Duin-struisgras-associatie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Duin-struisgras-associatie
Duin-struisgras-associatie met onderaardse klaver
Duin-struisgras-associatie met onderaardse klaver
Syntaxonomische indeling
Klasse:Koelerio-Corynephoretea (Klasse van de droge graslanden op zandgrond)
Orde:Trifolio-Festucetalia ovinae
Verbond:Plantagini-Festucion (Verbond van gewoon struisgras)
Associatie
Festuco-Galietum veri
Onno (1933) Braun-Blanquet & De Leeuw, 1936

De duin-struisgras-associatie (Festuco-Galietum veri) is een associatie van het verbond van gewoon struisgras die typisch is voor zeer oude, (bijna) volledig ontkalkte en verzuurde binnenduinen van de kuststreek, maar ook nog voorkomt op duinen in het binnenland.

Deze plantengemeenschap is meestal weinig soorten- en bloemenrijk. Ze bestaat vooral uit grassen, zoals het algemeen voorkomende struisgras en grasachtige planten, aangevuld met enkele overblijvende kruiden als het geel walstro en kleine klaversoorten als het hazenpootje en de onderaardse klaver.

Naamgeving, etymologie en codering[bewerken]

De naam Festuco-Galietum veri is afgeleid van de wetenschappelijke namen van het fijn schapengras (Festuca ovina subsp. tenuifolia, synoniem: Festuca filiformis) en van de klasse-kensoort geel walstro (Galium verum).

Kenmerken[bewerken]

Algemeen[bewerken]

Deze plantengemeenschap is gebonden aan vastgelegd duinzand dat bijna volledig ontkalkt is, en de bodem ten gevolge daarvan verzuurd. Deze zijn vooral te vinden op ontkalkte, uitgeloogde binnenduinen, maar kunnen ook in het binnenland op landduinen worden aangetroffen.

Vaak zijn dit duinen die grenzen aan de polders, en die reeds eeuwenlang in gebruik zijn als weidegronden.

Structuur[bewerken]

Vegetaties van de duin-struisgras-associatie worden gekenmerkt door een lage vegetatie zonder boom- en struiklaag. De kruidlaag is min of meer gesloten, grazig, meestal weinig soorten- en bloemenrijk.

De moslaag is al dan niet goed ontwikkeld, met overwegend bladmossen.

Onderverdeling[bewerken]

In de duin-struisgras-associatie worden twee sub-associaties onderscheiden.

Sub-associatie trifolietosum (14Bb2b)[bewerken]

Deze subassociatie met klaver (Trifolium sp.) is typisch voor binnenlandse duinen met iets kalkrijkere bodem, en wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van verscheidene kleine klavers als onderaardse klaver, ruwe klaver, kleine rupsklaver, vogelpootklaver en gestreepte klaver.

Sub-associatie typicum (14Bb2a)[bewerken]

De typische subassociatie zonder specifieke kensoorten maar met voornamelijk grassen en grasachtige planten, die we vinden op volledig ontkalkte, oude zeeduinen op de overgang naar de polders.

Soortensamenstelling[bewerken]

Gewoon biggenkruid
Hazenpootje
Zandzegge
Geel walstro
Schapenzuring
Gewoon struisgras
Gewone veldbies
Ruwe klaver
Onderaardse klaver
Gewoon purpersteeltje

Deze typische vorm van deze associatie heeft geen eigen kenmerkende 'soorten', maar in Vlaanderen wordt Agrostis capillaris forma pinifolia als zodanig beschouwd. Deze dwergvorm van het gewoon struisgras wordt slechts 5 cm hoog en wordt enkel in dergelijke vegetaties gevonden.

Verder zijn vooral grassen (de 'gewone' vorm van gewoon struisgras, veldbeemdgras, gewoon reukgras en rood zwenkgras) en grasachtige planten (zandzegge, gewone veldbies) kenmerkend voor deze gemeenschap, aangevuld met kruiden als schapenzuring, geel walstro, gewoon biggenkruid en smalle weegbree.

De subassociatie trifolietosum heeft daarentegen wel een kensoort, onderaardse klaver, en een aantal soorten die als differentiërend kunnen worden beschouwd, zoals ruwe klaver, kleine rupsklaver, vogelpootklaver en gestreepte klaver.

In de moslaag treffen we een aantal bladmossen als het gewoon klauwtjesmos, gewoon purpersteeltje en gewoon gaffeltandmos.

Boomlaag 
Geen soorten.
Struiklaag 
Geen soorten.
Kruidlaag 
Kensoort Diff.soort Presentie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kA Gewoon struisgras Agrostis capillaris forma pinifolia Dwergvorm
kA Onderaardse klaver Trifolium subterraneum subass. trifolietosum
kO >70% Gewoon biggenkruid Hypochaeris radicata
kO >20% Hazenpootje Trifolium arvense
kO >10% Liggende klaver Trifolium campestre
kO <10% Klein timoteegras Phleum pratense subsp. serotinum
kO <10% Viltganzerik Potentilla argentea
kK >70% Zandzegge Carex arenaria
kK >70% Geel walstro Galium verum
kK >30% Vroege haver Aira preacox
kK >30% Zandhoornbloem Cerastium semidecandrum
kK >20% Kleine leeuwentand Leontodon saxatilis
>70% Gewoon struisgras Agrostis capillaris
>70% Schapenzuring Rumex acetosella
>60% Gewone veldbies Luzula campestris
>50% Veldbeemdgras Poa pratensis
>50% Smalle weegbree Plantago lanceolata
>30% Duizendblad Achillea millefolium
>30% Gewoon reukgras Anthoxanthum odoratum
>30% Muizenoor Hieracium pilosella
>30% Rood zwenkgras Festuca rubra
Fijn schapengras Festuca ovina subsp. tenuifolia
Ruwe klaver Trifolium scabrum subass. trifolietosum
Kleine rupsklaver Medicago minima subass. trifolietosum
Vogelpootklaver Trifolium ornithopodioides subass. trifolietosum
Gestreepte klaver Trifolium striatum subass. trifolietosum
Moslaag 
Kensoort Diff.soort Presentie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam
kK >40% Gewoon klauwtjesmos Hypnum cupressiforme
kK >20% Gewoon purpersteeltje Ceratodon purpureus
kK <10% Grijze bisschopsmuts Racomitrium canescens
kK <10% Klein leermos Peltigera rufescens
>40% Gewoon gaffeltandmos Dicranum scoparium

Biologische Waarderingskaart[bewerken]

In de Biologische Waarderingskaart (BWK) van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is deze associatie samen met de duin-buntgras-associatie en de duin-paardenbloem-associatie opgenomen als droog duingrasland van kalkarme milieus (had).

Dit vegetatietype staan alle gewaardeerd als 'Biologisch zeer waardevol'.

Verspreiding en voorkomen[bewerken]

De duin-struisgras-associatie komt voor langs de kusten van de Noordzee van Noord-Duitsland tot Noord-Frankrijk. Vergelijkbare vegetaties vinden we ook langs de Oostzee.

In Nederland ligt het zwaartepunt in de duinen van het Waddengebied, in de oude binnenduinen en langs de kusten van de voormalige Zuiderzee.

In Vlaanderen vinden we de duin-struisgras-associatie verspreid langs de overgang van de binnenduinen en de polders. De subassociatie trifolietosum vinden we slechts op enkele plaatsen in West-Vlaanderen en in Limburg.