Gordeldierachtigen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gordeldierachtigen
Glyptodon en Negenbandgordeldier (Dasypus novemcinctus)
Glyptodon en Negenbandgordeldier (Dasypus novemcinctus)
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Superorde: Xenarthra
Orde
Cingulata
Gray, 1821
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Gordeldierachtigen (Cingulata) zijn een orde van de zoogdieren die voorkomt in Noord-, Midden- en Zuid-Amerika. Tegenwoordig bestaat er nog maar één familie van, de Dasypodidae, maar vijf andere families zijn fossiel bekend, waarvan de Glyptodontidae de grootste is. Deze familie is aan het eind van het Pleistoceen uitgestorven. Er bestaan nog verhalen van indianen waarin ze voorkomen. De glyptodonten waren een soort enorm grote gordeldieren, met een groot pantser.

Ontwikkeling[bewerken]

De oudste bekende gordeldierachtigen leefden tijdens het Paleoceen in Brazilië en Argentinië. Het gaat om fragmentarische fossielen, bestaande uit osteodermen, opperarmbeenderen, enkelbotten en een ellepijp van het gordeldier Riostegotherium uit het Itaboraí-bekken en niet nader te classificeren gordeldieren. Prostegotherium is bekend uit de Argentijnse Las Violetas-formatie. De variatie in het fossiele materiaal is een indicatie dat er in het Laat-Paleoceen al enige diversiteit aan gordeldierachtigen bestond.[1][2]

Uit het Eoceen is een dozijn geslachten van gordeldieren bekend, met name van osteodermen. De uitzondering hierop is Utaetus uit Patagonië met fossiele vondsten van onder meer ook tanden en delen van het bekken, de poten en de schoudergordel. Utaetus leek uiterlijk sterk op het hedendaagse zesbandgordeldier. Het skelet toont aanpassingen voor graven. Naast gordeldieren leefden tijdens het Eoceen nog enkele andere gordeldierachtigen. Glyptatelus is de oudst bekende glyptodont. Machlydotherium was mogelijk een primitieve pampatheriër. Vanaf het Mioceen zijn van meerdere geslachten schedels en vrijwel complete skeletten bekend.[3][4][5]

Indeling[bewerken]

De orde omvat de volgende families: