Nieuwe Fotografie

De Nieuwe Fotografie is een stijl die omstreeks 1920 ontstond en ijverde voor een technisch en objectief gebruik van de fotografie als reactie op de schilderachtige fotografie van de 19e eeuw.

In de late 19e eeuw probeerden fotografen hun vak als kunst te laten erkennen door nostalgische beelden te creëren die leken op schilderijen. Deze foto's werden vaak gekenmerkt door idyllische landschappen en taferelen die een verloren wereld opriepen. De Nieuwe Fotografie werd echter als een nieuwe, onafhankelijke kunstvorm gezien waarin de fotografische techniek voorop stond. De gefotografeerde voorwerpen waren ondergeschikt aan de beeldcompositie. De stroming liep parallel aan de Nieuwe Typografie, een vernieuwingsbeweging in de grafische vormgeving. Sommige kunstenaars waren actief op beide terreinen en pasten dezelfde principes toe in zowel hun fotografische als hun grafische werk.

In de periode tussen de twee wereldoorlogen beleefde de stroming haar bloei. De tentoonstelling Film und Foto van 1929 in Stuttgart markeerde de internationale doorbraak van deze ontwikkeling. Belangrijke fotografen waren onder meer Aleksandr Rodtsjenko, El Lissitzky, Albert Renger-Patzsch, Walter Peterhans, László Moholy-Nagy, Germaine Krull, Marianne Breslauer en André Kertész. Nederlandse pioniers waren onder anderen Piet Zwart, Paul Schuitema, Éva Besnyő, Gerard Kiljan en Jan Kamman. Zij braken met de traditie om in de stijl van schilderijen te fotograferen en richtten zich niet zozeer op onderwerp of inhoud, maar op tot dan toe ongebruikelijke technieken zoals geometrische composities, diagonalen, een onconventionele standpuntbepaling, extreme close-up, vogelperspectief, afsnijding, herhaling, vervorming, fotomontage, fotocollage, dubbele belichting en het fotogram. Het gebruik van flatterende filters en retouchering werd verworpen. Er ontstond zo een nieuwe beeldcultuur. Typische onderwerpen van de Nieuwe Fotografie waren machines, stalen objecten en industriële productie.

Belangrijke publicaties

Malerei Photographie Film van László Moholy-Nagy
foto-auge van Franz Roh en Jan Tschichold
es kommt der neue fotograf! van Werner Gräff
Métal van Germaine Krull

Zie ook

Bronnen, noten en/of referenties

Nieuwe Fotografie. Cultureel Woordenboek.nl. Geraadpleegd op 19 maart 2022
Een klassiek en zeldzaam fotoboek in Jaarverslag 2004, Rijksmuseum Amsterdam, blz 50-52