Mountainbiken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mountainbiken
Een cross country mountainbikewedstrijd.
Een cross country mountainbikewedstrijd.
Algemene gegevens
Organisatie België: KBWB
Nederland: KNWU
Mondiaal: UCI
Start Einde jaren 60
Type teamsport en individueel
Categorie duursport
Olympische sport 1996
Competities / Kampioenschappen
Kampioenschappen België:
Belgian Grand Prix
BK
Nederland:
NK
Mondiaal:
WK
Olympische Spelen
Verwante sporten
Disciplines Cross country
Dirt jumping
Downhill
Enduro
Freehill
Verwante sporten BMX
Trial
Veldrijden
Portaal  Portaalicoon   Sport
Wielrennen

Mountainbiken is een sport, meer bepaald een tak van wielersport, waarbij men over ruige terreinen fietst, meestal met een speciaal daarvoor ontworpen mountainbike. Het is zowel een wedstrijd- als recreatieve sport. Er worden wedstrijden georganiseerd, waaronder de Wereldkampioenschappen mountainbike en de Transalp Challenge en gecombineerde wedstrijden en prestatietochten, zoals de Grand Raid Cristalp in Zwitserland.

Geschiedenis[bewerken]

De sport is in Californië ontstaan. Mountainbiken begon daar in de late jaren 60 en vroege jaren 70 van de 20e eeuw. De eerste mountainbikes waren gebaseerd op de frames van Schwinn. De rijders gebruikten luchtbanden voor op het strand en voorzagen de fiets van versnellingen en een stuur, dat in de motorcross wordt gebruikt. Ze konden daarmee over paden in de bergen afdalen, van de mountain fireroads.

Pas een tiental jaren later kwam de industriële productie van mountainbikes op gang. Hierbij maakte men gebruik van lichtgewichtmaterialen. Inmiddels lijken ze minder op normale wegfietsen. Ook de omvang van de sport en het aantal beoefenaars ervan is met de jaren gegroeid.

1rightarrow blue.svg Zie Vlaamse sportgeschiedenis voor de geschiedenis van het mountainbiken in België.

Vormen[bewerken]

Sport[bewerken]

Mountainbiken is als sport onder te verdelen in vijf categorieën: cross country, downhill, freeride, enduro/all mountain en dirt jumping.

Mountainbikeroutes in Nederland[bewerken]

In Nederland zijn meer dan 160 officiële mountainbikeroutes.[1] Deze mountainbikeroutes zijn bewegwijzerde routes wat inhoudt dat je net zoals een wandelroute door de omgeving wordt geleid. De routes zijn meestal voorzien van het internationale mountainbike symbool. Dit symbool geeft tevens de richting aan die gefietst moet worden Mtb symbool.png. De routes in Nederland variëren van zwaar tot erg gemakkelijk. Een voorbeeld van de zwaardere routes zijn Schoorl en Bergherbos (Zeddam). De makkelijke routes zijn bijvoorbeeld Soest en Lage Vuursche. De meeste routes bestaan uit singletrack wat inhoudt dat het spoor meestal niet breder is dan een 30 à 40 centimeter.

Wedstrijddisciplines[bewerken]

1rightarrow blue.svg De fietssporten fietscross (BMX) en trial bestonden al voor de uitvinding van de mountainbike en worden hier niet behandeld.

In de mountainbikesport worden verschillende disciplines onderscheiden. Voor elke discipline/gebruik is er een apart model mountainbike.

Cross Country (XC) Mountainbikes zijn bedoeld voor korte wedstrijden met weinig hoogteverschil. Snelheid is belangrijker dan comfort. De fietsen hebben een voorvering met korte veerweg (80-100mm) en zijn licht (bij voorkeur niet meer dan 7 tot 9 kg). Dit is haalbaar door gebruik van lichtgewicht materialen zoals aluminium, titanium en koolstofvezel. Voor de vering wordt gebruikgemaakt van lucht. Gedempt wordt met olie. De geometrie is gericht op trap-efficiëntie. Het zadel komt daardoor vaak hoger uit dan het stuur. De stuurhoek valt vaak steiler dan 70°. Het gebruik van fullsuspension komt steeds vaker voor, daar waar gewicht ondergeschikt is aan beheersing van de fiets, vooral bij afdalingen. Door wijziging van de geometrie en constructieve maatregelen is men erin geslaagd het deinen van de vering te vermijden, zodat dit geen effect meer heeft op het rendement.

Enduro/All Mountain Bedoeld voor langere wedstrijden (marathons) of om te toeren. De fietsen zijn meestal comfortabeler dan de XC fietsen. Minder gericht op wedstrijden en trap-efficiëntie, eerder op all-round inzetbaarheid. Daardoor gedragen deze fietsen zich minder zenuwachtig in afdalingen. Kenmerken: meer vering (120-160 mm), dikkere banden, grotere remschijven en een rechtere fietshouding.

Freeride Bedoeld om overal te fietsen, maar bij voorkeur niet omhoog. Ze hebben een nog grotere veerweg dan de enduro’s (voor en achter) en zijn steviger geconstrueerd. Maar daarom ook zwaarder. Het zijn eigenlijk DE allrounders, in staat tot lange afstanden (toch niet zo snel en comfortabel als de XC) en ook op de gevaarlijke en moeilijke hellingen kan deze fiets gebruikt worden (toch niet zo snel en efficiënt als de downhill fiets). De meeste freerides lijken meer op de downhills, maar doordat ze ook versnellingen vooraan hebben, zijn ze ook nog geschikt om te klimmen, i.t.t. de downhill-bike. Freerides variëren van 14 tot 18 kilo. Freeride fietsen zijn berekend op het doen van extreme dingen , zoals Road gaps en metershoge drops.

Mountainbike downhill

Downhill (DH) De wedstrijdvariant van de freerides: dit is een speciaal soort bike voor de meest gevaarlijke, steile afdalingen. Downhill wedstrijden zijn korte sprints op extreem geaccidenteerd terrein. De veerwegen van een downhillfiets zijn nog groter dan die van een freeridefiets (200-300mm voor en achter) en hebben nog een verschil ten opzichte van de freerider: alléén achterversnellingen, geen voorversnellingen. Er zit voor maar één beschermd tandblad met bashring (beveiliging tegen schade aan tandwiel) en/of een kettinggeleider. Verder niet te veel extra's, het liefst zo kaal mogelijk. Bandendruk is lager. De geometrie is gericht op een bijzondere wendbaarheid en contact met de ondergrond in extreme omstandigheden. De veersystemen zijn gericht op goede efficiëntie bij sprint, maar tegelijkertijd moet de vering ook bij extreme remmanoeuvres blijven werken. De stuurhoek is vlakker, vaak rond de 65°. Het gebogen stuur staat hoger dan het zadel, en korter bij de rijder. De meeste afdalingsfietsen wegen door hun stevige constructie rond de 20 - 22 kg, maar wedstrijdfietsen duiken vaak onder de 17kg. Deze fietsen worden soms als de Formule1 van het mountainbiken beschouwd, omdat heel veel technologische innovaties -vooral op vlak van verings- en schokdempingstechnieken, maar ook schijfremmen en geïntegreerde versnellingssystemen- voor deze fietsen ontwikkeld worden.

Binnen de Downhill discipline valt ook het Fourcross (4X). Bij deze discipline zijn er in tegenstelling tot Downhill steeds vier rijders tegelijk op een downhill parcours en wordt er in heats tegen elkaar gereden. De winnaar van iedere heat gaat door naar de volgende heat. Deze discipline lijkt sterk op BMX, alleen zijn de fietsen groter en robuuster en hebben ze een andere geometrie en gaat men bij Fourcross bergaf. Andere varianten zijn Dual (twee fietsers op de baan) en Sixcross (zes rijders op de baan). Deze laatste varianten zijn echter geen erkende disciplines bij de UCI

Een andere fietsdiscipline die een relatie heeft met mountainbiken betreft: Dirt Jumping and Street liggen ergens tussen de freerides en de trials. Het zijn heel erg sterke fietsen, met 559mm (26inch) wielen en meestal een voorvering, deze worden voornamelijk in de stad gebruikt bij drop-offs (sprongen van betonblokken of bushokjes bijvoorbeeld). Dirtjumping is het springen over heuvels van grond gemaakt vaak door de rijder zelf. Het moment dat de dirtjumper in de lucht hangt tussen de twee heuvels in zal hij proberen tricks te doen, wat kan variëren van een no footer (even met de voeten van de pedalen af) tot een backflip (een salto achterover met bike en al). Sommige street en dirtjump bikes zijn uitgerust met 24" wielen; een kleinere wielmaat zorgt voor meer wendbaarheid in de stad en meer ruimte voor tricks. Ook hebben ze soms helemaal geen vering (rigid), dit om gewicht te besparen of een beter resultaat tijdens het springen (bunnyhop); er is dan geen vering die eerst inveert voordat je van de grond komt.

Competitie[bewerken]

De sport mountainbiken is eind jaren 80 overgewaaid vanuit de Verenigde Staten en werd in korte tijd heel populair, ook in Europa. In Nederland werd de populariteit versterkt door de gouden medaille die Bart Brentjens won tijdens de Olympische Spelen van 1996 in Atlanta - de eerste keer dat dit sportonderdeel op de Olympische agenda stond. De laatste jaren zijn langeafstandswedstrijden (80-120 km) in opkomst onder de naam Marathon (mtb). Ook Brentjens houdt zich nu bezig met deze tak van sport. Overigens kent België een paar wereldkampioenen mountainbike: Filip Meirhaeghe in cross-country (2003), en Patrick Meersschaert bij de masters (2005-2007).

In Nederland vindt de wedstrijdsport plaats onder auspiciën van de KNWU. Hiervoor is een licentie benodigd:

  • Elite Mannen/Vrouwen (Mannen vanaf 23 jaar/ Vrouwen vanaf 19 jaar)
  • Belofte (19 tot 23 jaar)
  • Masters 1 (30 jaar en ouder)
  • Masters 2 (40 jaar en ouder)
  • Junioren /Junior-dames ( 17-18 jaar)
  • Nieuwelingen / Nieuweling-meisjes (15-16 jaar)
  • Amateurs (vanaf 19 jaar)
  • Funklasse (alle leeftijden)

Kampioenschappen[bewerken]

Mondiaal[bewerken]

Nationaal[bewerken]

Verwijzingen[bewerken]

  1. MTBroutes.nl Overzicht van alle Nederlandse Mountainbike Routes