Darmflora

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Met darmflora wordt het geheel van micro-organismen aangeduid dat zich in het maag-darmstelsel bevindt. De naam darmflora is eigenlijk niet correct, aangezien het vooral om bacteriën gaat en de term flora tegenwoordig gewoonlijk verwijst naar planten. Daarnaast gaat het niet alleen om bacteriën in de darm, maar ook bijvoorbeeld in de maag. Het geheel aan leven in de darm wordt soms aangeduid met het uit het Angelsaksisch afkomstige woord: microbioma of microbioom.

De darmflora is een goed voorbeeld van mutualistische symbiose: samenwerking tussen verschillende soorten organismen waar beide voordeel van hebben.

Menselijke darmflora[bewerken]

Het aantal bacteriën in het maag-darmkanaal varieert enorm. In de maag komen concentraties bacteriën voor van circa 1000 per ml maagsap, terwijl in het colon bacteriën ongeveer de helft van het gewicht van de darminhoud uitmaken. Bij een volwassen mens bestaat de darmflora uit 1014 bacteriën (dat is 100 biljoen - tien maal zoveel als het aantal menselijke cellen in een lichaam) met een totaal gewicht van één tot anderhalve kilogram. De ontlasting bestaat voor een groot deel uit dode darmbacteriën.

De darmbacterie Escherichia coli

In menselijke darmen worden 100 tot 600 verschillende soorten bacteriën gevonden. De meeste hiervan vinden we in de dikke darm. Hiervan is 99% strikt anaeroob (zonder zuurstof levend). De bekendste menselijke (dunne-)darmbacterie is Escherichia coli. De darmflora ontwikkelt zich in de eerste levensdagen en blijft daarna, uitgezonderd bij ziekten, verbazingwekkend stabiel.

Functie[bewerken]

Een belangrijke functie van de darmflora is het afbreken van stoffen die niet door het eigen systeem kunnen worden afgebroken, bijvoorbeeld kraakbeen en voedingsvezels. Een andere belangrijke functie is synthese van benodigde stoffen, een bekend voorbeeld daarvan is vitamine K, dat een essentiële rol speelt bij de bloedstolling. In zeldzame gevallen kan het bij pasgeboren baby's voorkomen dat de darmflora nog geen vitamine K kan produceren. Uit voorzorg krijgt elke pasgeborene daarom een intramusculaire spuit of druppels met vitamine K. Het effect daarvan is niet onomstreden: een studie van dr. Jean Golding, uitgevoerd in het Institute of Child Health in Bristol, laat zien dat baby’s die vitamine K-injecties kregen in hun jeugd twee keer zo vaak kanker ontwikkelden als baby’s aan wie geen vitamine K werd toegediend (Brit Med J, 1992; 305: 341-46).

De syntheses van de darmflora hebben niet steeds een positief effect op de menselijke gezondheid. Zo is bekend dat proteolytische eiwitfermentaties in de dikke darm leiden tot de vorming van allerlei carcinogene stoffen (zoals ammoniak, indool of fenol). Bovendien onderbreken darmbacteriën het detoxificatieproces van de lever door geconjugeerde groepen op afgevoerde contaminanten af te splitsen, een fenomeen bekend onder de naam enterohepatische cyclus. Op die manier worden toxische componenten terug in de bloedsomloop opgenomen.

De samenstelling van de darmflora is niet steeds dezelfde gedurende de levensloop. Baby's worden steriel geboren maar worden daarna al snel besmet met bifidobacteriën (via de moeder), bacteriën waarvan geacht wordt dat ze een bevorderende invloed hebben op de menselijke gezondheid (net als bijvoorbeeld Lactobacillus-soorten).

Een belangrijke bron van bacteriën die de darm bevolken is voedsel, met name gefermenteerd voedsel. Twee onderzoekers, de immunoloog Eli Metsjnikov van het Pasteur Instituut in Parijs, en Henry Tissier, een Franse kinderarts, hebben in 1906[1] en 1907[2] studies gepubliceerd die de hypothese ondersteunden dat inname van bacteriën (via gefermenteerd voedsel) gunstige gezondheidseffecten kon hebben door beïnvloeding van de darmflora. In de tweede helft van de 20e eeuw is deze hypothese veel verder onderzocht en is de term probiotica geponeerd voor de bacteriestammen met een aantoonbaar gunstig effect op de darmflora.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (fr) Tissier, H. 1906. Traitement Des infections intestinales par la méthode de la flore bactérienne de l’intestin. Critical Reviews of the Society for Biology 60:359-361.
  2. (fr) Elie Metchnikoff - Essais optimistes (1907), gratis online te lezen