Dáil Éireann

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Dáil Éireann
Wetgevend orgaan van Vlag van Ierland Ierland
Logo van de Oireachtas
Algemene informatie
Aantal leden 160
Ontmoetingsplaats Leinster House, Dublin
Huidige legislatuur
Voorzitter Seán Ó Fearghaíl
Zetelverdeling Dáil Éireann after 2020 GE.svg
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Leinster House, waar de Dáil vergadert

Dáil Éireann (uitgesproken als "dool" of "doil" "eer-rinn") is het lagerhuis van de Oireachtas, het parlement van Ierland. Het houdt zijn vergaderingen sinds 1922 in Leinster House in Dublin.

Verkiezing[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de verkiezingen voor de Dáil hebben Ierse en Britse burgers die 18 jaar of ouder zijn en in de Republiek wonen stemrecht. De verkiezingen worden ten minste eens per vijf jaar gehouden. In de praktijk bepaalt de Taoiseach (de premier) wanneer er verkiezingen zijn door de president te verzoeken de Dáil te ontbinden. In dat geval dienen er binnen dertig dagen verkiezingen plaats te vinden.

Het Ierse kiessysteem is een combinatie van evenredige vertegenwoordiging en een districtenstelsel. Het gehele land is opgedeeld in districten, waarbij per district meerdere kandidaten worden gekozen. Bijzonder aan het systeem is het principe van de simple transferable vote. Dit principe houdt in dat de kiezer op de kieslijst zelf een volgorde aanbrengt. De kandidaat die hem/haar het meeste aanspreekt wordt dan bovenaan gezet, en vervolgens kan worden aangegeven wat de tweede en verdere voorkeur van de kiezer is.

Bij het tellen van de stemmen worden eerst van alle kandidaten het aantal eerste voorkeurstemmen geteld. Als een of meer van de kandidaten voldoende eerste voorkeurstemmen heeft gehaald dan worden zij verkozen verklaard. Meestal zijn dan nog niet alle zetels in het district vergeven. De kandidaat met de minste eerste voorkeurstemmen valt dan af. Zijn stemmen worden dan verdeeld naar de tweede voorkeur die zijn kiezers hadden aangegeven. Zijn er na de tweede telronde nog steeds zetels open dan valt vervolgens de kandidaat af die dan de minste stemmen (eigen eerste voorkeur+tweede voorkeur van de al afgevallen kandidaat) heeft. Dit proces gaat net zo lang door tot alle zetels zijn gevuld.

Een opmerkelijk effect van dit systeem is dat kandidaten van dezelfde partij in de praktijk elkaars grootste concurrenten zijn.

Samenstelling[bewerken | brontekst bewerken]

De huidige (2020) 33e Dáil heeft 160 leden. Lidmaatschap van de Dáil is open voor burgers van 18 jaar en ouder. Een lid van de Dáil staat bekend als een Teachta Dála (TD). De Grondwet bepaalt dat de zittende voorzitter, de Ceann Comhairle, automatisch herkozen is. Hij geldt niet als verkozene voor de partij waarvan hij lid is. De verdeling over de partijen bij de laatste verkiezingen was:

Partijen
Fianna Fáil Fine Gael Labour onafhankelijk
Ierse Republiek 1e Dáil

1918

2e Dáil

1921

3e Dáil

1922

Ierse Vrijstaat 4e Dáil

1923

5e Dáil1927 44 47 22
6e Dáil1927 57 62 13
7e Dáil1932 72 57 7 14
8e Dáil1933 77 8 9
9e Dáil1937 69 48 13 8


partij 1951 1954 1957 1961 1965 1969 1973 1977 1981 1982 1982 (2) 1987 1989 1992 1997 2002 2007 2011 2016 2020
Coalitie: FF FG-Lab-CnT FF FF FF FF FG-Lab FF FG-Lab FF FF
Fianna Fáil 69 65 78 70 72 75 68 84 77 81 75 81 77 68 77 81 77 20 44 37
1 ▼ 4 13 ▼ 8 2 3
Fine Gael 40 50 40 47 47 50 54 43 63 63 70 50 55 45 54 31 51 76 50 35
9 10 ▼ 10 7 0 3 4
Labour 16 19 12 22 22 18 19 17 15 15 16 12 15 33 16 20 20 37 7 6
▼ 3 2 ▼ 7 10 0 ▼ 4 1
Green Party 0 1 1 2 6 6 0 2 12
Sinn Féin 0 0 4 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 5 4 14 23 37
4 ▼ 4
Social Democrats - - - 3 6
Solidarity - People Before Profit - - - 6 5
I4C - - - 4 1
Aontú - - - - 1
onafhankelijk 2 1 14 5 15 19 19
United Left Alliance* - - 5 - -
Socialist Party 1 1 0 - - -
Progressive Democrats 14 10 4 8 2 - - -
Ceann Comhairle 1 1 1 1 1
zetels 147 147 147 144 144 144 144 148 166 166 166 166 166 166 166 166 166 166 158 160

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Lijst van kiesdistricten in Ierland