Koningin Elisabethwedstrijd

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Koningin Elisabethwedstrijd
Elisabeth in Beieren, Koningin der Belgen
Elisabeth in Beieren, Koningin der Belgen
Uitgereikt door Koningin Fabiola
Land Vlag van België België
Locatie Flageygebouw / Paleis voor Schone Kunsten te Brussel
Voorzitter graaf Jean-Pierre de Launoit
Erevoorzitter Koningin Mathilde
Juryvoorzitter baron Arie Van Lysebeth
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Muziek

De Koningin Elisabethwedstrijd is een internationale muziekwedstrijd in België, opgericht in 1937 door Koningin Elisabeth van België. Eerst heette de wedstrijd Eugène Ysaÿewestrijd, als eerbetoon aan de in 1931 overleden Eugène Ysaÿe. In 1951 werd de wedstrijd vernoemd naar Elisabeth in Beieren, voluit: Elisabeth Gabriele Valérie Marie prinses van België, prinses von Wittelsbach, hertogin in Beieren (Possenhofen, 25 juli 1876Laken, 23 november 1965). Zij was als echtgenote van koning Albert I van België de derde koningin der Belgen.

David Oistrach, Leonid Kogan, Philipp Hirschhorn, Jaime Laredo, Gidon Kremer, Yuzuko Horigome, Vadim Repin, Nikolaj Znaider, Baiba Skride en Sergej Chatsjatrjan waren violisten die in het verleden finaleplaatsen veroverden.

Organisatie[bewerken]

De wedstrijd vindt plaats in Brussel en staat open voor jonge musici. Er is afwisselend een wedstrijd voor pianisten, violisten en zangers, die om de drie jaar wordt gehouden. Er is ook een wedstrijd voor componisten, die om de twee jaar wordt georganiseerd, net zoals de wedstrijd voor piano of viool. Het winnende werk fungeert dan als verplicht finalewerk voor de pianisten of violisten.

Deze wedstrijd geldt als een van de meer veeleisende muziekwedstrijden ter wereld. Men noemt haar ook de olympiade van de muziek. Men besteedt ook veel tijd en energie aan de nazorg. De wedstrijd bestaat uit een preselectie op basis van een dvd, een eerste ronde, een halve finale met 24 deelnemers en tot slot een finale met twaalf deelnemers. Vroeger werd alle finalisten de titel "laureaat" toegekend, maar vanaf de pianowedstrijd van 1995 zijn enkel de zes hoogst gerangschikte finalisten laureaat, en worden de anderen ex aequo gerangschikt met de titel "finalist". Na de halve finales worden de finalisten van de piano- en vioolwedstrijd gedurende een week afgezonderd in de Muziekkapel Koningin Elisabeth te Waterloo, waar ze geen bezoek mogen ontvangen en geen contact met de buitenwereld mogen hebben. Tijdens deze afzondering dienen zij het speciaal voor deze wedstrijd gecomponeerd werk in te studeren. De vrij jonge deelnemers dienen daarenboven al over een uitgebreid repertoire te kunnen beschikken. De Koningin Elisabethwedstrijd is zodoende één van de langstdurende muziekwedstrijden. De deelnemers dienen dan ook over een groot mentaal en fysiek uithoudingsvermogen te beschikken.

De finaleconcerten vinden plaats in de grote concertzaal van het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel en worden rechtstreeks uitgezonden door radio, televisie en internet. Later brengt men de finale uit op CD. De voorronden vonden tot en met 2011 plaats in het Koninklijk Conservatorium van Brussel, vanaf 2012 vinden deze plaats in het Flageygebouw. De deelnemers worden beoordeeld door een internationale jury van gerenommeerde muzikale musici.

Koningin Fabiola is beschermvrouwe van de wedstrijd. Jaarlijks wordt dan ook de koningin Fabiola-prijs uitgereikt voor de eerste laureaat. De wedstrijd en de laureaten genieten veel belangstelling van het Belgische hof. De juryleden worden elk jaar ontvangen op het Koninklijk Paleis voor een diner. Koningin Elisabeth onderhield persoonlijke contacten met de jury en de laureaten. De juryvoorzitters van het concours waren achtereenvolgens: Marcel Cuvelier (1951-1959), Léon Jongen (1960-1962), Marcel Poot (1963-1980), Eugène Traey (1981-1995) en Arie Van Lysebeth (vanaf 1996 tot op heden).

Geschiedenis[bewerken]

De Koningin Elisabethwedstrijd is de opvolger van de internationale muziekwedstrijd die in 1937 voor het eerst plaatsvond en vernoemd was naar Eugène Ysaÿe. De in 1931 overleden Ysaÿe was kapelmeester aan het hof van België. De eerste wedstrijd, de wedstrijd voor viool, had meteen grote internationale weerklank. Daarvoor zorgde de eerste winnaar: Sovjet-Russische violist David Oistrach via vele muzikale optredens na Tweede Wereldoorlog op concertpodia over de gehele wereld.

In 1938 werd de wedstrijd georganiseerd voor pianisten; winnaar was de Russische pianist Emil Gilels. In 1939 werd er een wedstrijd voor dirigenten voorbereid, maar deze ging niet door vanwege het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.

Na de Tweede Wereldoorlog, in 1950, werd de vereniging zonder winstoogmerk (VZW) "Internationale Muziekwedstrijd Koningin Elisabeth van België" opgericht, en de naam van de wedstrijd veranderde vanaf 1951 in Koningin Elisabethwedstrijd.

Eerst werd er achtereenvolgens een wedstrijd gehouden voor viool, voor piano en voor compositie, gevolgd door een jaar zonder wedstrijd. In 1975 werd de volgorde veranderd, om de volgende vioolwedstrijd te laten samenvallen met de honderdste verjaardag van de geboorte van Koningin Elisabeth, die zelf amateurvioliste was en eens lessen genoot bij Eugène Ysaÿe, met wie zij ook bevriend was.

De afzonderlijke wedstrijd voor componisten was niet erg succesvol; na de eerste wedstrijd, gewonnen door Michael Spisak, werd er herhaaldelijk aan de formule gesleuteld, maar ze verdween tenslotte tot 1991. Vanaf dat moment is er een tweejaarlijkse compositiewedstrijd voor een piano- of vioolconcert; de winnende inzending vormt een verplicht onderdeel van het finaleprogramma voor de finalisten, die dit werk pas in de week voorafgaand aan de finale mogen instuderen in de kapel. De compositiewedstrijd werd alzo een wedstrijd binnen een wedstrijd afwisselend per jaar voor viool en piano. Léon Jongen, Marcel Poot, Frederik Van Rossum, Piet Swerts en André Laporte zijn Belgische componisten die het verplicht werk in opdracht schreven. Aan de componistenwedstrijd is een prijs van € 10 000,- verbonden met de steun van SABAM. Daarbij voert men tijdens de finaleweek het werk 12 keer uit voor het publiek en de jury.

De wedstrijd voor zang werd — op initiatief van Gerard Mortier — voor het eerst op het programma gezet in 1988. Zodoende kwamen de wedstrijden voor viool en piano wat verder uit elkaar te liggen om alzo het niveau hoog te houden.

De Koningin Elisabethwedstrijd is lid van de Fédération mondiale des concours internationaux de musique (FMCIM).

In 2003 zorgde de pianist Dong-Hyek Lim voor ophef door de derde prijs te weigeren.

Het concours in de media[bewerken]

Vanaf de aanvang kon het concours op grote belangstelling rekenen van melomanen. Het werd al vlug rechtstreeks uitgezonden door de BRT en RTBF. Vanaf 1978 volgde de televisie-uitzending van de gehele finaleweek voorzien van deskundige commentaar door Fred Brouwers en zijn studiogasten, die het publieke Vlaamse gezicht werd van dit concours (tot en met 2008). Vanaf 2009 becommentarieert hij de wedstrijd voor Klara. Vanaf 2009 zijn de uitzendingen te volgen via het internet en kan men reacties kwijt via blogs, Facebook en Twitter. Vanaf 2008 becommentariëren Katelijne Boon, Evita Nossent en Thomas Vanderveken de wedstrijd voor Canvas. Vanaf 2012 zijn de finaleconcerten live en integraal te zien op het nieuwe kanaal OP12 dat op het kanaal van Ketnet is te zien. Vrij vlug zijn de prestaties van de eerste laureaten verkrijgbaar op cd.

Winnaars[bewerken]

Jaar Categorie Winnaar
2013 Piano Vlag van Israël Boris Giltburg
2012 Viool Vlag van Rusland Andrej Baranov
2012 Compositie Vlag van Frankrijk Michel Petrossian
2011 Zang Vlag van Zuid-Korea Hong Haeran
2010 Piano Vlag van Rusland Denis Kozjoechin
2010 Compositie Vlag van Zuid-Korea Jeon Minje
2009 Viool Vlag van Australië Ray Chen
2009 Compositie Vlag van Zuid-Korea Cho Eun-Hwa
2008 Zang Vlag van Hongarije Szabolcs Brickner
2007 Piano Vlag van Rusland Anna Vinnitskaja
2007 Compositie Vlag van Spanje Miguel Gálvez-Taroncher
2005 Viool Vlag van Armenië Sergej Chatsjatrjan
2005 Compositie Vlag van Mexico Javier Torres Maldonado
2004 Zang Vlag van Polen Iwona Sobotka
2003 Piano Vlag van Duitsland Severin von Eckardstein
2003 Compositie Vlag van Australië Ian Munro
2001 Viool Vlag van Letland Baiba Skride
2001 Compositie Vlag van Denemarken / Vlag van Duitsland Søren Nils Eichberg
2000 Zang Vlag van Canada Marie-Nicole Lemieux
1999 Piano Vlag van Oekraïne Vitaly Samoshko
1999 Compositie Vlag van Finland Uljas Pulkkis
1997 Viool Vlag van Denemarken Nikolaj Znaider
1997 Compositie Vlag van Zuid-Afrika Hendrik Hofmeyr
1996 Zang Vlag van Verenigde Staten Stephen Salters
1995 Piano Vlag van Duitsland Markus Groh
1995 Compositie Vlag van Verenigd Koninkrijk John Weeks
1993 Viool Vlag van Japan Yayoi Toda
1993 Compositie Vlag van België Piet Swerts
1992 Zang Vlag van Frankrijk Thierry Félix
1991 Piano Vlag van Frankrijk Frank Braley
1991 Compositie Vlag van Frankrijk Patrice Challulau
1989 Viool Vlag van Sovjet-Unie Vadim Repin
1989 Compositie Vlag van België André Laporte
1988 Zang Vlag van Polen Aga Winska
1987 Piano Vlag van Sovjet-Unie Andrei Nikolsky
1985 Viool Vlag van Taiwan Nai Yuan Hu
1983 Piano Vlag van Frankrijk Pierre-Alain Volondat
1980 Viool Vlag van Japan Yuzuko Horigome
1978 Piano Vlag van Libanon Abdel Rachman El Bacha
1976 Viool Vlag van de Sovjet-Unie van 1955-1980 Michail Bezverchni
1975 Piano Vlag van de Sovjet-Unie van 1955-1980 Mikhaïl Faerman
1972 Piano Vlag van de Sovjet-Unie van 1955-1980 Valery Afanassiev
1971 Viool Vlag van Israël Miriam Fried
1968 Piano Vlag van de Sovjet-Unie van 1955-1980 Jekaterina Novitskaja
1967 Viool Vlag van de Sovjet-Unie van 1955-1980 Philipp Hirshhorn
1964 Piano Vlag van de Sovjet-Unie van 1955-1980 Eugene Moguilevsky
1963 Viool Vlag van de Sovjet-Unie van 1955-1980 Alexei Micklin
1963 Compositie Vlag van België Léon Jongen
1960 Piano Vlag van Verenigde Staten 1959-1960 Malcolm Frager
1960 Compositie Vlag van België Marcel Poot
1959 Viool Vlag van Bolivia Jaime Laredo
1957 Compositie Vlag van Italië Orazio Fiume
1956 Piano Vlag van de Sovjet-Unie van 1955-1980 Vladimir Asjkenazi
1955 Viool Vlag van Verenigde Staten 1912-1959 Berl Senofsky
1953 Compositie Vlag van Polen Michael Spisak
1952 Piano Vlag van Verenigde Staten 1912-1959 Leon Fleisher
1951 Viool Vlag van de Sovjet-Unie van 1923-1955 Leonid Kogan
1938 Piano Vlag van de Sovjet-Unie van 1923-1955 Emil Gilels
1937 Viool Vlag van de Sovjet-Unie van 1923-1955 David Oistrach

Overwinningen per land[bewerken]

Aantal Land
12 Vlag van Sovjet-Unie Sovjet-Unie
4 Vlag van België België
Vlag van Frankrijk Frankrijk
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
3 Vlag van Duitsland Duitsland
Vlag van Japan Japan
Vlag van Zuid-Korea Zuid-Korea
Vlag van Polen Polen
2 Vlag van Australië Australië
Vlag van Denemarken Denemarken
Vlag van Israël Israël
Vlag van Rusland Rusland
1 Vlag van Armenië Armenië
Vlag van Bolivia Bolivia
Vlag van Canada Canada
Vlag van Finland Finland
Vlag van Hongarije Hongarije
Vlag van Italië Italië
Vlag van Letland Letland
Vlag van Libanon Libanon
Vlag van Mexico Mexico
Vlag van Oekraïne Oekraïne
Vlag van Spanje Spanje
Vlag van Taiwan Taiwan
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk
Vlag van Zuid-Afrika Zuid-Afrika

Bekende deelnemers[bewerken]

Zoals voor alle klassiekemuziekwedstrijden, geldt ook voor de Koningin Elisabethwedstrijd dat winnen geen garantie is voor een grote muzikale carrière, en omgekeerd, dat men geen grote wedstrijden moet gewonnen hebben om een internationale carrière uit te bouwen. Het onderstaande lijstje bevat een greep uit de deelnemers-finalisten met een mooie carrière; er zitten eerste prijzen bij, maar evengoed minder goed geklasseerde finalisten:

Externe links[bewerken]