Jolande Sap

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jolande Sap
Jolande Sap 2012.jpg
Algemene informatie
Naam Johanna Catharina Maria Sap
Geboren Venlo, 22 mei 1963
Partij GroenLinks
Titulatuur drs.
Politieke functies
2008-2012 lid Tweede Kamer
2010-2012 fractievoorzitter Tweede Kamer
2010-2012 partijleider
Parlement & Politiek - biografie
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

Johanna Catharina Maria (Jolande) Sap (Venlo, 22 mei 1963) is een Nederlandse oud-politica. Vanaf 17 december 2010 tot en met 5 oktober 2012 was zij fractievoorzitter van GroenLinks in de Tweede Kamer en daarmee de politiek leider van de partij.

Levensloop tot 2008[bewerken]

Sap werd in 1963 geboren in Venlo. In 1981 haalde zij haar Gymnasium B diploma aan het Collegium Marianum in Venlo. Van 1981 tot 1989 studeerde zij economie aan de Katholieke Hogeschool Tilburg (vanaf 1986: Katholieke Universiteit Brabant) en specialiseerde zich in politieke economie en filosofie. Tussen 1985 en 1988 was zij studentassistent en coördinator bij de leergang Ontwikkelingsproblematiek.

Vervolgens was zij aan de Universiteit van Amsterdam drie jaar onderzoeker. Zij deed onderzoek naar het verschil in loon tussen mannen en vrouwen. In 1992 werd zij wetenschappelijk medewerker van de Emancipatieraad. Sap was initiatiefneemster van Out of the Margin, twee internationale conferenties over feministische economie in 1992 en 1998. Dit leidde tot de publicatie van het boek Out of the Margin. Feminist Perspectives on Economics, waarvan zij samen met Susan Feiner redacteur was. Sinds 1993 is zij actief binnen GroenLinks, als lid van de economische commissie.

In 1996 ging zij werken op het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, waar zij onder andere de ambtelijke top adviseerde en zich bezighield met emancipatie- en levensloopbeleid maar ook met loon- en inkomensvraagstukken en pensioenen.

In 2003 verliet zij het ministerie en werd zij directeur van LEEFtijd (destijds nog LBL expertise centrum leeftijd en maatschappij). Onder haar leiding ging LEEFtijd zich bezighouden met meer thema's, met name met vergrijzing en levensloopbeleid. In 2006 schreef Sap mee aan het verkiezingsprogramma van GroenLinks. Zij stond op plaats acht op de verkiezingslijst voor de Tweede Kamer. GroenLinks haalde zeven zetels. In 2007 werd zij lid van het begeleidingspanel beginselen van de commissie-Van Ojik, die in juni 2008 een nieuw beginselprogramma voor GroenLinks presenteerde. In 2008 verliet zij LEEFtijd en ging zij met sabbatical.

Politieke carrière 2008-2010[bewerken]

Sap werd op 2 september 2008 lid van de Tweede Kamer voor GroenLinks als tijdelijke vervangster van Mariko Peters wegens zwangerschapsverlof. Toen Wijnand Duyvendak de dag daarop aftrad als Kamerlid, werd zij zijn opvolgster.

Sap was de specialiste van de fractie op het gebied van sociaal-economische vraagstukken. Als parlementslid beheerde zij de portefeuilles Financiën en Rijksuitgaven. Ook het AOW-dossier viel onder haar portefeuille, waaronder het vraagstuk over de verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd.

Bij de verkiezing tot beste politicus van het jaar 2009, georganiseerd door het NOS Radio 1-Journaal, werd Jolande Sap gekozen als politiek talent van het jaar.[1] Zij was op dat moment financieel woordvoerder en woordvoerder AOW en pensioenen van de GroenLinks-fractie.[2] Van juni 2009 tot mei 2010 was zij lid van de Commissie-De Wit die onderzoek deed naar de kredietcrisis. Na de parlementsverkiezingen in maart 2010 werd zij vice-fractievoorzitter en woordvoerder financiën, zorg en pensioenen.

Fractievoorzitter 2010-2012[bewerken]

Jolande Sap in 2010

Aanstelling[bewerken]

Op 17 december 2010 nam Femke Halsema afscheid als fractievoorzitter en politiek leider van GroenLinks. Dezelfde dag werd zij opgevolgd door Jolande Sap die door de fractie unaniem verkozen werd. Meteen na haar aanstelling maakte Sap wereldkundig dat zij voorstander was van een fusie van GroenLinks met D66 en de PvdA. Ook zei Sap mogelijkheden te zien het zetelaantal van haar partij in de Tweede Kamer te verdubbelen tot twintig.

Politiemissie Kunduz[bewerken]

In haar eerste weken als fractievoorzitter werd zij flink op de proef gesteld door al of niet akkoord te gaan met de Nederlandse politietrainingsmissie in Kunduz. Een voorstel daarvoor was ingediend door haar partij in samenwerking met D66, maar het minderheidskabinet Rutte I wilde er naar de smaak van GroenLinks te veel een militaire missie van maken. Sap stemde op 28 januari 2011 in met de uitzending, na eerst onder meer bewerkstelligd te hebben dat het om een civiele missie zou gaan. Haar fractie was verdeeld. Door te dreigen met aftreden, kreeg zij alsnog de meerderheid mee.[3] Binnen haar fractie stemde desondanks Ineke van Gent tegen, als enige. De kosten voor de politietrainingsmissie kwamen uit op 500.000 euro per cursist voor een opleiding van zes weken.[4] Op het partijcongres van 5 februari 2011 werd er vanwege de instemming met de Kunduzmissie een motie van afkeuring tegen Sap ingediend, die afgewezen werd. Een 'motie van treurnis' werd daarentegen aangenomen.[5]

'Strandpartij'[bewerken]

Tijdens het zomerreces van 2011 bleef de halve fractie weg bij een op verzoek van GroenLinks ingelast belangrijk debat over de eurocrisis. Ook Sap kwam niet opdagen. Dat ontlokte parlementslid Geert Wilders de uitspraak 'Strandpartij'. Het wegblijven kwam GroenLinks, zowel binnen als buiten de partij, op veel kritiek te staan. De verhoudingen binnen de fractie werden na de zomer zo slecht dat de hulp werd ingeroepen van professionele 'conflictmediators'.[6]

Voorval stekkerdoos[bewerken]

Bij de parlementaire Algemene Beschouwingen in september 2011 trachtte Sap door een stekker uit een stekkerdoos te trekken aan Geert Wilders duidelijk te maken hoe hij als gedoogpartner het door hem bekritiseerde kabinet kon opblazen. Wilders reageerde met de opmerking dat bij Sap de stekker er nooit heeft ingezeten.[7] Het voorval haalde alle tv-journaals en keerde regelmatig terug, tot aan het einde van haar Kamerlidmaatschap.[8]

Lenteakkoord[bewerken]

Eind april 2012 sloot Sap namens GroenLinks een akkoord met de VVD, CDA, D66 en ChristenUnie om het begrotingstekort voor 2013 onder de drie procent te houden; het zogeheten 'Lenteakkoord'.[9] In eerste instantie kreeg Sap veel bijval, maar zij kreeg ook kritiek te verduren omdat zij als lid van een 'groene partij' akkoord was gegaan met het fiscaal niet meer kunnen aftrekken van het woon-werkverkeer per trein. In het verkiezingsprogramma van haar partij voor de Tweede Kamerverkiezingen in september 2012 werd alsnog opgenomen dat de partij die aftrek wil handhaven. Met het akkoord kon GroenLinks bezuinigingen van het kabinet-Rutte terugdraaien (waaronder de bezuiniging op passend onderwijs, persoonsgebonden budgetten en natuur), hervormingen doorvoeren (op de woningmarkt, arbeidsmarkt en in de zorg) en een forse vergroening van de economie realiseren (o.a. kolenbelasting en aardgasheffing).

Lijsttrekker[bewerken]

Op 6 juni 2012 werd Sap bij een intern ledenreferendum gekozen tot lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen 2012. Zij nam het op tegen fractiegenoot Tofik Dibi. Sap kreeg 84% van de stemmen. Vergeefs had zij geprobeerd Dibi te bewegen zich niet verkiesbaar te stellen. Zij vond dat GroenLinks zich geen conflict om het lijsttrekkerschap kon veroorloven.[6]

Aftreden[bewerken]

GroenLinks behaalde bij de parlementsverkiezingen in september 2012 vier zetels. Daarvoor had de partij er tien. Op de verkiezingsavond gaf Sap aan per se door te willen gaan als politiek leider en fractievoorzitster in de Tweede Kamer. In eerste instantie bleef de partijtop achter haar staan,[10] maar op 5 oktober 2012 werd het vertrouwen in haar opgezegd. Volgens partijvoorzitter Heleen Weening had ook de Tweede Kamerfractie geen vertrouwen meer in haar. Sap legde vervolgens - zeer tegen haar zin - haar functies als partij- en fractieleider neer. Ook vertrok zij als parlementslid, waar zij na de verkiezingen voor haar partij woordvoerder was voor de portefeuilles algemene zaken, koninkrijksrelaties, sociale zaken, volksgezondheid, welzijn en sport.[11][12] Sap liet op de dag van haar vertrek weten dat zij haar overhaaste aftreden niet als de oplossing zag voor de problemen waarmee GroenLinks te kampen had, en verklaarde dat zij liever had gewacht op de uitkomst van een onderzoek door haar eigen partij naar het verlies van zes parlementszetels en de beslissing over wel of niet aftreden overgelaten aan het partijcongres. Op 23 oktober 2012 vertrok Sap officieel uit de Tweede Kamer.

Na de politiek[bewerken]

Op 8 oktober 2013 volgde Jolande Sap Willem Vermeend op als voorzitter van NPHF Federatie voor gezondheid.[13] In diezelfde maand nam zij zitting in het bestuur van Fairfood International. Sinds 1 januari 2014 is zij voorzitter van dat bestuur.[14]

Privé[bewerken]

Sap woont ongehuwd samen in Amsterdam en heeft twee kinderen.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Portret Jolande Sap op nos.nl, 17 december 2010. Geraadpleegd 9 oktober 2013
  2. Portefeuilleverdeling Tweede Kamerfractie GroenLinks.nl, 7 september 2010. Geraadpleegd 9 oktober 2013
  3. Sap dreigde met aftreden rond Kunduzmissie, Vrij Nederland, 2 oktober 2012
  4. 'Kunduz wordt geen civiele, maar een militaire missie', Dagblad van het Noorden, 28 januari 2011 (via Archive.is). Geraadpleegd 9 oktober 2013
  5. Sap ‘ongeschonden’ uit debat Kunduz op partijcongres, NRC Handelsblad, 5 februari 2011
  6. a b Partij aan Scherven, Vrij Nederland, 8 oktober 2012
  7. Sap doet voor hoe je de stekker eruit trekt, NOS, 21 september 2011
  8. De drie doodsteken voor Sap: Kunduz, Dibi en uiteraard die stekkerdoos, NRC Handelsblad, 5 oktober 2012
  9. In de media werd die afspraak bekend als het 'Kunduz-akkoord', omdat alle partijen die ingestemd hadden met de Kunduz-missie, ook het begrotingsakkoord ondertekend hadden. De partijen zelf gaven er naderhand de naam 'Lenteakkoord' aan.
  10. Sap blijft, ondanks verlies, partijleider GroenLinks, de Volkskrant, 13 september 2012
  11. Jolande Sap legt fractievoorzitterschap neer, NRC Handelsblad, 5 oktober 2012
  12. Sap voelt zich gesteund, De Telegraaf, 9 oktober 2012
  13. Jolande Sap wordt voorzitter van de NPHF Federatie voor Gezondheid, Medicalfacts, 9 oktober 2013
  14. Jolande Sap naar Fairfood International, Fair Food International, 4 oktober 2013