Brink (Deventer)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Brink
De Brink met de Wilhelminafontein
De Brink met de Wilhelminafontein
Geografische informatie
Locatie       Deventer
Coördinaten 52° 15′ NB, 6° 10′ OL
Algemene informatie
Opvallende gebouwen Waag, Wilhelminafontein
Detailkaart
Brink (Deventer)
Brink

De Brink is het monumentale en centrale plein in de oude binnenstad van Deventer.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De Brink ligt tussen het oudste stadsdeel van Deventer en het wat later tot ontwikkeling gekomen Bergkwartier. Na de aanleg van de nieuwe stadsmuur rond 1350, verplaatste een belangrijk deel van de scheepvaart zich van de IJsselkade naar de haven in de monding van de Schipbeek. Zo werd de Brink, gelegen bij rivierkade en haven, een belangrijk centrum voor de handel. Kooplieden van heinde en verre kwamen hier bij elkaar om te handelen op de vijf grote meerdaagse jaarmarkten van Deventer. In 1392 werd het plein bestraat met keistenen. In dat jaar kwam de Brink ook onder het gezag van een zogenoemde Brinkgraaf te staan.[1] Sinds 1528 staat hier ook de Waag op de plek waar veel van de handel plaatsvond. Nadat sinds de opkomst van de auto het plein steeds meer als parkeerplaats werd gebruikt, werd in 1993 voor 3 miljoen euro een ontwerp gerealiseerd waarbij de auto vrijwel volledig van het plein werd geweerd.[2]

Bebouwing en inrichting[bewerken | brontekst bewerken]

De Brink richting de Wilhelminafontein in het noordoosten

Sinds de herinrichting in 1993 is het plein formeel onderverdeeld in drie gebieden: het grootste, zuidelijke gedeelte (inclusief de Penninckshoek, zie verderop in dit artikel) waar grote festiviteiten plaatsvinden, het door kastanjebomen omringde centrale gebied en de ruimte die aansluit op de Korte Bisschopsstraat, de Keizerstraat en de Walstraat.[2]

Gebouwen[bewerken | brontekst bewerken]

De historie van Deventer is goed zichtbaar in de pleinwanden, doordat er zich gebouwen uit vrijwel alle eeuwen van haar geschiedenis bevinden, met een groot gedeelte daterend van voor 1600. Een groot aantal van de panden is opgenomen als rijksmonument. Prominent op de zuidzijde van het plein bevindt zich de Waag uit 1528, waarin het Historisch Museum Deventer is gehuisvest. Het pand Kronenburg (ca. 1500), dat het in 1932 opgerichte Speelgoedmuseum huisvest, en het huis De Drie Haringen (1575) bevinden zich in het bouwblok achter het waaggebouw. In de oostelijke pleinwand is het voormalige woonhuis van Rutger Jan Schimmelpenninck gelegen. Aan de andere zijde ligt een inham, die Penninckshoek wordt genoemd. Hier bevindt zich een voormalige poortwoning en latere schuilkerk uit 1583, het Penninckhuis. Hierin is sinds 2016 de VVV gevestigd.

In het noordelijk gebied van de Brink staan de gebouwen van het voormalige Kantongerecht Deventer (17e-19e eeuw), het gebouw van Magazijn de Zon in art-nouveaustijl van F.M.J. Caron (1905, later V&D) en de in Amsterdamse School gebouwde voormalige Luxor-bioscoop (1918). Op de hoek met de Kleine Overstraat bevond zich tot 1645 het Heilige Geest Gasthuis, waartoe de gereconstrueerde laatgotische gevel van Brink 69 uit de 16e eeuw behoorde. Op de hoek van de Penninckshoek bevindt zich het Deventer koekwinkeltje met Deventer koek van koekfabriek Jb Bussink. Verder wordt de Brink omringd door horecagelegenheden met terrassen.

Beelden[bewerken | brontekst bewerken]

Standbeeld van Albert Schweitzer, met op de achtergrond het Penninckhuis

Aan de noord-oostzijde van het plein staat de Wilhelminafontein met het beeld van de Deventer stedemaagd. Deze fontein was oorspronkelijk gepland ter herinnering aan de aanleg van de waterleiding, maar werd uiteindelijk onthuld ter gelegenheid van de inhuldiging van koningin Wilhelmina.

Voor de Penninckshoek staat een bronzen beeld uit 1975 van Nobelprijswinnaar Albert Schweitzer, gemaakt door Pieter de Monchy. In het Penninckshuis was jaren het Albert Schweitzer-centrum gevestigd. Het beeld werd in 1979 onthuld door koningin Juliana.

Fundering van het schavot

Voor het Kantongerechtsgebouw zijn in de bestrating de locaties van de paalgaten van het schavot zichtbaar. Deze fundering is als rijksmonument opgenomen.[3] Iets centraler op het plein bevindt zich het kunstwerk Reflections van Matjaž Štuk, bestaand uit een labyrinth en een kleine verhoging met een trappetje, dat verwijst naar de rechtspraak.

In dezelfde hoek bevindt zich het beeld Het Landbouwertje, een replica van een beeld van de hand van Peter Roovers. Het oorspronkelijke keramische beeld uit 1969 werd gemaakt ter ere van het Deventer Landbouw Corps (later D.L.V. Nji Sri) en stelt een student aan de Tropische Landbouwschool voor. Dit beeld werd vernield en vervolgens weggehaald. Nadat bekend was geworden dat de vereniging uit Deventer zou vertrekken omdat de school onderdeel zou worden van Wageningen UR, liet de studentenvereniging in 2005 als aandenken een bronzen replica maken door oud-student Frans Erdtsieck.

Evenementen[bewerken | brontekst bewerken]

Feestelijke Optocht op de Brink (1864), 50 jaar na het Beleg van Deventer (1813-1814) (aquarel Jan Striening)

De Brink is nog altijd in gebruik als handelsplaats van de stad. Jaarlijks vindt nog een Goedevrijdagmarkt plaats, en anno 2020 worden op vrijdagmorgen en op zaterdag weekmarkten gehouden. Wanneer de Brink bezet is door andere activiteiten zoals kermis, wijkt de weekmarkt meestal uit naar de Beestenmarkt.

De Brink is feestelijkheden plaats op de Brink, zoals bevrijdingsfeesten en huldigingen van Go Ahead Eagles. Ook vinden er met regelmaat andere evenementen plaats op het plein, waaronder jaarlijks terugkerende evenementen als Deventer Op Stelten en de Deventer Boekenmarkt. In de zomerperiode is er tweemaal per week "Spelen op de Brink", een populaire kinderactiviteit.

De Brink vanuit het noordoosten, met v.l.n.r. de Waag, de Wilhelminafontein, het Deventer koekhuisje (achter de blauwe vrachtwagen) en de Penninckshoek met het Albert Schweitzer-beeld en het Penninckshuis.
De Brink vanuit het noordoosten, met v.l.n.r. de Waag, de Wilhelminafontein, het Deventer koekhuisje (achter de blauwe vrachtwagen) en de Penninckshoek met het Albert Schweitzer-beeld en het Penninckshuis.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Brink (Deventer) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.