Nijverdal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Nijverdal
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Nijverdal
Details
Nijverdal (Overijssel)
Nijverdal
Situering
Provincie Vlag Overijssel Overijssel
Gemeente Vlag Hellendoorn Hellendoorn
Coördinaten 52° 22′ NB, 6° 28′ OL
Algemeen
Inwoners (BAG, 2019) 24.745[1]
Overig
Woonplaatscode 3584
Foto's
Sallandse Heuvelrug in de omgeving van Nijverdal (Noetselerberg)
Sallandse Heuvelrug in de omgeving van Nijverdal (Noetselerberg)
St. Antonius van Paduakerk
St. Antonius van Paduakerk
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Nijverdal is een Nederlandse plaats in de Overijsselse gemeente Hellendoorn. Nijverdal is met 24.745 inwoners de grootste plaats binnen de gemeente.[1]

De naam Nijverdal is een samentrekking van nijverheid en (Regge)dal.[2]

Nijverdal ligt op de kruising van de Regge en de straatweg van Almelo naar Zwolle, die in 1829 werd aangelegd. Ook ligt Nijverdal aan de voet van de Sallandse Heuvelrug op de grens van Twente en Salland. Ten westen en zuidwesten van Nijverdal liggen de Nijverdalse Berg en Noetselerberg.

Even ten westen van het dorp ligt de Publiekssterrenwacht Hellendoorn.

Geschiedenis[bewerken]

Nijverdal is als fabrieksarbeidersdorp gesticht in de vroegere marke Noetsele door de Nederlandsche Handel-Maatschappij, die er in 1836 in nauwe samenwerking met de Engelsman Thomas Ainsworth een fabriek (een weverij, een spinnerij en een modelweverij) stichtte. Voor de stichting van Nijverdal bestond het gebied rond de marke vooral uit zanderige belten afgewisseld met moerassige gronden tussen de rivier en de heuvelrug waarop heide en gras groeide. Op de es bedreef men de landbouw. Dat het dal waarin Noetsele lag voor de stichting van Nijverdal een dunbevolkt gebied was is te zien aan het aantal gebouwen. In 1826 werd er door de gemeente Hellendoorn een overzicht opgesteld van de gebouwde eigendommen in de gemeente en daaruit blijkt dat er in Noetsele 37 gebouwen stonden, waarvan enkele zogenaamde 'gewaarde erven' en veelal keuterboeren.

Op 9 mei 1836 besloot de directie van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (NHM) de nederzetting, nadat mogelijke namen als ‘Houvenburg’ of ‘Houvendaal’ - naar de president-directeur van de NHM Van der Houven -, ‘Nijverheidsstede’, ‘Nijverheidsoord’ en ‘Nijverzorg’ de revue waren gepasseerd, ‘Nijverdal’ te noemen. Rond 1850 openden de gebroeders Salomonson de Koninklijke Stoom Weverij, waardoor er een einde kwam aan de thuisnijverheid. De textielnijverheid domineerde de plaats gedurende meer dan honderd jaar.

Nijverdal is de enige plaats in Nederland waar (tevergeefs) naar goud gedolven is. Er is begin 20e eeuw hiervoor zelfs een officiële concessie afgegeven voor het delven van goud.

Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog had Nijverdal twintig Joodse inwoners, de meesten werden naar de kampen Auschwitz en Sobibor gedeporteerd. Slechts zes overleefden. De plaats werd tijdens de op 22 maart 1945 gebombardeerd door de geallieerden. Door dit bombardement werd het centrum van Nijverdal deels verwoest. Er kwamen 73 mensen bij om het leven.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Nijverdal heeft sinds 1881 een station aan de spoorlijn Zwolle - Almelo. Het oude station werd in 1971 afgebroken. Een goederenloods uit 1881 heeft in de jaren 1990 (letterlijk) een nieuw onderdak gevonden in Het Spoorwegmuseum te Utrecht. Een nieuw gebouwd station deed tot 2013 dienst. In 2010 werd station Nijverdal West in gebruik genomen als tijdelijk station richting Zwolle omdat er wegens de aanleg van een tunnel geen doorgaand treinverkeer mogelijk was. In 2013 kwam een nieuw station in gebruik.

Van 1910 tot 1935 heeft Nijverdal nog een station gehad. Dit station Nijverdal Zuid lag aan de lijn Neede - Hellendoorn van Locaalspoorweg-Maatschappij Neede-Hellendoorn. Het station werd na 1935 afgebroken.

De rijksweg 35 liep tot medio 2015 dwars door de Grotestraat in Nijverdal en veroorzaakte in de spits grote opstoppingen in het centrum. Eind 2007 werden de eerste voorbereidingen voor de bouw van de tunnelvariant van het Combiplan Rijksweg 35 genomen. In 2008 is men begonnen met het uitvoeren van de bouw. Op 29 augustus 2015 is het project afgerond.

Bekende inwoners[bewerken]

Geboren[bewerken]

Oude watertoren, bouwjaar 1912

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]