Hertogdom Berg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Herzogtum Berg
 Graafschap Berg 1356/1380–1806 Groothertogdom Berg 
Roerdepartement 
De Bergse Leeuw
(Details)
Kaart
±1350
±1350
Algemene gegevens
Hoofdstad Dusseldorp
Talen Bergisch (Nederfrankisch, Nedersaksisch)
Religie(s) Rooms-katholicisme, lutheranisme, calvinisme
Regering
Regeringsvorm hertogdom
Dynastie Huis Gulik (1348-1511)
Huis Mark (1511-1609)
Guliks-Kleefse Successiestrijd (1609-1614)
Huis Wittelsbach (1614-1806)
Staatshoofd hertog

Het hertogdom Berg was een tot de Nederrijns-Westfaalse Kreits behorend hertogdom binnen het Heilige Roomse Rijk.

Geografie[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Bergisches Land voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het hertogdom Berg was gelegen op de rechteroever van de Rijn tussen het prinsbisdom Münster, het sticht Essen, het graafschap Mark, het hertogdom Westfalen, het keurvorstendom Keulen, het vorstendom Meurs en het hertogdom Kleef.

Geschiedenis[bewerken]

In de "Chronica comitum de Marka" van Levold von Northof (volledig in 1358), gebaseerd op een mondelinge familieoverlevering, wordt een redelijk betrouwbaar beeld van het huis Berg neergezet.

Graafschap[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Graafschap Berg voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het graafschap ontstond in 11011 toen Adolf de titel graaf uit handen van keizer Hendrik IV. in 1068 had deze Adolf zich "van Berge" (een titel ook gevoerd door de heren van Siegburg), vernoemd naar de stamburcht Berge aan de Dühn (Altenberg bij Odenthal). De familie bezat veel goederen tussen Sieg en Lippe. Rond 1080 werden er munten geslagen met de inscriptie: "ADOLPHUS COMES DE MONTE". Omstreeks 1100 werden er veel goederen verworven uit de erfenis van de graven van Werle. In 1106 stierf Adolf I. Zijn zoon volgde hem van 1115 tot 1160 op als Adolf II van Berg. Adolf II bouwde de nieuwe burcht aan de rivier de Wupper bij Solingen, "Schloß Burg an der Wupper" genoemd. De oude stamburcht "Burg Berge"

Na de dood van Adolf te berge ging het graafschap over op Hendrik IV van Limburg, die gehuwd met Irmgard, de dochter van Adolf III, werd in 1225 graaf van Berge. Na zijn deelname in 1288 aan de slag bij Woeringen tegen het leger van bisschop Siegfried van Westerburg, ontving Adolf V van Berg voor de overwinning het dorpje Düsseldorf, gelegen aan de monding waar het riviertje de Düssel in de Rijn stroomt, met handel, munt en marktrechten. In 1348 stierf het huis Limburg uit met Adolf VI.

Na het uitsterven van het huis Limburg ging het graafschap over aan het huis Mark. Margaretha van Gulik geheten, was namelijk gehuwd met Gerard van Gulik, een jongere broer van hertog Willem II van Gulik, die hierdoor de graafschappen Berg en Ravensberg verwierf. In 1355 werd Hardenberg verworven en in 1359 Solingen begraven werd. Hierna volgde Willem II, de zoon van Gerard en Margaretha, hem in 1361 op als graaf. Op 24 mei 1380 werd hij tot hertog verheven.

Hertogdom[bewerken]

Na de verheffing tot hertog in 1356 en omdat hij na zijn dood in 1437 door Gerard, de zoon van Willem van Ravensberg, werd opgevolgd waren de hertogdommen Berg en Gulik en het graafschap Ravensberg nu in één hand. In 1511 stierf het huis uit met Willem III.

Na de dood van Willem III van Gulik ging het hertogdom Berg over op het huis Kleef. Dit kwam omdat Maria van Gulik, dochter van Willem III, was gehuwd met Johan III, hertog van Kleef en graaf van Mark. Hierdoor werden er nu vijf vorstendommen verenigd: de hertogdommen Gulik-Kleef-Berge en de graafschappen Mark en Ravensberg. Een huwelijk met hun dochter Anna van Kleef was dan ook voor koning Hendrik VIII van Engeland van politiek belang.

De Gulik-Kleefse successieoorlog[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Guliks-Kleefse Successieoorlog voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Deze successiestrijd speelde zich af aan de vooravond van de Dertigjarige Oorlog. Religieuze componenten speelden hierbij een belangrijke rol. In 1614 werd met het verdrag van Xanten een oorlog voorkomen. Het hertogdom Kleef en de graafschappen Mark en Ravensberg kwamen aan de keurvorst van Brandenburg en de hertogdommen Berg en Gulik aan de paltsgraaf van Palts-Neuburg. De laatste was tijdig katholiek geworden om steun te krijgen tegen de protestantse keurvorst van Brandenburg


Het Na de successieoorlog en band met de Plats[bewerken]

Omdat Berg en Gulik veel belangrijker waren dan het staatje Palts-Neuburg in het huidige Beieren resideerden de hertogen in Düsseldorf. Dit werd anders toen de paltsgraaf in 1685 ook vorst van de Keur-Palts werd na het uitsterven van de tak Palts-Simmern. Het keurvorstendom was belangrijker dan het hertogdom en de hertog vertrok naar Heidelberg. Berg werd een nevenland.

Toen de tak van de hertogen van Beieren in 1777 uitstierf werden de keurvorstdendommen Palts en Beieren verenigd. De residentie verhuisde toen naar München. Op grond van een verdrag van 30 november 1803 regeerde Willem van Palts-Birkenfeld-Gelnhausen als een soort erfelijk stadhouder in Düsseldorf. Op 15 maart 1806 stond Beieren het hertogdom Berg af aan Frankrijk.

Berge na 1806[bewerken]

Op 30-3-1806 stond Napoleon de hertogdommen Berge en Kleef bij decreet af aan zijn zwager Joachim Murat die de titel ging voeren van hertog van Kleef en hertog van Berge. Door de Rijnbondsacte van 12 juli 1806 werd dit de kern van het nieuwe groothertogdom Berg. Na de Napoleontische nederlagen wees het Congres van Wenen het gebied in 1815 toe aan het koninkrijk Pruisen.

Wapen van het hertogdom[bewerken]

1rightarrow blue.svg zie ook Wapen van Gulik-Kleef-Berg

Het stamwapen van Berg was een zivere schild beladen met een gekroonde klimmende leeuw van keel. Door het verwerven van titels en met het overgaan van het graafschap en hertogdom in verschillende huizen veranderde ook het wapen. Het verwerven van het graafschap Gulik werd verbeeld een veld met een zilveren schild met een leeuw van sabel voor Gulik en een veld met een zilveren schild beladen met drie rode en vier zilveren kepers voor Ravensburg bij. Bij het overgaan op het huis Kleef kwam er een veld met een kelen schild met daarop een zilveren hartschild met daarop een zilveren hartschild omzoomd met pijlen voor Kleef en een veld met gouden schild, met een gequadrateerde dwarsbalkt met zilveren en witte blokken voor Mark bij. Bij het overgaan op het huis Limburg kwam er een veld met een azuren schild met daarop een limmende leeuw voor Limburg bij. Na het verdwijnen van het huis Limburg verdween deze leeuw weer en werd het vorige wapen aangehouden alleen waren de leeuwen van Berg en Gulik van plaats verwisseld en was de leeuw van Gulik van links naar rechts kijkend veranderd

Het gebied van het hertogdom[bewerken]

Het hertogdom bestond uit de volgende ambten:[1]

  1. Angermund
  2. Barmen en Beyenburg
  3. Blankenberg
  4. Bornefeld en Hückeswagen
  5. Burg
  6. Düsseldorf
  7. Elberfeld
  8. Landsberg
  9. Löwenburg
  10. Lülsdorf
  11. Mettmann
  12. Miselohe
  13. Monheim
  14. Porz
  15. Solingen
  16. Steinbach
  17. Windeck

Zie ook[bewerken]