Gəncə
Stad in Azerbeidzjan  | |||
|---|---|---|---|
 | |||
  | |||
| Situering | |||
| District (Rayon) | Gəncə şəhər ə/d | ||
| Coördinaten | 40° 41′ NB, 46° 21′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 110[1] km² | ||
| Inwoners (2015) |
328 400[2] (2985 inw./km²) | ||
| Hoogte | 408 m | ||
| Politiek | |||
| Burgemeester | Eldar Azizov | ||
| Gesticht | 5e eeuw | ||
| Overig | |||
| Postcode | AZ1000 | ||
| Website | Officiële website | ||
| Foto's | |||
 | |||
| Gəncə collage | |||
| |||
Gəncə (bijwijlen gespeld als Gäncä of Gandja; IPA: [gændʒæ]) is een stad in het noordwesten van Azerbeidzjan. Het is de op een na grootste stad van het land.
Namen
[bewerken | brontekst bewerken]De naam Gəncə is afgeleid van het Perzische woord ganj (گنج: schat).[3] In de Russisch-Perzische Oorlog van 1804-1813 werd de stad veroverd door Rusland en kreeg de naam Jelizavetpol (Russisch: Елизаветполь), naar de vrouw van tsaar Alexander I, Elisabeth Aleksejevna. Naast de Azerbeidzjaanse bevolking was er ook een Armeense gemeenschap in Gəncə. Onder de Armeniërs is de stad bekend als Gandzak (Armeens: Գանձակ). In 1918 werd de Democratische Republiek Azerbeidzjan onafhankelijk en werd de stad weer omgedoopt tot Gəncə. In 1920 werd het land veroverd door de Sovjet-Unie en de Azerbeidzjaanse Socialistische Sovjetrepubliek veranderde de naam van Gəncə, van 1935 tot 1989, in Kirovabad (Russisch: Кировабад), naar de Sovjet-politicus Sergej Kirov.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Gəncə werd waarschijnlijk in de 5e eeuw na Christus gesticht. Van de 9e tot 12e eeuw stond het gebied, waarin Gəncə gelegen was, bekend als Arran.[4][5] In dezelfde periode was de stad een bloeiende handelsplaats aan de transkaukasische zijderoute naar Tbilisi.
Historisch gezien was Gəncə een belangrijke stad in de Kaukasus, de stad maakte deel uit van het Sassanidische rijk, Groot-Seltsjoekse Rijk, de Eldiguziden, Chorasmiden, het Il-kanaat,[6] Timoeriden,[7] Jalayiriden,[8] Qara Koyunlu,[9] Ak Koyunlu,[10][11] en in 1747 werd Gəncə de hoofdstad van het kanaat Gəncə. Vervolgens was Gəncə ook de geboorteplaats van de beroemde dichter Nizami Ganjavi.
In 1138 werd de stad door een aardbeving verwoest en werd het ingenomen door koning Demetrius I van Georgië. De poorten van Gəncə werden als trofeeën genomen. Vervolgens werd de stad verwoest na de Mongoolse invasie in 1231. Gəncə werd nieuw leven ingeblazen toen de Azerbeidzjaanse Safawieden aan de macht kwamen.[12] De stad werd ook beheerd door de Ottomanen tussen 1578-1603 en 1724-1735.
Bevolking
[bewerken | brontekst bewerken]Gəncə is de op een na grootste stad in Azerbeidzjan met ongeveer 328.400 inwoners. De grootste etnische groepen zijn de Azerbeidzjanen en de Lezgiërs. Voor het uiteenvallen van de Sovjet-Unie leefden er grote groepen Armeniërs en Russen in de stad.
 |
Geboren in Gəncə
[bewerken | brontekst bewerken]- Artur Rasizade (1935), minister-president van Azerbeidzjan (1996-2003 en 1996-2003)
- Fikret Amirov (1922-1984), componist
- Masjalla Achmedov (1959), voetballer
- Nizami Ganjavi, 12e-eeuws Perzisch dichter en schrijver
Voetbal
[bewerken | brontekst bewerken]Gəncə heeft een eigen voetbalclub: Kəpəz PFK. Kəpəz heeft veel succes gehad (onder andere drie keer landskampioen) maar is afgezakt naar het tweede niveau.
- ↑ (en) AZSTAT, the State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan ('t.d. of Ganja town, kolom Territory, thsd km2)
- ↑ (az) AZSTAT, the State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan ('Azerbaijan - Demographics 2015)
- ↑ (en) C. Edmund Bosworth, Ganja, Encyclopedia Iranica
- ↑ Ростислав Борисовч Рыбаков (1995). Восток в средние века. ISBN 978-5-02-017711-6.
- ↑ (ru) И.М. Дьяконов (I.M. Djakonov) (1995). Книга воспоминаний. Европейский дом, Sint-Petersburg, pp. 730–731. ISBN 978-5-85733-042-5. Gearchiveerd op 22 april 2008. Geraadpleegd op 10 januari 2025.
- ↑ (en) Il-Khanid dynasty, Encyclopædia Britannica
- ↑ (en) Timurid dynasty, Encyclopædia Britannica
- ↑ (en) Jalāyirid, Encyclopædia Britannica
- ↑ (en) Kara Koyunlu, Encyclopædia Britannica
- ↑ (en) Ak Koyunlu, Encyclopædia Britannica
- ↑ (en) GANJA: Historical excursion, azerbaijan.aznet.org
- ↑ (en) IRAN v. PEOPLES OF IRAN, Encyclopedia Iranica ("The Azeri Turks are Shi'ites and were founders of the Safavid dynasty")
· 
· 
