Kazuifel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
deel van de serie over
kerkelijk gerei

waaronder paramenten
en liturgisch vaatwerk

Monstrans
gebruikt in de liturgie

Liturgisch vaatwerk
Vasa sacra
Miskelk · Pateen
Kelklepeltje
Ciborie · Monstrans
Pyxis · Custodiale

Vasa non sacra
Ampullen · Wijwatervat
Olievaatje
Wierookvat · Ablutievat

Paramenten
Amict · Albe · Baarkleed · Cingel
Tuniek · Dalmatiek · Fanon
Kazuifel · Manipel · Stola
Gremiale · Benedictievelum
Mijter

Koorkledij
Rochet · Superplie
Koorkap · Cappa magna
Kovel

Kelkgerei
Bursa · Kelkvelum
Ciborievelum

Kerklinnen
Corporale · Kelkdoekje
Lavabodoekje · Palla
Altaardwaal

Kerkinterieur
Altaar · Ambo
Biechtstoel · Communiebank
Doksaal · Doopvont
Faldistorium
Godslamp · Hoogaltaar
Heilig Kruisaltaar
Katheder · Preekstoel
Sedilia
Tabernakel · Volksaltaar

Liturgische boeken
Altaarmissaal
Benedictionale · Brevier
Evangeliarium · Evangelistarium
Graduale · Kyriale
Lectionarium
Psalter · Rituaal
Sacramentarium · Volksmissaal

Overige
Flambouw · Processiekruis
Altaargong · Altaarschel · Sanctusbel
Wijwaterkwast · Scheepje
Doopschelp · Lessenaar
Thabor · Antependium
Paaskaars · Adventskrans

Een kazuifel is een mouwloos opperkleed dat gedragen wordt door de priester als hij de mis opdraagt. Het is een van de paramenten die gebruikt worden in de Rooms-katholieke Kerk.

De kazuifel draagt de priester over de andere liturgische kleding (albe, stola en cingel) heen. Het phelonion is het equivalente gewaad in het Oosters christendom.

Een kazuifel wordt vaak samen met stola, manipel, bursa en kelkvelum aangekocht.

Het woord "kazuifel" komt van het Latijnse woord "casula," dat "huisje" betekent.

Liturgische kleuren[bewerken]

Er zijn verschillende kleuren kazuifels en de kleur van de stola, manipel, bursa en kelkvelum zijn dezelfde als deze van de kazuifel. De kleur wordt bepaald aan de hand van de kalender van het kerkelijk jaar:

  • Groen wordt gedragen in de tijd door het jaar. Het is de kleur van de hoop.
  • Rood wordt gedragen op feestdagen van de Heilige Geest, bijvoorbeeld Pinksteren en bij het vieren van het heilig vormsel, op Palmzondag en Goede Vrijdag en op feestdagen van martelaren (bloed), bijvoorbeeld op tweede kerstdag (26 december): St.-Stefanus.
  • Paars wordt gedragen in tijden van boete: de vastentijd en de advent. Ook wordt paars tijdens uitvaarten gedragen.
  • Wit is de feestkleur van de meeste (hoog)feesten, zoals Pasen en Kerstmis. Bij Mariafeesten worden witte kazuifels met blauwe accenten gedragen, daar blauw geen liturgische kleur is.
  • Goud kan vooral met Pasen worden gedragen als vervanging van wit, om een extra feestelijk tintje te geven.
  • Roze kan daar waar dit gebruikelijk is worden gedragen op de derde zondag van de advent, Gaudete en de vierde zondag van de veertigdagentijd, Laetare. Roze is een mengsel van wit en paars en de priester kan deze kleur kazuifel dragen om (in het midden van een boetetijd) te kunnen laten zien, dat het paars binnenkort wit zal worden. Omdat een kazuifel die slechts twee dagen per jaar wordt gedragen voor veel parochies te kostbaar is, wordt roze niet overal gedragen.
  • Zwart is enigszins in onbruik geraakt maar wordt (door jongere priesters) steeds vaker gedragen tijdens uitvaarten en op Allerzielen. Het is de kleur van rouw.

Modellen[bewerken]

Ontwikkeling van de kazuifel

De kazuifel heeft in de loop der jaren sinds de twaalfde eeuw een zekere ontwikkeling ondergaan (zie afbeelding hiernaast). In het begin bestond hij uit een volmaakte cirkel van stof met een halsopening in het midden, later werd hij steeds kleiner en stijver, maar met meer borduurwerk. Deze ontwikkeling begon met het "klokmodel" en eindigde met het "Romeinse model" (in het klerikaal dialect ook wel "vioolkist" of "plank" genoemd). Tegenwoordig worden er in Nederland weer vooral gotische modellen gedragen en soms zelfs klokmodellen. De versiering en het materiaal van de moderne modellen kazuifels zijn echter modern en lijken niet op die van de middeleeuwse kazuifels. Onder jonge priesters kent de "vioolkist" echter een bescheiden revival, in het bijzonder in de bisdommen beneden de grote rivieren.

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Goudborduurwerk