Koreaanse literatuur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Een manhwa uit 1908

De Koreaanse literatuur is de literatuur die geproduceerd is in de Koreaanse taal en daarmee hoofdzakelijk opgesteld door Koreanen uit de tegenwoordige landen Noord-Korea en Zuid-Korea.

Drie Koninkrijken en Verenigde Silla[bewerken]

De vroegste voorbeelden van literatuur in Koreaanse bronnen zijn de hyangga (inheemse liederen), die uit een oude mondelinge literaire traditie voortkwamen en zowel godsdienstige als volkse boventonen hebben. Voor zover bekend zijn er slechts 25 hyangga overgeleverd, sommige oorspronkelijk daterend uit de zesde eeuw; 14 hiervan worden bewaard in een vroege historische tekst, Samguk-yusa (Memorabilia van de Drie Koninkrijken, 1285).

Het boeddhisme werd het dominante systeem van denken tijdens de periode van de Verenigde Silla en oefende grote invloed op literatuur en kunst uit. Tegelijkertijd stimuleerde de opkomst van het confucianisme het gebruik van Chinees als literaire taal en bevorderde het de studie van de Chinese klassieken. Poëzie van Hanshi, in klassiek Chinees en volgens Chinese principes van poëzie samengesteld, maar door Koreanen geschreven, raakte wijdverspreid onder de literaire elite van de Verenigde Silla.

Koryŏ en Chosŏn[bewerken]

Het boeddhisme bleef een belangrijke invloed uitoefenen op de literaire ontwikkeling van de Koryŏperiode. In 1236 gaf koning Kojong, uit de Koryŏdynastie, opdracht aan boeddhistische monniken de volledige boeddhistische canon Mahayana (een verzameling van soetra's, verhandelingen, en als de Tripitaka bekendstaande commentaren) te registreren om goddelijke bescherming tegen Mongoolse invasies uit het noorden te bieden. Gebruikmakend van traditionele blokdrukmethodes, sneden de monniken de tekst in Chinese karakters met behulp van meer dan 81.000 houten blokken, in totaal 6.791 volumes. Tegenwoordig wordt de originele verzameling bewaard in de boeddhistische tempel Haeinsa in zuidelijk Zuid-Korea. Het wordt beschouwd als de meest volledige versie van de Mahayana Tripitaka ter wereld en de houten blokken worden nog steeds voor de druk van de heilige teksten gebruikt.

De literatuur werd van meer belang tijdens Koryŏ- en de Chosŏnperiodes, toen goed opgeleide ambtenaren, yangban genaamd, de plaats innamen van de erfelijke regerende elite. In de traditie van confucianisme werden de yangban geselecteerd door een nationaal examen dat beheersing van literatuur en andere onderwerpen vereiste. Hun werken vormen de meerderheid van vastgelegde Koreaanse literatuur uit de Koryŏ- en Chosŏnperiodes.

Sijo, een lyrisch gedicht met een eenvoudige maar toch verfijnde driestrofenbouw, ontstaan in de vroege 13e eeuw tijdens Koryŏperiode en in bloei tijdens de Chosŏnperiode. Vroege sijopoëzie drukte confucianistische idealen met behulp van thema's uit de natuur, later werden elementen van satire en humor opgenomen. Vermaarde sijodichters waren onder meer Hwang kin-I, een goed opgeleide courtisane uit de 16e eeuw die als de belangrijkste Koreaanse dichteres wordt beschouwd, en Yun Sŏn-do, een meester van de vorm die van 1587 tot 1671 leefde. Sijopoëzie werd tot in de 21e eeuw geschreven en heeft, zoals Japanse haiku, internationale populariteit verkregen.

Moderne periode[bewerken]

In de 'moderne tijd', beginnend in de vroege twintigste eeuw, namen Koreaanse schrijvers veel verschillende westerse literaire invloeden over, met name realisme, existentialisme en surrealisme, in hun pogingen een reeks moeilijke nationale ervaringen uit te drukken. Deze ervaringen waren de Japanse koloniale overheersing, de verdeling van Korea en de daaruit voortvloeiende Koreaanse Oorlog en een periode van autoritair bestuur. Een van de belangrijkste verwezenlijkingen van moderne Koreaanse literatuur is de epische roman T'oji (Het land) van zestien delen, dat door Park Kyŏng-ni in een tijdsbestek van 25 jaar werd geschreven (1969 tot 1994). Het werk biedt een levendig overzicht van het Korea van de late negentiende eeuw tot dat van het midden van de twintigste eeuw.