieu dateert uit de achttiende eeuw en heeft een oude apotheek over drie zalen die in gebruik was tot 1963. Dit is ingericht als museum.
• De co-kathedraal Notre-Dame-Annonciation (zeventiende eeuw) heeft een klokkentoren van zeventig meter hoog. Deze plaats was al in de dertiende eeuw een Mariaoord. Hiervan getuigt een retabel met een houten, zwarte Maria.

• 
  Demeure Hugon of Maison de bois (1496), Rue Gambetta
• 
  Maison Gorrevod (1425)
• 
  Gemeentelijk museum
• 
  Prefectuur
• 
  Porte des Jacobins
• 
  Co-kathedraal Notre-Dame Annonciation

Sport

Union sportive bressane Pays de l'Ain is de rugbyclub van Bourg-en-Bresse.

Bourg-en-Bresse is zeven keer etappeplaats geweest in de wielerkoers Ronde van Frankrijk. De Noor Thor Hushovd, Belg Tom Boonen en Deen Kasper Asgreen waren er ritwinnaar. In 2025 finishte er voor het laatst een etappe.

Stedenband

• Namen (België)

Geboren

• Benoît Gonon (1580-1656), celestijn en auteur
• Claude Gaspard Bachet de Méziriac, (1581-1638), wiskundige en dichter
• Jérôme Lalande (1732-1807), wiskundige
• Émilien Cabuchet (1819-1902) beeldhouwer van kerkelijke kunst
• Marie-Joseph Lagrange, (1855-1938), bijbeluitlegger
• Daniel Morelon (1944), baanwielrenner
• Pascal Garibian (1961), voetbalscheidsrechter
• Luc Jacquet (1967), maker van documentaires over o.a. dieren, in 2005 Oscarwinnaar
• Gilles Bouvard (1969), wielrenner
• Julien Benneteau (1981), tennisser
• François Clerc (1983), voetballer
• Pierre-Luc Périchon (1987), wielrenner
• Yoann Andreu (1989), voetballer

Overleden

• Joseph Vacher (1869-1898), seriemoordenaar

Externe link

• Officiële site van de stad

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Bourg-en-Bresse van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.