Jane Grey

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jane Grey
1537 - 1554
Lady Jane Grey van de Passe.jpg
1e opvolger voor de Engelse troon
Periode 1553
Voorganger Maria
Opvolger Catherine Grey
Koningin van Engeland
Periode 1553
Voorganger Eduard VI
Opvolger Maria I
Koningin van Ierland
Periode 1553
Voorganger Eduard VI
Opvolger Maria I
Vader Henry Grey
Moeder Frances Brandon

Jane Grey (Bradgate Park, oktober 1537 - Londen, 12 februari 1554) was op 15-jarige leeftijd gedurende negen dagen, van 10 juli tot 19 juli 1553, koningin van Engeland. Nog geen jaar later werd zij ter dood veroordeeld en stierf zij op het hakblok.

Jane Grey was een dochter van Henry Grey, markies van Dorset en hertog van Suffolk, die in het laatste regeringsjaar van Eduard VI veel invloed aan het hof had. Haar moeder was Frances Brandon, een kleindochter van Hendrik VII van Engeland.

Lady Jane wordt gewoonlijk niet opgenomen in de lijst van Britse vorsten, maar zij was voor korte tijd officieel wel koningin van Engeland. Zij wordt ook wel eens "The Nine Days' Queen" genoemd. Ze had aanzienlijke intellectuele gaven en sprak veel talen, waaronder Hebreeuws.[1]

Haar rechten op de troon berustten op het feit dat haar grootmoeder van moederszijde, Mary Tudor, een zuster van Hendrik VIII was. In 1546 kwam zij onder voogdijschap te staan van Catharina Parr, de laatste echtgenote van Hendrik VIII. Jane was de belangrijkste rouwdrager bij Catharina's begrafenis in 1548.

Na de dood van Hendrik VIII trad Edward Seymour als regent op voor Hendriks minderjarige zoon en eerste opvolger Eduard VI. Seymour deed een poging Jane met de vrijwel even oude Eduard te laten huwen, maar in 1553 bewerkstelligde John Dudley, hertog van Northumberland, dat Jane zijn zoon, lord Guilford Dudley, huwde en dat de toen 15-jarige koning Eduard VI tegelijkertijd zijn eigen halfzusters ten gunste van Jane Grey van de opvolging uitsloot. Toen Eduard nog datzelfde jaar stierf, nam de eveneens 15-jarige Jane zeer tegen haar zin de kroon aan, maar zij deed negen dagen later afstand toen de partij die haar als instrument gebruikte niemands sympathie bleek te hebben.

Maria Tudor, de oudste dochter van Hendrik VIII, bleek populairder, gedeeltelijk ook doordat men nog steeds meeleefde met het lot van haar moeder Catharina van Aragon, Hendriks eerste vrouw. Nadat Jane was afgetreden leek het erop dat haar leven zou worden gespaard door Maria, die nu de troon had bestegen als Maria I. Zij stuurde John de Feckenham naar Jane in een poging om haar te bekeren tot het katholicisme. Jane weigerde. Inmiddels streefde Maria naar een huwelijk met de Spaanse koning Filips II en de Spanjaarden stonden erop dat Jane ter dood werd gebracht. Maria liet Northumberland onthoofden en Jane in de Tower opsluiten. Janes vader Henry Grey verzoende zich eerst met Maria maar nam spoedig daarop weer deel aan een opstand ten behoeve van Jane. Jane had hier geen deel aan, maar het bezegelde haar lot.

Op 12 februari 1554 werd Jane op Tower Green, in de beslotenheid van de Tower, met een slagzwaard onthoofd, één uur nadat haar echtgenoot Guilford publiekelijk onthoofd was op Tower Hill. Haar vader werd elf dagen later ter dood gebracht, eveneens op Tower Hill.

Heinrich Ammann schreef een gedicht over haar. Christian Sinding zette dat gedicht op muziek en nam het op in zijn Balladen und Lieder für eine Singstimme mit Klavierbegleitung opus 109. Arnold Schönberg gebruikte hetzelfde gedicht voor zijn Zwei Balladen für Gesang und Klavier (opus 12).

Executie van Jane Grey. Schilderij van Paul Delaroche, 1833.
Bronnen, noten en/of referenties
Engeland
Angelsaksen: Alfred de Grote · Eduard de Oudere · Æthelstan · Edmund I · Edred · Edwy · Edgar de Vreedzame · Eduard de Martelaar · Ethelred · Sven Gaffelbaard · Edmund II Ironside · Knoet de Grote · Harold I Hazenvoet · Hardeknoet · Eduard de Belijder · Harold II Godwinson · Edgar Ætheling
Huis Normandië: Willem I de Veroveraar · Willem II Rufus · Hendrik I Beauclerc · Stefanus · Mathilde
Huis Plantagenet: Hendrik II · Richard I Leeuwenhart · Jan zonder Land · Hendrik III · Eduard I Longshanks · Eduard II · Eduard III · Richard II · Hendrik IV Bolingbroke · Hendrik V · Hendrik VI · Eduard IV · Eduard V · Richard III
Huis Tudor: Hendrik VII · Hendrik VIII · Eduard VI · Jane Grey · Maria I · Elizabeth I
Schotland
Huis Alpin: Kenneth I · Donald I · Constantijn I · Aedh · Eochaid · Giric · Donald II · Constantijn II · Malcolm I · Indulf · Dubh · Culen · Kenneth II · Constantijn III · Kenneth III · Malcolm II
Huis Dunkeld: Duncan I
Huis Alpin: Macbeth · Lulach
Huis Dunkeld: Malcolm III · Donald III · Duncan II · Donald III · Edmund · Edgar · Alexander I · David I · Malcolm IV · Willem I · Alexander II · Alexander III · Margaretha · Jan
Huis Bruce: Robert I · David II
Huis Stuart: Robert II · Robert III · Jacobus I · Jacobus II · Jacobus III · Jacobus IV · Jacobus V · Maria I
Engeland en Schotland als personele unie
Huis Stuart: Jacobus I / VI · Karel I
Lord Protector: Oliver Cromwell · Richard Cromwell
Huis Stuart: Karel II · Jacobus II / VII · Willem III / II en Maria II · Anna
Groot-Brittannië
Huis Hannover: George I · George II · George III · George III
Verenigd Koninkrijk
Huis Hannover: George IV · Willem IV · Victoria
Huis Saksen-Coburg en Gotha: Eduard VII · George V
Huis Windsor: George V · Eduard VIII · George VI · Elizabeth II