Leon Lederman

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nobelprijswinnaar  Leon Lederman
15 juli 1922
Leon Max Lederman
Leon Max Lederman
Geboorteland    Verenigde Staten
Geboorteplaats    New York City
Nobelprijs voor de    Natuurkunde
In    1988
Reden    "Voor de neutrino bundelmethode en de demonstratie van de doubletstructuur van de leptonen door de ontdekking van het muon-neutrino."
Samen met    Melvin Schwartz
Jack Steinberger
Voorganger(s)    Georg Bednorz
Alex Müller
Opvolger(s)    Norman Ramsey
Hans Dehmelt
Wolfgang Paul
Portaal  Portaalicoon   Natuurkunde

Leon Max Lederman (New York City, 15 juli 1922) is een Amerikaans natuurkundige. Hij ontving de Nobelprijs voor de Natuurkunde in 1988 voor zijn werk over de neutrino bundelmethode en de demonstratie van de doubletstructuur van de leptonen door de ontdekking van het muon-neutrino. Hij werd een "moderne Leonardo Da Vinci" genoemd door het Museum of Science and Technology in Chicago.

Biografie[bewerken]

Lederman is de zoon van Morris Lederman en Minna Rosenberg. Hij had een zes jaar ouder broer, Paul. Hij ontving zijn bachelor van het City College van New York in 1943, en ontving een Ph.D. van de Columbia-universiteit in 1951. Aanvankelijk studeerde hij scheikunde, maar schakelde op Columbia over naar de natuurkunde. Na zijn promotie sloot hij zich aan bij de natuurkundefaculteit van deze universiteit. In 1961 werd hij directeur van de Nevis Labs aan de Columbia-universiteit, dit bleef hij tot in 1978. In 1979 nam hij een verlengde afwezigheid van de universiteit om directeur te worden van het Fermilab, als opvolger van Robert R. Wilson.

In 1989 nam hij ontslag van de universiteit en Fermilab om daarna nog kort les te geven aan de universiteit van Chicago voor hij verhuisde naar het Illinois Institute of Technology, waar hij momenteel werkt als Pritzker Professor in de wetenschappen.

Hij is de Directeur Emeritus van het Fermilab in Batavia, Illinois en hij stichtte de "Illinois Mathematics and Science Academy", te Aurora, Illinois in 1986.

Werk[bewerken]

Aan het Nevis-laboratorium deed Lederman onderzoek naar pionen en muonen. In 1956 ontdekte hij het langlevende neutrale deeltje kaon (K-meson), dat eerder op theoretische gronden was voorspeld.

Het jaar daarop bewees Lederman pariteitschending bij pionverval. In 1956 hadden de natuurkundigen Tsung-Dao Lee en Chen Ning Yang in een experiment met bètaverval van kobaltkernen bewezen dat bij zwakke wisselwerking de pariteit voor neutrino's niet behouden was. Lederman vroeg zich af of dit bij pionverval – dat ook via zwakke wisselwerking plaatsvindt – ook het geval was.

In Nevis liet men een protonenbundel een doel treffen waarbij een intense bundel pionen werd geproduceerd. Zo'n 20% van de pionen verviel in een muon en een neutrino. Het muon vervalt vervolgens in een elektron en twee neutrino's. Tijdens het experiment werden tweemaal zoveel elektronen in voorwaartse richting gevonden dan in achterwaartse richting. Hiermee werd zijn bewijs geleverd dat de pariteit was geschonden.

Samen met Jack Steinberger wilde Lederman daarna het zeldzame verval van een pion tot een neutrino en een elektron meten: 'normaal' bètaverval. Bij dit onderzoek kregen ze ondersteuning van Melvin Schwartz, een vroegere promovendus van Steinberger. Gebruikmakend van de nieuwe Alternating Gradient Synchrotron (AGS) in Brookhaven werd in de jaren 1961/62 het twee-neutrino experiment uitgevoed – één van de beroemdste experimenten uit de wetenschapshistorie – waarin uiteindelijk het muon-neutrino deeltje (νμ, massa < 0,27 MeV/c²) werd geïdentificeerd.

In 1977 ontdekte een groep fysici onder leiding van Lederman het Upsilon-meson (\,\Upsilon) een tot dan toe ongeïdentificeerd deeltje negen keer zwaarder dan het proton en het eerste werkelijke bewijs van het vijfde of bottom-quark.

Erkenning[bewerken]

Als een voormalige voorzitter van de American Physical Society ontving hij ook de National Medal of Science (1965, samen met Martin Perl), de Wolfprijs voor natuurkunde (1982) en de Ernest O. Lawrence Award. Lederman werkt ook als co-voorzitter van de Board of Sponsors van het Bulletin of the Atomic Scientists.[1]

Publicaties[bewerken]

  • The God Particle: If the Universe Is the Answer, What Is the Question? door Leon M. Lederman en Dick Teresi (ISBN 0-385-31211-3)
    • Ned. vertaling: Het goddelijke deeltje - een zoektocht naar de bouwstenen van het heelal (ISBN 90-269-6544-3)
  • From Quarks to the Cosmos door Leon Lederman en David N. Schramm (ISBN 0-7167-6012-6)
    • Ned. vertaling: Van Quarks tot kosmis
  • Portraits of Great American Scientists Leon M. Lederman, et al (ISBN 1-57392-932-8)
  • Symmetry and the Beautiful Universe Leon M. Lederman en Christopher T. Hill (ISBN 1-59102-242-8)
Bronnen, noten en/of referenties

Externe links