Naar inhoud springen

Jeffrey Spalburg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Jeffrey Spalburg
Jeffrey Spalburg
Algemene informatie
Geboortedatum 17 juni 1971[1][2][3]
Geboorteplaats Hengelo[2][3]
Land Vlag van Nederland Nederland
Bijnaam Spallie
Werk
Jaren actief 1993-
Beroep(en) cabaretier, acteur, stand-upcomedian en tekstschrijver
Links
Website
Portaal  Portaalicoon   Film

Jeffrey Spalburg (Hengelo, 17 juni 1971) is een Nederlandse cabaretier, acteur, stand-upcomedian, tekstschrijver, columnist, schrijver en regisseur. Hij begon als MC in verschillende hiphop-formaties in 1987.

Biografie

[bewerken | brontekst bewerken]

De vader van Spalburg, James Spalburg, is geboren en opgegroeid in Suriname; zijn moeder in Nederland.[2][3][4] De voorouders van zijn vader leefden in slavernij op de plantage 'Zeldenrust en Welgelegen' aan de Cotticarivier.[3] "Mijn achternaam Spalburg gaat terug op de Hollandse plantage-administrateur Van Spall, die een zoon en dochter kreeg met een tot slaaf gemaakte vrouw. Ze kregen de naam Spall. Alle nakomelingen van de plantage werden later Spalburg genoemd, wat 'behorend tot het huis van Spall' betekent.[5] In 1950 verhuisde zijn vader van Paramaribo naar Nederland[3] om zijn onderwijsakte te behalen.[6] In Badhoevedorp was hij de allereerste zwarte docent van het dorp. Hij ontmoette de vrouw met wie hij later trouwde in Delft. "Ze woonden een aantal jaar in Paramaribo, daar werden mijn broer en zus geboren, en vandaar gingen ze naar Hengelo, waar zijn vader wiskundeleraar werd op het Twickel College."[5] Spalburg groeide op in de Hengelose buurt 't Wilbert.[7]

Spalburg begon rond 1987 zijn carrière als MC in verschillende hiphop-formaties.[8] In een interview met de Volkskrant (juni 2023) zei hij daarover:[3]

"Zelf gebruik ik de benaming MC, master of ceremonies. Alles wat ik doe komt voort uit mijn MC-schap, zelfs deze roman. Een MC is veel meer dan iemand die een paar bars (strofen, red.) rapt. De MC is de ontbrekende schakel tussen het publiek en wat er op het podium gebeurt – dat is wat ik ben. Een MC is een verhalenverteller. En dat doe ik in verschillende vormen. De MC is een soort doorgeefluik van de achterkant naar de voorkant. Soms is de achterkant wat er in je hoofd gebeurt, soms wat er op het podium gebeurt. De voorkant is altijd het publiek."

Hij volgde de theateropleiding aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, waar hij Najib Amhali ontmoette[9] en afstudeerde in 1993.[3] Als rapper was hij lid van de band Hipbone Connection. Met Amhali vormde Spalburg het duo Brothers Of Showbizz,[10] dat festivals presenteerde, waaronder Lowlands en in 1996 de Tipparade bereikte met de single Passie.

Na zijn studie speelde hij eerst bij Theatergezelschap De Paardenkathedraal en kwam daarna bij urban theatergroep Made in da Shade van Marjorie Boston en Maarten van Hinte terecht. Onder hun regie speelde hij van 1995 tot 2004 bij het gezelschap, onder andere in Booyaka Booyaka! (1995), Angel (1997), V.O.O.D.O. (1998), Red Dough (1999), OffSide (2000), Diggydotcom (2001) en Fuist (2004). Ook speelde hij enkele gastrollen in Nederlandse televisieseries zoals SamSam, Oppassen!!!, Onderweg naar Morgen en Luifel & Luifel en in de speelfilms Dag Juf, tot morgen en Gangsterboys. Voor Cosmic Theater had hij de hoofdrol in de voorstelling Romeo 'n Julliet samen met Esmée de la Bretonière die werd genomineerd voor de NRC Toneelpublieksprijs.

Spalburg is de vaste schrijver voor zowel de theater- als televisieshows van Jörgen Raymann, zoals de televisieshows The Comedy Factory (1999 tot 2006) en Raymann is Laat (2001 tot 2014; vanaf 2011 onder de naam zo:RAYMANN), waarin ze samen de typetjes Paramaribo Pappies speelden.[9] Hij is vanaf 2005 een van de vaste krachten van Comedy Café Amsterdam en treedt daar wekelijks op als stand-upcomedian. Via zijn werk daar ontwikkelt hij zijn eigen cabaretprogramma's.

Spalburgs eerste solotheatervoorstelling Brommers Kiek'n ging in première op 15 november 2008.[9] In 2010 volgde Spiekerboks, gevolgd door Thuus in 2012. Het reggaenummer Hengelo-o-o uit deze voorstelling werd als single uitgebracht in december 2012. Het werd een hit nadat in juli 2013 de videoclip werd gepubliceerd.[11] In de clip spelen Raymann, Jasmine Sendar en Thijs Kemperink mee. Het behaalde de 16e plaats in de Single Top 100 en de 6e plaats in de Tipparade van de Nederlandse Top 40. De remix van Hengelo-o-o, getiteld Paramaribo-o-o, die hij samen met Kenny B maakte, volgde in december 2013 en stond acht weken bovenaan de hitlijsten in Suriname. In Nederland bereikte het nummer ook de nummer één-positie bij jongerenzender FunX. Zowel zijn programma's Spiekerboks als Thuus zijn op televisie uitgezonden door de NTR. Sinds 2021 is zijn voorstelling BAAS te zien op Netflix.

Als regisseur werkte hij aan verschillende (muziek)theaterprogramma's van onder anderen Fouradi, Nabil, Gers Pardoel en Roué Verveer.

Hij was ook presentator bij het North Sea Jazz Festival.[12] In het Bijlmer Parktheater organiseert hij sinds 2006 regelmatig FATU, een comedymiddag met een daaraan verbonden talentontwikkelingsprogramma.[13][14] In de Volkskrant lichtte hij toe: "Fatu betekent grap in het Surinaams, maar ook het hebben van een goede tijd."[13]

De cabaretvoorstelling Moederdag van Willie Wartaal, geregisseerd door Spalburg, werd door NRC uitgeroepen tot een van de beste 10 cabaretvoorstellingen van 2023.[15] [16]

Hij schreef vijf columns in de Volkskrant als gastcolumnist in augustus 2021.[17]

Voor het International Literature Festival Utrecht (ILFU) schreef hij in 2023 een essay over Keti Koti, de herdenking van de slavernij en de viering van de afschaffing daarvan.[18] In datzelfde jaar nam hij op 30 september deel aan een gesprek tijdens het festival, samen met Cynthia McLeod, Jörgen UNOM Gario en Marisa Monsanto met als thema 'Achter de komma – een gedeelde toekomst na de slavernij-excuses', met als gespreksleider Janice Deul.[19] Hij las daar ook het essay voor.

Rond Keti Koti 2024 speelde hij de comedy-voorstelling Keti Koti Conference, waar hij comedysketches combineerde met verhalen en muziek, in samenwerking met regisseur Maarten van Hinte, dj Phantom, met wie hij eerder de comedyshow Fatu maakte in het Bijlmer Parktheater, en vj Bikkel.[20][21] De voorstelling, waarmee hij een maand toerde, was geïnspireerd op de jaarlijkse oudejaarsconferences, de Sinterklaasconferences van Javier Guzman en de Ramadan Conference van de Utrechtse stand-upcomedian Anuar, en hij hoopt dat dit ook een jaarlijkse traditie wordt.[5] Spalburgs doel is het verleden te begrijpen en te verwerken; volgens hem is comedy daarvoor het meest geschikte medium. Voor de voorstelling verdiepte hij zich nog verder in de geschiedenis van Suriname, dat in koloniale tijd nog geen 'land' was in de zin van een natie of staat: "Het was een sociëteit. Nederland was er niet de baas. Een derde van het gebied was van de West-Indische Compagnie (WIC), een derde van de Zeeuwse familie van Aerssen van Sommelsdijck en een derde van Amsterdam. Het was een bedrijventerrein met drie grootaandeelhouders."[20] Volgens recensent Joris Henquet van de Volkskrant kan de conference "een blijvertje" worden.[22] Het motto van de avond was 'Om vooruit te kunnen, moet je achteruit kijken'.

Ook in 2025 trad hij op met de Keti Koti Conference, al leek het hem ook een goed ide dat deze traditie in volgende jaren door anderen zou worden voortgezet. Naar zijn overtuiging kun je de pijnlijke geschiedenis van kolonialisme en slavernij bespreekbaar en draaglijk maken met behulp van humor.[23][24]

Samen met trompettist en zanger Michael Varekamp, met wie hij vaker samenwerkte,[25] maakte hij de voorstelling Jazz & Jokes, waar ze stand-upcomedy combineerden met muziek, met begeleiding van een band. De tournee liep van september 2025 tot januari 2026.[26][27] Spalburg en Varekamp betoogden in een interview dat de combinatie van jazz en vaudeville, en later stand-upcomedy, van oudsher heel gebruikelijk was en dat deze van grote invloed geweest is op de ontwikkeling van de maatschappij.[27]

Boeken

[bewerken | brontekst bewerken]

Zijn autobiografische roman Ik ben jullie meester, opgedragen aan zijn zoon Jaïr, werd uitgegeven door Das Mag op 23 juni 2023.[2][28][29] In het boek beschrijft hij het leven van zijn vader, die acht maanden na de geboorte van Jaïr overleed.[3] Hij richt zich in het boek meermaals tot Jaïr.[2] Het boek werd in 2024 door de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) genomineerd voor Beste Boek voor Jongeren in de categorie Oorspronkelijk Nederlandstalig.[30]

In 2025 kwam het boek Bigi Yari - Tien Surinaams-Nederlandse schrijvers reflecteren op vijftig jaar Surinaamse onafhankelijkheid uit, dat Spalburg samenstelde samen met Bodil de la Parra, met bijdragen van henzelf en van Iwan Brave, Nina Jurna, Tessa Leuwsha, Cynthia McLeod, Chris Polanen, Shantie Singh, Professor Soortkill en Etchica Voorn, allen auteurs met een Surinaamse achtergrond.[31] Het onderwerp van het boek is de Surinaamse onafhankelijkheid op 25 november 1995 en de jaarlijkse viering, Srefidensi Dey (Onafhankelijkheidsdag), die in 2025 een bigiyari (kroonjaar) beleefde.[32][33] Minister van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur Dirk Currie nam het boek op 12 januari 2026 in ontvangst en zei te zullen onderzoeken hoe het boek binnen het onderwijs kan worden ingezet.[31] De bijdragen bestaan uit essays en korte verhalen. Zo beschrijft Voorn in een persoonlijke bijdrage dat de geboorte van de onafhankelijke natie Suriname samenviel met haar geboorte op dezelfde dag.[33] Recensent Peter Sanches van Caraïbisch Uitzicht, de website van de Werkgroep Caraïbische Letteren, noemde het boek "een waardevolle bijdrage aan de postkoloniale literatuur en verdient een breed lezerspubliek – in Suriname, Nederland en daarbuiten."[33]

Werk (opsomming)

[bewerken | brontekst bewerken]

Cabaret-/theatervoorstellingen

[bewerken | brontekst bewerken]
  • 2008: Brommers Kiek’n
  • 2010: Spiekerboks
  • 2012: Thuus
  • 2014: BAAS
  • 2014: Prinsjesdag (met Rayen Panday)
  • 2023: Moederdag van Willie Wartaal (regie door Spalburg)
  • 2024 en 2025: Keti Koti Conference
  • 2025-2026: Jazz & Jokes, samen met trompettist en zanger Michael Varekamp

Televisie

[bewerken | brontekst bewerken]

Films

[bewerken | brontekst bewerken]

Boeken

[bewerken | brontekst bewerken]

Onderscheidingen

[bewerken | brontekst bewerken]

In 2014 ontving hij op 9 januari De Nijverbij van de Gemeente Hengelo, omdat hij met zijn lied Hengelo-o-o de gemeente positief onder de aandacht had gebracht.[34]

[bewerken | brontekst bewerken]
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jeffrey_Spalburg&oldid=71713844"