Het Apostolisch Genootschap

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Plaats van Samenkomst in Amsterdam-Noord
Apostolisch Genootschap in Leiden

Het Apostolisch Genootschap is een vrijzinnig religieus geloofsgemeenschap gericht op naastenliefde en menswaardigheid. Het Genootschap telt in Nederland ongeveer 17.000 actieve leden verspreid over circa 80 gemeenschappen. Het Apostolisch Genootschap kent geen zendingsdrang, maar komt de laatste jaren wel meer in beeld.[1] Ook neemt men steeds meer deel aan lokale Raden van Kerken of Inter Religieuze Platformen.

De gebouwen noemt men een Plaats van Samenkomst.

Opvattingen[bewerken]

De leden (apostolischen) van Het Apostolisch Genootschap vormen een geloofsgemeenschap met een eigentijdse visie op God, de schepping en de plaats van de mens daarin. Het Apostolisch Genootschap heeft zijn wortels in de (joods)-christelijke traditie. Daarnaast neemt ook het humanisme een belangrijke plaats in. Het is gebaseerd op de kracht van de liefde, op het geloof dat God in mensen nabijkomt en op een gevoel van verbondenheid met de schepping. De mens staat centraal binnen het Genootschap.

Het leven wordt gezien als een kostbaar geschenk. Hierdoor willen apostolischen vanuit eigen moreel en religieus besef inhoud geven aan barmhartigheid, vergevingsgezindheid en menswaardigheid. Tevens wil men bijdragen aan liefdevolle verhoudingen, duurzaamheid[2] en vrede in de wereld. Het ideaal is om in liefde te werken aan een menswaardige wereld.

De naam, Het Apostolisch Genootschap, is historisch bepaald en in zoverre actueel dat de leden net als de apostelen uit de eerste christengemeente een liefde- en respectvolle levenshouding ambiëren zoals die volgens de Bijbel aan Jezus van Nazareth wordt toegedicht.

Het Apostolisch Genootschap is ondogmatisch van karakter en wil open staan voor nieuwe en waardevolle inzichten. Men richt zich op het hier en nu en is minder bezig met het hiernamaals.

Godsbeeld: scheppingskracht en liefde[bewerken]

God is voor Het Apostolisch Genootschap een aanduiding voor de mysterie achter de schepping en het leven. Leden van Het Apostolisch Genootschap willen God, de universele kracht die in ontelbare vormen tot uiting komt, in de eerste plaats in mensen zelf zoeken. De aan God toegeschreven eigenschappen als barmhartigheid, liefde, vergeving, genade en compassie kunnen namelijk alleen door mensen in de wereld worden gebracht. Ieder mens draagt deze verantwoordelijkheid en ieder mens bezit deze eigenschappen, ongeacht geaardheid, opleiding of afkomst. God, zo is het geloof binnen Het Apostolisch Genootschap, is niet te vinden boven onze werkelijkheid maar er juist midden in; tussen mensen onderling en in alles wat geschapen is. Kortom: God is aanwezig in ieder mens.

God komt volgens apostolischen het mooist tot uiting door de liefde (de nabijheid van God). Hierin wil men tot inspiratie zijn voor ieder mens (apostolisch of niet). Het Apostolisch Genootschap stelt zich in zijn statuten dan ook tot doel om God, door mensen, als een Macht van liefde te laten zien.

Mensbeeld[bewerken]

Leden van Het Apostolisch Genootschap willen op een menswaardige manier inhoud geven aan hun leven. Daarom streeft men ernaar om in elke situatie op zoek te gaan naar het goede en waardevolle in de mens. Zo wordt getracht om betekenis te geven aan het leven in het hier en nu. Het geloof is dat men in de medemens ten diepste met God, met het universele, te doen heeft. De opvatting hierbij is dat iedereen zich altijd zal moeten laten leiden door de liefde. De liefde wordt namelijk gezien als de onbaatzuchtige en meest pure verbinding tussen alle mensen op aarde. Apostolischen geloven in een wereld waarin mensen kiezen voor wat hen samenbindt, niet voor wat hen scheidt; een wereld waarin men respectvol en gewetensvol een open dialoog willen voeren, zonder voor onszelf de waarheid op te eisen. Men gelooft in een wereld waarin gewone en kwetsbare mensen een voorbeeld voor anderen willen zijn om samen te leven in verscheidenheid.

Door de concentratie op de waardevolle en unieke betekenis van ieder mens verdween het kerkelijk beeld van zijn zondige aard volkomen. Men wil liever geïnspireerd worden door het goede en positieve van ieder mens. De verantwoordelijkheid om het goede te doen ligt bij elk individu zelf, vanwege de gave van het bewustzijn en de daaruit voortvloeiende mogelijkheid tot moreel onderscheid.

Bijbel[bewerken]

De Bijbel wordt door Het Apostolisch Genootschap gezien als een belangrijke inspiratiebron, maar wordt niet gezien als Gods enige Woord. De beelden van God die in de Bijbel zijn te lezen, zijn pogingen om het onuitsprekelijke onder woorden te brengen. De Bijbel moet volgens het Genootschap gezien worden in de context van zijn tijd.

Voor Het Apostolisch Genootschap is het belangrijker dat in de evangeliën een navolgenswaardige gezindheid en levenshouding invoelbaar wordt gemaakt. Jezus van Nazareth was mens onder de mensen. Zijn instelling op het menszijn zou daardoor in principe voor ieder mens bereikbaar kunnen zijn. Met name het mensbeeld, de gezindheid en de levenshouding van Jezus in woord en daad, hebben veel waarde voor apostolischen. Men ziet de Bijbel als een verzameling geschriften van grote culturele en religieuze betekenis. Ze getuigen in wezen van de worsteling met levensvragen die ook vandaag nog actueel zijn.

Rituelen[bewerken]

De rituelen binnen Het Apostolisch Genootschap zijn bescheiden van vorm. Het meest kenmerkende is de 'rondgang', een gezamenlijke rituele maaltijd als start van de nieuwe week. Men eet een in wijn gedoopte ouwel. Evenals bij andere christelijk geloven een verwijzing naar het laatste maal van Jezus met zijn discipelen. Binnen het Genootschap ligt het accent op gevoel voor gemeenschapszin en een nieuwe start. Voorafgaand aan de rondgang spreekt men in een gebed uit wat tijdens de eredienst beleefd en gezegd is, om met vernieuwde inspiratie deel te nemen aan de rondgang. Als afsluiting van de eredienst volgt het dankgebed. Hierin wordt dank uitgesproken voor de ontmoeting. Tevens klinkt in dit gebed een aansporing mee het leven te zien als een opdracht tot menswaardigheid. In een gemeenschappelijk gezongen, drievoudig amen wordt wat in deze dienst is beleefd, tenslotte bekrachtigd.

Een belangrijk element in de eredienst is "de weekbrief": een wekelijkse overdenking, doorgaans geschreven door de apostel als eindverantwoordelijke voor de geestelijke verzorging. Deze vormt de basis voor de eredienst. Er wordt tijdens de eredienst veel gebruikgemaakt van eigen verhalen en voorbeelden uit het persoonlijk dagelijks leven. Zo wil men de waarden die in de Bijbel staan beschreven eenvoudig en oprecht toepassen in het eigen leven.

Er zijn ook rituelen die niet wekelijks terugkeren, de heilshandelingen genoemd. Men onderscheidt er vier: doop, confirmatie, huwelijks- of partnerschapsbevestiging (zowel hetero- als homostellen[3]) en sluiten van het levensboek. Ze verbinden de belangrijke overgangen in het persoonlijk leven (geboorte, volwassenwording/lidmaat worden, duurzame partnerkeuze en sterven) symbolisch met het gehele scheppingsproces en met de apostolische cultuur.

Ontstaan[bewerken]

Het Apostolisch Genootschap is in 1951 als kerkgenootschap voortgekomen uit de Hersteld Apostolische Zendinggemeente in de Eenheid der Apostelen (HAZEA), die kort daarop Nieuw Apostolische Kerk zou gaan heten. Na onenigheid over de opvolging van Van Oosbree, die voor Nederland apostel was in de HAZEA en in 1946 overleed, benoemde de Duitse 'stamapostel' Bischoff de meer behoudende apostel J. Jochems.

Van Oosbree had inmiddels zelf ook via zijn geestelijk testament een opvolger benoemd. Op tweede paasdag 1946 werd het testament voorgelezen. Als apostel werd benoemd: Lambertus Slok. Deze werd door de grote meerderheid van de Nederlandse apostolische gelovigen gevolgd. Er had zich in de jaren daarvoor al een grote kloof gevormd tussen de apostolischen in Nederland en de stamapostel in Duitsland. Niet alleen het verschil in geloofsopvattingen en de vrije koers die in Nederland gevaren werd zorgde hiervoor, maar ook de steun van stamapostel Bischoff aan Hitler en zijn regime zette kwaad bloed bij vele apostolischen.[4]. Niet lang daarna verkondige diezelfde stamapostel dat hij een goddelijke openbaring ontvangen had, waarin hem was toegezegd, dat hij niet meer zou sterven, omdat Jezus nog tijdens zijn leven zou wederkomen. Een uitspraak die hij nooit heeft kunnen waarmaken en die menige wenkbrauw deed fronzen.

De aanwijzing van apostel Slok werd vanuit Duitsland door de Nieuw Apostolische Kerk met succes aangevochten door middel van een rechtsprocedure. Dit betekende dat de overgrote meerderheid van apostolischen in Nederland, die de beslissing van hun apostel Van Oosbree trouw bleven, al hun gemeenschappelijke materiële bezittingen kwijt waren. Met vrijwel niets moest men geheel opnieuw beginnen. Later werd een deel van de gebouwen door de HAZEA afgestaan aan Het Apostolisch Genootschap. Ook werden met betrekking tot een aantal andere gebouwen gunstige regelingen getroffen aangaande gezamenlijk gebruik en dergelijke.

Op 28 december 1951 werd officieel Het Apostolisch Genootschap opgericht, waarin men onder de bezielende leiding van de apostel "bergen ging verzetten" (naar 1 Korintiërs 13:2). Het ging niet langer om een bovennatuurlijke wederkomst van Christus (zoals de HAZEA en later de Nieuw Apostolische Kerk altijd hebben verkondigd) maar volgens Het Apostolisch Genootschap om het herboren worden van Zijn gezindheid in het hier en nu. Er bloeide een sterk geïnspireerde geloofsbeleving op. In de tientallen jaren die volgden, bouwde men in grote saamhorigheid en offervaardigheid nieuwe plaatsen van samenkomst.

Apostel en ontwikkeling[bewerken]

Binnen het Genootschap wordt de naam 'apostel' gebruikt voor de eerstverantwoordelijke geestelijk verzorger. Daarnaast speelt de apostel een bepalende rol in het beleid. Belangrijke taken zijn onder meer het schrijven van een wekelijkse overdenking ten behoeve van de eredienst (de weekbrief), de benoeming van voorgangers en andere verzorgers en het voorzitten van het dagelijks bestuur. De apostel benoemt zelf zijn of haar opvolger. Dat wordt vastgelegd in een notarieel testament waarin middels een considerans de beweegredenen worden vermeld. In theorie kan elk volwaardig apostolisch lid (broeder/zuster) gevraagd worden deze taak op zich te nemen. In de praktijk zal dit iemand zijn die al ruime ervaring heeft als geestelijk verzorger. Veel apostolischen ervaren de apostel als een inspirator en mentor bij levensvragen. Tegenwoordig wordt de apostel gezien als een primus inter pares.

Zoals eerder werd gezegd moest Het Apostolisch Genootschap met bijna niets opnieuw beginnen. Het was net na de Tweede Wereldoorlog en mensen in Nederland zochten naar sterke persoonlijkheden die het land weer zouden opbouwen. Dit resulteerde binnen Het Apostolisch Genootschap tot de centrale positie van apostel Lambertus Slok. Alles focuste zich rondom zijn persoon. Hij werd na z'n overlijden in 1984 opgevolgd door zijn zoon, Jan L. Slok, die de positie van de apostel relativeerde en meer aanstuurde op onderlinge gelijkheid. Apostel Jan L. Slok besloot niet tot zijn dood aan te blijven. In juni 2001 werd Dick Riemers uit Amersfoort aangewezen tot apostel. Hij was op dat moment werkzaam als directeur van de dienst Maatschappelijke Ontwikkeling bij de gemeente Eindhoven. Apostel Riemers ging uit van de eigen verantwoordelijkheid van ieder lid. De apostel heeft hier meer een begeleidende in rol in gekregen. Op zondag 24 april 2011, wederom met Pasen, droeg Riemers zijn taak als apostel over aan dr. Albert Wiegman, werkzaam als kinderarts/kindercardioloog en voorheen tevens medisch directeur van het AMC. Hij vervulde al de taak van districtsverzorger voor Het Apostolisch Genootschap.

Naast Nederland telt Het Apostolisch Genootschap ook gemeentes in Johannesburg (Zuid-Afrika), Perth (Australië), Powell River (Canada), San Francisco (Verenigde Staten) en in Zürich (Zwitserland). Deze gemeentes zijn daar rondom geëmigreerde leden ontstaan. Sinds 2006 bestaat ook 'gemeenschap De Wereld', een gemeenschap zonder gebouw, die zich richt op leden die voor langere tijd in het buitenland wonen.

Instellingen en stichtingen[bewerken]

Berg en Dal

Berg en Dal[bewerken]

Het Centrum voor informatie en verdieping Berg en Dal van Het Apostolisch Genootschap bevindt zich in een monumentale villa te Baarn, op loopafstand van het Dienstencentrum aldaar. In Berg en Dal is onder andere de bibliotheek van Het Apostolisch Genootschap ondergebracht, met audioruimte en filmzaal, maar ook ruimte voor onderzoek, onderling gesprek en dialoog met niet-apostolischen. In 2004 werd het documentatiecentrum, met bijbehorende tentoonstellingsruimte, dat enkele jaren gevestigd was in Enkhuizen, ook overgebracht naar Baarn.

Stichting J.H. van Oosbreelezing[bewerken]

Vanuit Het Apostolisch Genootschap is de stichting J.H. van Oosbreelezing opgericht om het bezinningsproces over 'de apostolische cultuur' (binnen Het Apostolisch Genootschap) in de wisselwerking met andere zingevingstradities te bevorderen. Haar naam ontleent zij aan apostel J.H. van Oosbree (1862-1946), die aan de vernieuwingen in het apostolische denken van de 20e eeuw een belangrijke impuls voor Het Apostolisch Genootschap heeft gegeven. Zijn geboortedag was 1 april.

De stichting J.H. van Oosbreelezing organiseert omstreeks deze datum of op andere geschikte momenten, lezingen over 'de apostolische cultuur', in de ruimste zin van het woord, in de context van andere geestelijke stromingen en van de maatschappelijke ontwikkelingen. Zij zorgt ervoor dat de inhoud ervan door publicatie in enigerlei vorm onder de aandacht van velen wordt gebracht. Het Apostolisch Genootschap ondersteunt deze lezingen met name in facilitaire zin.

Jeugd[bewerken]

Binnen Het Apostolisch Genootschap is er veel aandacht voor de jeugd. Naast de vele jeugdactiviteiten die er plaatselijk zijn, wordt er elk jaar een jongerendag georganiseerd voor de jongeren van Het Apostolisch Genootschap (en introducees). Met ingang van 2013 heeft deze dag een nieuwe vorm, het wordt namelijk een jongerenconferentie. De dag heeft een interactief karakter, waarbij de jongeren met elkaar in gesprek gaan over de toekomst. Er is ook een eredienst.

De afgelopen jaren heeft de jongerendag plaatsgevonden in congres- en sportcentrum Papendal te Arnhem. In 2013 was dit in De Doelen te Rotterdam. Gemiddeld komen ongeveer 1500 apostolische jongeren samen op deze dagen.

Projecten[bewerken]

Het Apostolisch Genootschap is actief op humanitair gebied. Men ondersteunt diverse projecten, waarbij een bijdrage wordt geleverd voor een menswaardige samenleving. Daarin voelt men zich verbonden met mensen en groeperingen, kerkelijk en niet-kerkelijk, die zich richten op het overbruggen van tegenstellingen tussen mensen en volkeren. De gedachte hierbij is: "Liefde vraagt om een bewijs" (citaat van apostel Riemers). Zo heeft men zelf de instellingen Dabar en Les Oiseaux Bleus (mede) opgericht. Sinds 2009 is er een overkoepelende stichting opgericht om kleinschalige projecten waarbij Apostolischen betrokken zijn, te steunen, de stichting Dabar is hierin opgenomen. Deze stichting heet WereldWijd Voor Kinderen (WWVK).

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Preek van de week. 'Je kan wel bidden maar het moet hier en nu tussen jou en mij gebeuren', Volzin Magazine, 2 juli 2012
  2. Eredienst over een duurzame wereld, de Stentor, 10 september 2009
  3. Kerken komen uit de kast in boek, NU.nl, 26 september 2011
  4. (de) Gesprächskreis "Toleranz im Glauben" Berlin. Sektenführer als Kinder Ihrer Zeit (Pinksteren 2013) Geraadpleegd op 20131130