Overleg:Biologische landbouw

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Verplaatst van Overleg:Ecologische landbouw[brontekst bewerken]

Citaat: Het is een misvatting dat ecologische landbouw ook gezonder is; dit is onjuist omdat het niet gaat om de kwaliteit van het voedsel, maar eerder om de productiewijze. Dit is op zichzelf een misverstand. Velen gaat het niet alleen om de duurzame produktiewijze, maar ook om de lekkere en betere (lees kwaliteit) smaak. Het is niet voor niets dat kanker ziekte nummer 1 is in de westerse georienteerde voedselproduktie. Vele additieven, die zo vaak het reguliere voedsel moet 'verbeteren' zijn niet vrij van die stimulans voor kanker. Bewijzen te over, kwestie van zoeken en de oren open houden. Een massa mensen die niet willen weten wat er in voedsel verwerkt zit. En het interesseert de meesten eenvoudig niet, als het maar goedkoop is, dat is wel de meest belangrijke factor voor de dagelijkse boodschappen. En supermarkten weten dat als geen ander. Ezel 15 nov 2003 16:10 (CET)[reageer]

Ecologisch is niet biologisch[brontekst bewerken]

Ecologisch is een vaag begrip en staat voor 'milieuvriendelijk'. Ik heb het begrip 'Biologische landbouw en voeding'aangemaakt. Een deel van de tekst, die onder ecologisch stond, is aangepast en daar naar toe verplaatst. Biologisch is een strak gedefinieerd en wettelijk in NL en de EU vastgelegd geheel van regels. Wereldwijd vastgelegd in de Codex Alimentarius.


De eerste opmerking was niet getekend, maar is afkomstig van Wim Engels. Ik kon niet de paginatitel veranderen, daarom zo verplaatst. - Galwaygirl|Overleg 20 apr 2005 15:36 (CEST)[reageer]


Ecologisch is wel biologisch[brontekst bewerken]

Ik heb deze pagina grondig verbouwd. Ik heb hier goede redenen voor:

Biologisch en ecologisch houden hetzelfde in. Ik vond dit terug op http://www.biologischinhetschap.nl/FAQ/content.html

Bovendien wil ik graag verwijzen naar de eerste alinea van de volgende pagina van Skal: http://www.skal.nl/Nederlands/htmlinks/Infobladcent.htm. Dit is weliswaar een Nederlandse organisatie, en ik weet niet hoe het in andere nederlandstalige gebieden zit, maar in ieder geval wordt hier duidelijk gemaakt dat de aanduidingen bio, biologisch geproduceerd, eco, eko, ecologisch en het EKO-Keurmerk wettelijk beschermd zijn.

Ik heb het stuk minder POV geprobeerd te maken door in de eerste alinea het woord milieuvriendelijk te vervangen. Dit naar aanleiding van een artikel in NRC Handelsblad (19 april 2005: Verbeter vooral de gangbare landbouw – Voedselvoorziening noch milieu gebaat bij biologische landbouw. Door Louise Fresco, Rudy Rabbinge en Joost van Kasteren), waarin ik een aantal zeer goed onderbouwde argumenten tegenkwam die bij mij duidelijk maakten dat biologisch niet altijd gelijk is aan milieuvriendelijk.

De reden dat ik ervoor heb gekozen om alle informatie op dit lemma heb gezet, is dat Skal het woord "biologisch" gebruikt.

Galwaygirl|Overleg 20 apr 2005 15:53 (CEST)[reageer]

Non-argumenten uit de NRC[brontekst bewerken]

Het commentaar dat kritiekloos is overgenomen uit het NRC bevat een aantal enorme non-argumenten.

  1. landgebruik: ook in de gangbare landbouw is het landgebruik veel hoger dan het lijkt. De varkens en kippen in de bio-industrie zijn zodanig op elkaar gezet dat het lijkt alsof er maar een kleine oppervlakte nodig is om op deze manier vlees te produceren. Echter het voer voor deze dieren wordt ingevoerd uit landen waar grote arealen landbouwgrond alleen hiervoor worden gebruikt.
  2. vervuiling. Sinds wanneer is het recyclen van voedingsstoffen vervuiling?
  3. voeding van de gehele wereldbevolking. Hoezo is dat een nadeel? Moet de hele bevolking dan gevoed worden met biologische landbouw en als dat niet kan, moet biologische landbouw dan maar helemaal worden afgeschaft?

Taka 8 jun 2005 10:26 (CEST)[reageer]

Aah, ik begrijp inmiddels in welk kader dat artikel van de NRC staat (zie de titel van het betreffende artikel). Het gaat er niet om dat biologische landbouw "nadelen" heeft (zoals het kopje in het artikel hier suggereerde), maar om een evaluatie van biologische landbouw als oplossing van de globale problemen die door gangbare landbouw worden veroorzaakt. Dat is heel wat anders dan "nadelen van biologische landbouw". Het kopje in het artikel is nu aangepast, maar is het stukje tekst kan nog wel wat beter. Taka 8 jun 2005 11:06 (CEST)[reageer]

Mest[brontekst bewerken]

Er stond in dit artikel dat mest uit de intensieve veehouderij niet gebruikt mag worden. Dat is volgens mijniet helemaal juist en wel om het volgende. In de biologische landbouw zijn er ook varkensbedrijven en pluimveebedrijven die zich alleen focusen op dierlijke productie en daarbij onvoldoende grond hebben om hun eigen mest af te zetten en dus vallen onder de noemer intensieve veehouderij. Deze mest mag wel gebruit worden door een biologisch akkerbouw bedrijf. Dus een bedrijf kan een biologisch bedrijf zijn terwijl het ook nog een intensief bedrijf is. Daarnaast is intensieve veehouderij een te beperkte omschrijving. Het gaat om andere landbouw systemen en dan met name gangbare landbouw. Maar ook mest van scharrelbedrijven mag maar beperkt worden gebruit ivm het feit ze daar niet produceren vanuit een biologisch standpunt, maar een alleen een diervriendelijke.

Merken[brontekst bewerken]

Is het beleid van Wikipedia om niet een lijstje met merken te maken die biologische producten maken? Anders zou zoiets misschien wel iets zijn? EKO merken zijn o.a. Horizon, Ekoland, Yakso, Fertilia, De Rit en nog meer..

neutraliteit[brontekst bewerken]

Nergens in het artikel komen referencies voor waardoor ik de neutraliteit ervan betwijfel. bijvoorbeeld: Kenmerk van die landbouwmethoden is dat er gepoogd wordt te werken met zo weinig mogelijk milieubelastende middelen en methoden. Hierbij staat het bodemleven centraal, wat op zijn minst verstoord, zoniet vernietigd wordt door kunstmest (of drijfmest) en pesticiden, vandaar het verbod op het gebruik hiervan. Er worden wel pesticiden gebruikt bij biologische landbouw. Op de engels-talige wikpedia staan daar referencies voor die dit bewijzen.( http://en.wikipedia.org/wiki/Organic_farming en http://en.wikipedia.org/wiki/Organic_food ) En de vlaamse (voor vlaanderen) keuringsinstantie van Integra met hun bijlage 'Toelichting bij de wetgeving voor landbouwers inzake de plantaardige biologische productie': zie Lijst A : Toegelaten meststoffen en bodemverbeteraars en Lijst B : Toegelaten gewasbeschermingsproducten


en verder: Het gebruik van genetisch gemodificeerde gewassen is in de biologische landbouw niet toegestaan. In Cuba wel (en waarschijnlijk in andere landen ook) : http://www.pugwash.org/reports/ees/cuba2004/03%20Pugwash/02_Rebecca.pdf http://www.cigb.edu.cu/pages/iap.htm

en nog veel meer zaken zoals: De biologische landbouw is op bepaalde vlakken wel minder belastend voor dier en milieu dan de gangbare landbouw. Welke vlakken?

  • Hallo A3N, het staat je uiteraard vrij verbeteringen in de tekst aan te brengen. Gentecht is niet toegestaan onder de keurmerken die door o.a. de International Federation of Organic Agriculture Movements worden gecontroleerd. Producten die toch met gentech zijn geproduceerd krijgen in Europa geen Eko- of Demeterkeurmerk. Wel kan het zijn dat er "organic" o.i.d. op het etiket is vermeld, maar het keurmerk ontbreekt. Wat pesticiden betreft: er zijn enkele biologisch afbreekbare bestrijdingsmiddelen toegestaan, die zeer terughoudend dienen te worden gebruikt. Abubakker 29 aug 2007 15:04 (CEST)[reageer]
  • Beste Abubakker. Jouw opmerking i.v.m. biologisch pesticiden is manifest onwaar en wel om volgende redenen: 1° "Biologische" landbouw hanteert als criteria de oorsprong van de pesticiden en NIET hun eventuele afbreekbaarheid. Zo worden pyrethrines gewonnen uit planten toegestaan, synthetische niet. Hierbij wordt geen rekening gehouden met hun milieuschade (vb de biologische pyrethrines hebben vaak een breder spectrum van insecten waarop ze actief zijn), noch met hun afbreekbaarheid. 2° Een aantal stoffen worden om "historische" redenen aanvaard, vb. gebruik van zwavel, koperzouten, Californische pap, etc... Bemerk dat koper zelfs helemaal NIET afbreekbaar is, accumuleert in de bodem en deze zelfs onvruchtbaar kan maken. (Nederland is één van de weinige landen waar koper niet gebruik mag worden in de biologische landbouw, in België is het wel toegelaten). 3° Historisch waren er wel een aantal zeer kwalijke pesticiden, maar de pesticiden die tegenwoordig in de klassieke landbouw worden gebruikt, zijn meer en meer snel biologisch afbreekbaar (ze moeten immers voldoen aan zeer strenge normen om op de markt toegelaten te worden). Zo is bijvoorbeeld glyfosaat (Round-up®) zeer vlot biologisch afbreekbaar (~ halfleven van iets meer dan een maand in de bodem). Precies om die reden wordt resistente maïs op de markt gebracht. Met één eenvoudige behandeling met glyfosaat kan de maïs onkruidvrij gemaakt worden zonder dat het herbicide in het milieu accumuleert. Glyfosaat is overigens niet toxisch voor de mens. Biologische landbouw is een filosofie, het is zeker geen wetenschappelijke benadering die als criteria de biologisch afbreekbaarheid van pesticiden hanteert. --Katpjotr 7 apr 2008 07:31 (CEST)[reageer]
  • De inleiding van het gedeelte "kenmerken van plantaardige landbouw" leest, evenals de kop erboven, enigszins als een promotiefolder. Bij het noemen van criteria, waaraan landbouw en voeding moeten voldoen om biologisch te mogen heten, kan denk ik het beste worden uitgegaan van die, die de Nederlandse overheid / EU hanteert. Een goede tweede zijn de criteria van Stichting Skal, aangezien het EKO-keurmerk in Nederland het meest voorkomende is. Overigens zijn ook op import regels van toepassing (met het oog op de Cuba-opmerking) Zie onder andere www.skal.nl en www.eko-keurmerk.nl. Als bíj de criteria structureel vermeld wordt, door welke instantie ze gehanteerd worden, zou er toch een correcte tekst uit moeten rollen. Dolopwiki 7 apr 2008 22:11 (CEST)[reageer]

Additieven[brontekst bewerken]

In dit artikel staat, dat aan biologische producten geen "chemisch-synthetische" stoffen mogen zijn toegevoegd. Dit is inderdaad juist...met 1 uitzondering: Aan wijn mogen namelijk ter conservering sulfieten worden toegevoegd. (Bron: Voedingscentrum) Nu kunnen sulfieten bij de gebruiker intolerantieverschijnselen geven. Ook denken veel mensen, dat biologische wijn geen sulfieten bevat (recent stond het zelfs onjuist op de engelstalige wiki) Die uitzondering voor wijn zou naar mijn idee dan ook in de betreffende paragraaf vermeld moeten worden. Iemand opmerkingen of suggesties? Dolopwiki 6 apr 2008 23:27 (CEST)[reageer]

Nogal ingrijpende verbouwing[brontekst bewerken]

Ik heb een paar wijzigingen aangebracht. Ten eerste in de paragraaf over de 'gezondheid' van bio-producten - daarover is nu méér bekend en een update was m.i. gewenst. Verder een paragraaf toegevoegd over het het onderwerp epidiemieën in de veeteelt; dat lijkt me een onderwerp dat velen bezig houdt en waarvoor men van 'biologische veeteelt' beter verwacht.

Maar ik zou nog veel meer wijzigingen willen voorstellen; als iemand nog deze topic volgt, dan graag discussie. Er is op dit punt in de media, in de publieke opinie en in alle discussies voortdurend sprake van allerlei misverstanden en verwarringen omrent de gebruikte woorden/begrippen. Dit artikel heldert gelukkig wel het een en ander op, maar m.i. niet voldoende. Ter verdediging van de laatste grote verbouwing van dit artikel door Galwaygirl stelt hij/zij: "Biologisch en ecologisch houden hetzelfde in". Dat is in zeker zin wáár, maar in zekere zin ook onjuist, om het nou even helder samen te vatten. Feit is dat de termen 'biologisch', 'ekologisch' en het 'EKO' keurmerk allemaal onderworpen zijn aan dezelfde wettelijke richtlijnen. (Er stond trouwens naar die regels niet eens een verwijzing! Heb ik toegevoegd.) Maar dat geldt alleen voor uitingen van reclame en voor opschriften op producten, en dan nog alleen binnen de EEG.

Daarnaast en buiten de EEG zijn beide termen ook gewoon 'woorden' die in de taal en in de discussie gebruikt worden en dan gewoonlijk een bredere betekenis hebben: 'ecologisch' betekent dus óók gewoon 'ecologisch', en dat geldt al helemáál als je het in het Engels vertaalt en kijkt naar zaken als ecologically friendly agriculture. Daarmee worden i.h.a. methoden aangeduid die niet voldoen aan de EU-richtlijnen voor 'biologisch'; methoden die niet het eko-keurmerk mogeh voeren. In hoeverre het 'EKO' keurmerk staat voor 'milieu-vriendelijk' is nog onderwerp van discussie. Dit verschil is in de discussie tussen voor- en tegenstanders van 'biologisch' nu juist cruciaal. Tegenstanders (althans de serieus te nemen tegenstanders als Louise Fresco c.s.) verzetten zich nu juist tegen bepaalde aspecten van de regelgeving (m.n. t.a.v. kunstmest). Voorstanders baseren vaak hun argumenten op de successen van landbouwmethoden die wel ecological zijn, maar binnen de EEG geen goedkeuring voor het 'EKO'-keurmerk zouden krijgen. In een poging om dit artikel uit de ideologische sfeer te tillen en iets van een houvast te geven aan het toenemend aantal consumenten dat 'biologisch koopt' of overweegt dat te doen, wil ik een aantal wijzigingen voorstellen.

Voor het begin van het artikel stel ik voor: Biologische landbouw en voeding' is de verzamelnaam voor landbouwmethoden en voedingsmiddelen die voldoen aan bepaalde eisen (verwijzing naar SKAL website) op het gebied van milieu, natuur en landschap, het welzijn van dieren en productiemethoden. De overeenkomstige Engelse term is organic.

Daarnaast wordt de term in meer brede zin gebruikt voor 'ecologisch verantwoorde', dan wel 'duurzame' of 'diervriendelijke' methoden van landbouw en veeteelt. In die meer vrije betekenis komt 'biologisch' overeen met het Engelse woorden als ecologically friendly agriculture, sustainable agriculture of ecoagriculture.

Voor de paragraaf over milieu-effecten stel ik voor: De discussie tussen voor- en tegenstanders van biologishe landbouw wordt nogal eens gehinderd door misverstanden. Al te vaak worden twee begrippen verward: enerzijds de term 'biologische landbouw' in strikte zin zoals vastgelegd in een aantal wettelijke regels op EEG niveau en anderzijds het begrip in een lossere betekenis, als vertaling van het Engelse Ecologically Friendly Agriculture of zelfs van Sustainable Agriculture. Tegenstanders maken zich bijvoorbeeld druk over zeer bepaalde regels waaraan de Europese biologische landbouw dient te voldoen (bijvoorbeeld op het gebied van het gebruik van kunstmest), terwijl voorstanders als argument rapporten aanhalen uit landen (zoals de VS, China, India) waarin wel over ecoagriculture wordt gesproken, maar dan van een type waarvoor deze regels helemaal niet gelden. Voor sommigen vormen de regels voor biologische landbouw één samenhangend pakket, terwijl anderen er een reeks maatregelen in zien die men stuk voor stuk op waarde kan toetsen.

Een paar conclusies lijken verantwoord op grond van de nu beschikbare gegevens:

  • De biologische landbouw brengt het er, qua milieu-vriendelijkheid, een stuk beter vanaf dan de conventionele landbouw zoals die tot enige decennia gelden algemeen werd toegepast, met name in Europa en de VS.
  • In de afgelopen decennia zijn de methode in de niet-biologische landbouw aanzienlijk veranderd; heel wat leerstellingen uit de biologische landbouw zijn ook daar gemeengoed geworden.
  • Biologische landbouw in strikte zin (dus volgens de EEG-regelgeving gedefinieerd) kan geen oplossing bieden voor onze voedselvoorziening, en al zeker niet voor de wereld-voedselvoorziening.
  • Er bestaat een blijvend spanningsveld tussen enerzijds het milieu en anderzijds voedselvoorziening. Ontegenzeggelijk pleegt het gebruik van kunstmest een zware aanslag op onze (vooralsnog voornamelijk fossiele) energiebronnen, maar even ontegenzeggelijk zou de afschaffing van kunstmest een desastreuze uitbreiding van het landbouwareaal inhouden, ten koste van cruciale biotopen als het tropisch regenwoud, moerassen enz.

Tot zover mijn voorgestelde wijzigingen; ik zou ze graag afsluiten met iets als "Het kenmerk 'biologisch' of 'EKO' is dus onderhevig aan heel wat onweerlegbare kritiek. Maar op dit moment is er nog geen ander begrip, laat staan keurmerk, dat het consumenten mogelijk maakt om méér milieubewusten diervriendelijk inkopen te doen." Maar is een dergelijke eind-zin partijdig?--Mabelis 12 jan 2010 14:59 (CET)[reageer]

Helaas geef je geen argumenten waarom er een verschil is tussen biologisch en ecologisch. Vooralsnog twee namen voor hetzelfde. Mvg, Timelezz (overleg) 14 jul 2014 16:36 (CEST)[reageer]

Titel naar "Biologische landbouw"[brontekst bewerken]

Graag wil ik voorstellen om het lemma te hernoemen naar Biologische landbouw. Biologische voeding komt immer voort uit de biologisch landbouw, en een lemma met de naam Biologische landbouw sluit niet uit dat producten uit de biologische landbouw besproken kunnen worden. Daarnaast zou dit consistenter zijn met de benaming andere lemmata zoals Biologisch-dynamische landbouw. Mvg, Timelezz (overleg) 14 jul 2014 16:40 (CEST)[reageer]

Kopje Bestrijdingsmiddelen[brontekst bewerken]

Om de tekst leesbaar te houden, moet het m.i. hier gaan om bestrijdingsmiddelen en heb aldus veranderd. De discussie over b.v. het gebruik van koper i.p.v. afbreekbare moderne anti-schimmelpreparaten of bijwerkingen van toegestane middelen (ook van pyretrine) etc. kan onder m.i. beter onder "kritiek", evt. onder een subkopje "kritiek op het gebruik van bestrijdingsmiddelen". Ik denk dat daarbij dan meer aandacht besteed moet worden aan de verschillen tussen b.v. EU-bio en andere bio-regelwerken. Zwitser123 (overleg) 24 jun 2017 13:10 (CEST)[reageer]

eens, mvg HenriDuvent 24 jun 2017 18:50 (CEST)[reageer]
Akkoord wat betreft het punt dat er beter een apart hoofdstuk "Kritiek" komt voor deze argument, maar de vermelding van feromonen en rijpingsmiddelen hoort hier wel thuis. Wettelijk gezien (http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32008R0889&rid=4, zie Annex 2 op pagina L 250/36) zijn het gewasbeschermingsproducten. Ik meen ook dat de term "in principe" hier wel thuishoort gezien de talloze uitzonderingen die er op deze regel bestaan.Katpjotr (overleg) 27 jun 2017 09:03 (CEST)[reageer]
In principe streven is dubbelop.
Niet akkoord. In principe omdat biologische landbouw inderdaad met die argumenten wordt verkocht, maar de talloze uitzonderingen in de lijst bewijzen dat er een groot verschil is tussen het principe (enkel natuurlijk) en de praktijk (talloze niet-natuurlijke middelen).
"organisch synthetisch" en "synthetische chemische" zijn verwarrende en alleen deels overlappende begrippen. Extra verwarrend omdat de lijst met "voorbeelden van wettelijk toegelaten bestrijdingsmiddelen" daarna tal van stoffen noemt die noch organisch noch synthetisch zijn en chemisch is het allemaal. Overigens volstaan inderdaad voorbeelden en hoeft het geen uitputtende lijst te zijn.
Ik zie niet meteen waar u "organisch synthetisch" hebt gevonden, maar "synthetische chemische" heb ik expliciet gebruikt om te benadrukken dat er talloze niet-natuurlijke producten worden gebruikt. "chemisch" zou hier tekortschieten, want er zijn uiteraard ook natuurlijke chemische stoffen. Mijn punt is dat vele toegelaten stoffen wel degelijk uit een chemische fabriek en niet uit de natuur komen.Katpjotr (overleg) 4 jul 2017 20:42 (CEST)[reageer]
Over welke wet spreken we hier en waarom? Het EU bio-regelwerk is nogal losjes in vergelijking met andere regelwerken en regelwerken zijn niet het wezen van de biologische landbouw waarover dit artikel gaat c.q. zou moeten gaan.
De Europese wetgeving is bindend voor alle lidstaten en ik zie dus niet in wat het probleem zou zijn en waarom we over andere regelgevingen zouden moeten spreken. Als u in de supermarkt "bio" koopt, dan is dat per definitie wat in de Europese wetgeving is vastgelegd.
Het kopje hier is "bestrijdingsmiddelen", dat is wat anders dan de plaatselijke wettelijke definitie van "gewasbeschermers" en sowieso gaat het in de tekst om "traditioneel toegestane" stoffen, dat zijn per definitie niet moderne stoffen als feromonen. Overigens zou een zinvoller kopje "bestrijdingsmethoden" zijn, dan kunnen b.v. ook parasieten genoemd worden en in het algemeen methoden om plagen via een ecologisch intakt systeem te voorkomen.
Het woord traditioneel slaat op de opsomming die er op volgt. De alinea over feromonen hoort ook onder bestrijdingsmiddelen, maar valt niet meer onder "traditioneel". Uw opmerking over "plaatselijke wettelijke definitie" is misplaatst. Het gaat om EU-regelgeving die voor de hele Europese markt geldt.
Het gebruik van het woord "nochtans" is m.i. in deze tekst pov en overbodig.
Dit woord is essentieel omdat het wijst op de inconsequenties in het hele verhaal van de biologische landbouw.
PS: om de discussie overzichtelijk te houden is het gebruikelijk om je bijdrage t.o.v. de vorige te laten inspringen door een of meer ":" ervoor te schrijven (die funktioneren als de tab-toets bij de weergave).
Akkoord, ik hou er rekening mee.
PS2: gaarne eerst hier de discussie voeren alvorens verder in de tekst te wijzigen. Zwitser123 (overleg) 27 jun 2017 11:04 (CEST)[reageer]
Ik deed een aanvulling en zie niet in wat ik verkeerd deed. U hebt echter wel mijn bijdrage ongedaan gemaakt omdat u problemen hebt met sommige ongemakkelijke waarheden waarvoor ik nochtans heel goede referenties heb aangebracht. U had eerst overleg kunnen plegen vooraleer u mijn bijdrage verwijdert.Katpjotr (overleg) 4 jul 2017 20:32 (CEST)[reageer]
@Henriduvant: dank voor je wijzigingen. Ik denk dat een probleem in deze tekst veroorzaakt wordt door het invlechten van meningen, zoals Katpjotr hierboven onder woorden brengt. Ik stel voor in deze paragraaf te beschrijven wat bestrijdingsmiddelen zijn in de biologische landbouw en niet de (vermeende) tegenstelling te benadrukken tussen de werkelijkheid en wat sommigen (kennelijk) vinden dat de biologische landbouw zou moeten zijn (nl. een totale afwezigheid van bestrijdingsmiddelen??). Dat kan dan bij "Kritiek".
De lijst gecombineerd met het begrip "synthetisch" of "organische" chemie is verwarrend. In het dagelijks spraakgebruik kun je dat misschien zo zeggen, maar niet in een encyclopedische tekst. De meeste hier genoemde bestrijdingsmiddelen vallen niet in de definitie van het gelinkte artikel organische synthese.
Vraag: kunnen we het erover eens zijn dat de EU-regelgeving niet biologische landbouw definieert, maar alleen een deelverzameling ervan? Dat geldt zowel historisch (het verschijnsel bestond al lang voor de EU) als qua filosofie (de EU regels zijn veel zwakker dan b.v. Demeter en de zwitserse Knospe) voor zover de EU-regels niet sowieso als compromis tussen de "eigenlijke" biologische landbouw en de traditionele grootschalige/industriele/monokultuur landbouw zijn.
Ik denk dat als Katpjotr per se zijn feromonen wil noemen, het kopje "bestrijdingsmethoden" en niet "bestrijdingsmiddelen" moet zijn.
@Katpjotr:
1. s.v.p. niet in maar onder andermans bijdragen reageren, anders is al gauw niet meer te volgen wie wat zei en worden betogen uit elkaar getrokken.
2. Natuurlijk heb ik een paar dagen gewacht met terugdraaien - dat is vrij lang voor de hier geldende mores.
3. Inhoudelijk
a. Je spreekt over "inconsequenties" die "essentieel" zijn om hier besproken te worden. Denk er s.v.p. aan dat het in een encyclopedie niet gaat om waarheden, maar om een afgewogen samenvatting van wat anderen over het verschijnsel gezegd hebben. Het riekt naar een stropopredenering, je moet dan eerst aantonen dat de biol.lb. het principe kent dat jij ze toeschuift (en dat is in tegenspraak met de eerdere zin waarin staat dat de biol.lb. alleen streeft naar ...)
b. Een encyclopedie beschijft verschijnselen vanuit een zo mogelijk neutraal perspectief, ook geografisch en socio-cultureel gezien. Daarom is de EU wel relevant, maar niet alles bepalend: er is ook biol.lb. in Japan, Amerika, China etc. en die heeft eigen regels. Het onderwerp is niet "biologische produktie of produkten in de EU" maar biologische landbouw zoals die sinds 1900 is ontstaan als deel van een grotere beweging tegen (gevolgen van) de urbanisering en industrialisering. Zwitser123 (overleg) 5 jul 2017 09:50 (CEST)[reageer]
Ik dacht dat het duidelijk was om per opmerking in de tekst te reageren, maar ik zal het vanaf nu niet meer doen, sorry.
Ik heb de oorzaak van het organisch-chemische misverstand achterhaald. Niemand heeft hier ooit het begrip organische of niet-organische chemie gebruikt (ik ken zeer goed het onderscheid, dank je), maar er werd een foute link aangebracht naar organische synthese. Ik heb dat gecorrigeerd naar chemische synthese.
Akkoord met de opmerking er ook biologische landbouw is buiten de EU. Anderzijds is de EU-definitie essentieel, want geen enkel label in de EU kan zich aan de wetgeving onttrekken. Ik heb in de tekst geëxpliciteerd dat het gaan om in Europa toegelaten middelen. Het Demeter-label gaat over biologisch-dynamische landbouw, dat is een ander begrip. Als we de verschillen tussen Europa en de rest van de wereld uitgebreid willen toelichten, dan hoort dat in een aparte hoofding.
Het gaat niet om wat ik de biolandbouw toeschrijf, maar het gaat om wat internationaal aanvaard wordt al biolandbouw. Ik heb de FAO-definitie ingevoegd om te weerleggen dat ik een stropopredenering opzet: "Organic agriculture is a holistic production management system which promotes and enhances agro-ecosystem health, including biodiversity, biological cycles, and soil biological activity. It emphasises the use of management practices in preference to the use of off-farm inputs, taking into account that regional conditions require locally adapted systems. This is accomplished by using, where possible, agronomic, biological, and mechanical methods, as opposed to using synthetic materials, to fulfil any specific function within the system." (FAO/WHO Codex Alimentarius Commission, 1999).
Het is volgens mij essentieel om de inconsequenties weer te geven. Dit is een objectief gegeven, want eigen aan de biolandbouw is niet alleen het streven naar zo weinig mogelijk synthetische chemicaliën, maar de uitzonderingen op deze regel zijn evenzeer eigen aan de biolandbouw. Dit niet vermelden zou de objectiviteit in het gedrang brengen, want dan zou het ten onrechte voorkomen alsof bio enkel natuurlijke producten gebruikt.
Dank voor die definitie, zie je het verschil met onze tekst? Wij zeggen: biol.lb. streeft ernaar, geen synthetische middelen te gebruiken toch worden stoffen gebruikt. Dat is een onjuist gebruikt van het woord "toch", daar dat een tegenstelling suggereert. Die is er niet. De FAO definitie geeft gelijk twee mogelijkheden "plaatselijke noden" en "waar mogelijk" om af te wijken van de voorkeurmethodes (mechanisch, biologisch en landbouwkundig). Er is dus geen sprake van niet consequent zijn, maar van transparentie over doelen, methoden en praktische mogelijkheden.
Als je zegt "wat internationaal aanvaart wordt" dan dringt de vraag zich op: door wie? Juist bij dit onderwerp is er sprake van veel diversiteit (no pun intended) en ik denk dat we die hier niet mogen inkoken tot de kleinste gemeenschappelijk basis en die dan presenteren als het leidende voorbeeld.
Mijn punt is niet, dat labels zich ontrekken aan de EU-wetgeving, maar dat de EU-wetgeving zich ontrekt/ontrokken heeft aan de serieuze labels en mijn stelling is dat niet de labels de biol.lb. definieren, maar omgekeerd de labels zijn voortgekomen uit de biol.lb. Konkreet voorbeeld: de EU kent niet of nauwelijks grenzen aan "off-farm inputs" i.t.t. b.v. en:Bio Suisse. De laatste verlangt ook dat het hele bedrijf bio werkt, Skal alleen dat niet tegelijk bio en conventioneel hetzelfde produkt wordt geteeld. Ik neem Zwitserland alleen als voorbeeld, maar de meeste landen in de EU hebben labels die langer bestaan dan de EU-bio en deze overvleugelen.
Synthetisch is nu een betere verwijzing. Toch blijft het probleem dat b.v. kopersulfaat, zwavel en minerale olie daar ook niet onder vallen. Zwitser123 (overleg) 5 jul 2017 14:34 (CEST)[reageer]

Nieuwe indeling[brontekst bewerken]

Ik heb de tekst nieuw ingedeeld en hopelijk zo de nadruk verlegt naar de zienswijze van de biologische landbouw (bestrijding als laatste strohalm). Tevens enkele punten verwerkt die hierboven niet ter discussie gesteld werden. Zwitser123 (overleg) 10 jul 2017 10:53 (CEST)[reageer]

Externe links aangepast[brontekst bewerken]

Hallo medebewerkers,

Ik heb zojuist 1 externe link(s) gewijzigd op Biologische landbouw. Neem even een moment om mijn bewerking te beoordelen. Als u nog vragen heeft of u de bot bepaalde links of pagina's wilt laten negeren, raadpleeg dan deze eenvoudige FaQ voor meer informatie. Ik heb de volgende wijzigingen aangebracht:

Zie de FAQ voor problemen met de bot of met het oplossen van URLs.

Groet.—InternetArchiveBot (Fouten melden) 17 jul 2017 11:42 (CEST)[reageer]

Externe links aangepast[brontekst bewerken]

Hallo medebewerkers,

Ik heb zojuist 1 externe link(s) gewijzigd op Biologische landbouw. Neem even een moment om mijn bewerking te beoordelen. Als u nog vragen heeft of u de bot bepaalde links of pagina's wilt laten negeren, raadpleeg dan deze eenvoudige FaQ voor meer informatie. Ik heb de volgende wijzigingen aangebracht:

Zie de FAQ voor problemen met de bot of met het oplossen van URLs.

Groet.—InternetArchiveBot (Fouten melden) 14 okt 2017 16:14 (CEST)[reageer]

Externe links aangepast[brontekst bewerken]

Hallo medebewerkers,

Ik heb zojuist 1 externe link(s) gewijzigd op Biologische landbouw. Neem even een moment om mijn bewerking te beoordelen. Als u nog vragen heeft of u de bot bepaalde links of pagina's wilt laten negeren, raadpleeg dan deze eenvoudige FaQ voor meer informatie. Ik heb de volgende wijzigingen aangebracht:

Zie de FAQ voor problemen met de bot of met het oplossen van URLs.

Groet.—InternetArchiveBot (Fouten melden) 22 okt 2018 18:27 (CEST)[reageer]

Historie[brontekst bewerken]

Ik heb geprobeerd het kopje Historie bovenaan te plaatsen maar het werd afgewezen. Waarom kan dit niet, terwijl het in de Engelstalige artikel wel het geval is? Is dit omdat de Nederlandse Wikipedia geen artikel heeft over enkel biologische voeding? Dreamian (overleg) 4 apr 2019 11:45 (CEST)[reageer]

De tekst die je toevoegde was in eerste instantie dubieus, intussen is eraan verbeterd, maar m.i. nog niet goed genoeg en nog niet geintegreerd met de rest van het artikel, in het bijzonder met het kopje "varianten". Ik heb hem naar daarom naar onder geschoven i.p.v. hem ongedaan te maken.
Waarom zou juist de engelse wiki een voorbeeld moeten zijn? Zij hebben een apart artikel over de geschiedenis, maar b.v. het duitse artikel heeft op het eerste gezicht een grondigere beschrijving, die overigens "geschiedenis" en "varianten" tezamen behandelt.
In het algemeen zijn anderstalige wikis overigens geen eigenlijke bron voor onze artikelen, hoogstens als ideeenbron of om te vertalen.
Waarom wil je beginnen met de historie en niet met de actuele situatie? Het is een complex onderwerp met een grote hedendaagse relevantie - hoe het ertoe gekomen is speelt voor b.v. de klimaat- en milieudiscussie niet eens zo'n rol. Zwitser123 (overleg) 4 apr 2019 13:54 (CEST)[reageer]
Hmm, ik zie eigenlijk niet goed in waarom iemand met de actuele situatie moet beginnen i.p.v. de geschiedenis. Die zijn beide wel nuttig. De geschiedenis van een begrip als dit lijkt mij voor veel mensen net wel fijn. Net als de actuele context, maar daar gaat een deel van het artikel al over. MichielDMN 🐘 (overleg) 4 apr 2019 14:08 (CEST)[reageer]
Het is een onderwerp waarmee encyclopedieën ook zullen beginnen met de geschiedenis. Het heeft een rijke historie. Ook de BD-landbouw en Permacultuur beginnen met de historie. Waarom zou dat hier anders moeten zijn? Nu oogt het naar mijn inziens slordig en van de hak op de tak. Ik plaats de historie bovenaan, en wacht de resultaten af. Dreamian (overleg) 8 apr 2019 18:09 (CEST)[reageer]

Externe links aangepast[brontekst bewerken]

Hallo medebewerkers,

Ik heb zojuist 2 externe link(s) gewijzigd op Biologische landbouw. Neem even een moment om mijn bewerking te beoordelen. Als u nog vragen heeft of u de bot bepaalde links of pagina's wilt laten negeren, raadpleeg dan deze eenvoudige FaQ voor meer informatie. Ik heb de volgende wijzigingen aangebracht:

Zie de FAQ voor problemen met de bot of met het oplossen van URLs.

Groet.—InternetArchiveBot (Fouten melden) 12 apr 2019 13:24 (CEST)[reageer]

bronvraag biodiversiteit en landbouwvormen[brontekst bewerken]

(overgenomen van de OP van gebruiker:Feer)

N.a.v. je bronvraag op "Biologische landbouw": het is makkelijker aan een bronvraag te voldoen als die gemotiveerd is. Dan is duidelijker wat je precies bebrond wilt zien of waaraan je twijfelt. B.v. of het erom gaat dat een uitspraak te algemeen is, of er volgens jouw een ander getal hoort te staan, of je een bron hebt die iets anders zegt etc. Het bronsjabloon biedt plek voor zulke opmerkingen, zie de syntax van sjabloon:bron?. Zwitser123 (overleg) 20 aug 2019 15:52 (CEST)[reageer]

Het lijkt me toch wel duidelijk als je de zin leest: "De sterk teruggelopen biodiversiteit in Nederland sinds het begin van de 20ste eeuw (nog 15% van wat het was, volgens de Monitor Duurzaam Nederland) wordt door aanhangers van biologische landbouw toegeschreven aan de werkwijzen in de reguliere landbouw." Dat de biodiversiteit terugloopt blijkt uit de monitor. Maar waar en waarom schrijven de aanhangers dit dan toe aan de werkwijzen in de reguliere landbouw? Dat behoeft een bron. De monitor meldt alleen dat de toename van landbouw in het algemeen leidt tot minder biodiversiteit. Het verschil tussen regulier en biologisch komt hierbij niet aan bod, en ook de mening van de 'aanhangers' wordt niet genoemd. Overigens spreekt de duurzaamheidsmonitor ook over "Verhoging van de landbouwproductiviteit over de hele wereld zou veel perspectief bieden om zowel het armoede- en voedselvraagstuk als het biodiversiteitsverlies te verminderen." Dat lijkt dan juist tegen kleinschalige biologische landbouw te pleiten! Maar dat is nu van later zorg, ik heb het rapport nog niet helemaal gelezen - alleen doorgenomen op zoek naar informatie die de zinsnede "wordt door aanhangers van biologische landbouw toegeschreven aan de werkwijzen in de reguliere landbouw" zou kunnen ondersteunen. En die informatie heb ik dus niet gevonden. Feer (overleg) 21 aug 2019 05:54 (CEST)[reageer]
Sorry, maar voor een waaromvraag is het bronsjabloon niet bedoeld. Als er geen twijfel over is dat de bio-aanhangers de teruggang in biodiversteit toeschrijven aan de reguliere landbouw dan is de bestaande tekst korrekt. Ik begrijp dat je wilt weten waarom ze dat zo toeschrijven, maar dat is een ander onderwerp. Het is niet onze taak om uit te zoeken wat waar is, maar om een evenwichtig beeld te geven van wat gepupliceerd is.
Je hebt gelijk dat de Monitor Duurzaam Nederland niets zegt over biologische landbouw (het woord wordt precies 1x genoemd). De Monitor is echter ook niet als bron genoemd voor de tweede helft van de zin.
De Monitor gaat niet erg precies in op de relatie tussen landbouw en biodiversiteit; veelal lijkt men biodiversiteit omgekeerd evenredig te zien aan landbouwareaal.
Je vraagt ook waar aanhangers van bio-landbouw verlies van bio-diversiteit toeschrijven aan konventionele landbouw. Bijvoorbeeld hier: [1] en [2]. Let wel, het gaat daarbij vaak om diversiteit op het landbouwareaal en de direkte omgeving daarvan en niet om het verlies van diversiteit bij ontginning van wilde gebieden. Zwitser123 (overleg) 21 aug 2019 10:11 (CEST)[reageer]
Je leest hopelijk toch ook wel dat het belangrijkste punt hier is waar de betwiste bewering wordt gedaan, dwz. IN.WELKE.BRON? Het waarom is dan aan de bron zelf om aan ons uit te leggen. Beetje zonde van onze tijd om zo uitgebreid op het verkeerde aspect in te gaan. In elk geval, dank voor de nieuwe bronnen, voeg jij ze toe? Dan is het artikel weer een stapje beter, en dat is toch ons beider doel. Feer (overleg) 21 aug 2019 10:27 (CEST)[reageer]

Externe links aangepast[brontekst bewerken]

Hallo medebewerkers,

Ik heb zojuist 1 externe link(s) gewijzigd op Biologische landbouw. Neem even een moment om mijn bewerking te beoordelen. Als u nog vragen heeft of u de bot bepaalde links of pagina's wilt laten negeren, raadpleeg dan deze eenvoudige FaQ voor meer informatie. Ik heb de volgende wijzigingen aangebracht:

Zie de FAQ voor problemen met de bot of met het oplossen van URLs.

Groet.—InternetArchiveBot (Fouten melden) 2 nov 2019 03:25 (CET)[reageer]

Externe links aangepast[brontekst bewerken]

Hallo medebewerkers,

Ik heb zojuist 1 externe link(s) gewijzigd op Biologische landbouw. Neem even een moment om mijn bewerking te beoordelen. Als u nog vragen heeft of u de bot bepaalde links of pagina's wilt laten negeren, raadpleeg dan deze eenvoudige FaQ voor meer informatie. Ik heb de volgende wijzigingen aangebracht:

Zie de FAQ voor problemen met de bot of met het oplossen van URLs.

Groet.—InternetArchiveBot (Fouten melden) 15 dec 2019 07:06 (CET)[reageer]

Externe links aangepast[brontekst bewerken]

Hallo medebewerkers,

Ik heb zojuist 1 externe link(s) gewijzigd op Biologische landbouw. Neem even een moment om mijn bewerking te beoordelen. Als u nog vragen heeft of u de bot bepaalde links of pagina's wilt laten negeren, raadpleeg dan deze eenvoudige FaQ voor meer informatie. Ik heb de volgende wijzigingen aangebracht:

Zie de FAQ voor problemen met de bot of met het oplossen van URLs.

Groet.—InternetArchiveBot (Fouten melden) 30 mrt 2020 07:11 (CEST)[reageer]

Onderzoek wageningen[brontekst bewerken]

Er wordt beweerd dat de studie die ik plaatste in de inleiding ([3]) zou betaald zijn door lobbyisten. Echter als je het artikel van de volkskrant leest ([4]) dan is de auteur van dat onderzoek Johan Bremmer. De naam Bremmer komt nergens voor in de studie die ik aanhaalde, het artikel in de volkskrant gaat wel over dit onderzoek: [5] met volledig andere auteurs dan het onderzoek dat ik aanhaalde. De eerste auteur van het artikel dat ik aanhaalde is trouwens verbonden aan een universiteit in Duitsland en de laatste auteur aan een universiteit in de VS. Ik pleit er dus voor om de inleiding te herstellen. PJ Geest (overleg) 22 okt 2021 17:30 (CEST)[reageer]

En jij denkt dat die Brusselse lobbygroep niet verder reikt dan 1 Universiteit? Aquatic Ambiance (overleg) 22 okt 2021 18:07 (CEST)[reageer]
Je hebt geen enkele betrouwbare bron dat bewijst. Volgens de regels van wikipedia moet wikipedia gebaseerd zijn op wetenschappelijke bronnen, vage vermoedens van een complot hebben geen enkele relevantie. Ik raad je aan om volgend college over complotdenken eens te bekijken: [6] PJ Geest (overleg) 22 okt 2021 18:42 (CEST)[reageer]
In de aangehaalde bron staat letterlijk vermeld dat het onderzoek is opgesteld door lobbyisten. "De Europese Commissie en GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout reageren direct zeer kritisch op de uitkomsten. Volgens Eickhout worden allerlei zaken buiten beschouwing gelaten, waardoor deze studie ‘vooral de belangen dient om alles bij het oude te houden’. Volgen hem ‘een lobby waar de boer van de toekomst geen belang bij heeft’. Het Wageningse onderzoek over de gevolgen van het EU-beleid voor akker- en tuinbouw is gedaan in opdracht van CropLife, de Brusselse lobbygroep voor de producenten van bestrijdingsmiddelen en kunstmest." Lees het [artikel] nog eens. Aquatic Ambiance (overleg) 22 okt 2021 19:42 (CEST)[reageer]
Nogmaals dat betaald worden door lobbygroepen gaat over een ander onderzoek dan hetgeen dat je aanhaalt. Je eerste zin "Volgens een onderzoek aan de Universiteit van Wageningen zou de biologische landbouw verlies van biodiversiteit en negatieve klimaateffecten veroorzaken die zwaarder wegen dan de lokaal (in Europa) behaalde milieuwinst." gaat over een onderzoek door Purnhagen, K. P., Clemens, S., Eriksson, D., Fresco, L. O., Tosun, J., Qaim, M., ... & Zilberman, D. Het artikel dat betaald is door CropLife is geschreven door Johan Bremmer, in het artikel van de Volkskrant staat namelijk "Bremmer van Wageningen Universiteit erkent de beperkingen van zijn onderzoek." Trouwens de Universiteit van Wageningen is ook er ook open over dat dit onderzoek betaald is door CropLife ([7]). Het klopt dus ook niet dat "maanden later bekend werd dat dit onderzoek gedaan in opdracht van CropLife". Dit onderzoek is op dezelfde dag uitgekomen als het krantenartikel van de Volkskrant. PJ Geest (overleg) 22 okt 2021 20:01 (CEST)[reageer]

@Aquatic Ambiance: het is problematisch dat je enkel in overleg gaat als jouw stukje wordt teruggedraaid. Dit hoort niet op wikipedia. Overleg is de primaire manier om zaken op te lossen, niet bewerkingsoorlogen. PJ Geest (overleg) 23 okt 2021 10:40 (CEST)[reageer]

Volledig akkoord dat we bij controverse eerst overleggen en dan pas bewerken. Zou het helpen als we de betwiste passage uit de inleidende paragraaf haalden en er een apart kopje van maakten? Oscar Zariski (overleg) 27 okt 2021 11:31 (CEST)[reageer]

brongebruik[brontekst bewerken]

Ik heb een paar alinea's aangepast. Het brongebruik is erg matig en lijkt op cherry-picking. Wetenschappelijke en journalistieke bronnen van verschillende kwaliteit staan als gelijkwaardig bij elkaar. Nuanceringen uit de onderzoeksberichten worden niet overgenomen (zoals een studie aan erwten in Zweden die als algemene waarheid wordt gepresenteerd). Er zijn toch zeker internationale standaardwerken en instituten die we kunnen raadplegen? Ik denk dat het principeel onjuist is, uit onderzoek te citeren zonder een algemenere inleidende tekst. Voorbeeld CO2: als een onderzoek alleen daarnaar heeft gekeken dan is dat te reductionistisch om in zijn algemeenheid iets over biologische landbouw te zeggen, want CO2 heeft maar zijdelings met b.v. biodiversiteit en bodemvruchtbaarheid op lange termijn van doen. Zwitser123 (overleg) 23 okt 2021 15:37 (CEST)[reageer]

Akkoord er is vaak cherrypicking. Nuances uit onderzoek moeten volledig worden overgenomen en niet enkel de zinnen die passen in de eigen overtuiging/ideologie. Het artikel moet gebaseerd zijn op feiten en wetenschap, ongeacht of die pro of contra biologische landbouw zijn. Exemplarisch is een bewerking als deze [8] door @Aquatic Ambiance:. De conclusie van het onderzoek wordt aangepast naar iets wat niet in het onderzoek staat. Het woordje "eventueel" staat namelijk niet in de bron. Ik vind zo'n soort gedrag niet integer en het is wat mij betreft vandalisme. PJ Geest (overleg) 24 okt 2021 10:13 (CEST)[reageer]
In dat artikel wordt nergens beweerd dat de bio landbouw ook daadwerkelijk zorgt voor ontbossing. Het is een hypothese, geen feit. Aquatic Ambiance (overleg) 24 okt 2021 10:21 (CEST)[reageer]
In de bron staat: "If we use more land for the same amount of food, we contribute indirectly to bigger deforestation elsewhere in the world.”. Waar ergens in deze zin staat het woordje "eventueel"? Juist, het staat er niet in. Stop met eigen interpretaties te maken van bronnen. PJ Geest (overleg) 24 okt 2021 10:32 (CEST)[reageer]
Het woordje "if" betekent "als". Aquatic Ambiance (overleg) 24 okt 2021 10:37 (CEST)[reageer]
En die voorwaarde is ook vervuld. Het is wetenschappelijk bewezen dat biologische landbouw meer land gebruikt voor dezelfde hoeveelheid voedsel. PJ Geest (overleg) 24 okt 2021 10:41 (CEST)[reageer]
Ja, maar niet dat er ontbossing heeft plaatsgevonden voor de aanleg van biologische landbouw plantages. Aquatic Ambiance (overleg) 24 okt 2021 10:43 (CEST)[reageer]
Er staat letterlijk "“The greater land-use in organic farming leads indirectly to higher carbon dioxide emissions, thanks to deforestation,”. Dus het klopt niet wat je zegt. PJ Geest (overleg) 27 okt 2021 18:06 (CEST)[reageer]
Dit is m.i. een goed voorbeeld van een situatie waar je er met de primaire bronnen niet uitkomt en op zoek moet naar publicaties die hier samenvattend over schrijven. Of tenminste moet je de onderzoeken dan goed beschrijven, zodat duidelijk is wat de reikwijdte van de conclusies is. Je mag dan ook zeker niet terugvallen op persberichtachtige journalistieke artikelen die de conclusies "oprekken". Ja, sommige biologische landbouw gebruikt per kilo produkt meer land. Er zijn echter ook voorbeelden van gemengde culturen die niet vergelijkbaar zijn en sommige landbouw vind plaats in gebieden die conventioneel niet bruikbaar zijn. Daarnaast mag je m.i. niet 1 milieuaspect als voor- of nadeel belichten zonder de andere tenminste in de samenhang te noemen. Extreem voorbeeld: conventioneel met veel chemische hulpmiddelen leidt tot een degradatie van het watermilieu (en misschien de visobrengst) terwijl biologisch weliswaar meer land gebruikt, maar de ökologie tegelijk verbetert - als je dat met elkaar wilt vergelijken op een wetenschappelijk verantwoorde manier moet je waarschijnlijk de methode daarvoor nog uitvinden. Citaten uit deelonderzoeken helpen dan niet veel. Daarnaast blijven sociaal-maatschappelijke aspecten helemaal buiten beeld, en dat is ook niet juist. Als je hierover wilt schrijven, dan moet je dus niet alleen bronnen voor de losse feitjes hebben, maar ook voor de balans en de context. Een lijst met punten is m.i. de verkeerde vorm.
Dan nog een vraag: is Wageningen een goede bron voor (vergelijkend) onderzoek naar biologische landbouw? Ik heb de indruk dat b.v. in Duitstalig gebied veel intensiever onderzocht wordt en ook nieuwe methodiek ontwikkeld wordt en lange termijn onderzoeken plaatsvinden, maar ik ben alleen een geïnteresseerde leek. Zwitser123 (overleg) 24 okt 2021 11:46 (CEST)[reageer]
'Wageningen 'is zeker niet per se een goede bron, maar kan het wel zijn. 'Wageningen' kent verschillende instituten met soms een verschillend perspectief of doel, vaak een verschillend thema en soms een verschillende financier. Het Louis Bolk Instituut heeft op dit gebied wel een goede naam en werkt geregeld samen met de WUR ('Wageningen') en het Centrum voor Landbouw en Milieu. Of biologische landbouw beter, duurzamer, gezonder milieuvriendelijker of natuurvriendelijker is dan de 'gangbare' landbouw is en blijft een lastig te beantwoorden vraag, juist door de verschillen in onderzoeksaanpak of -doelstelling bij de verrichte studies en door de grote variatie binnen zowel de 'gangbare' als de biologische landbouw. Al te scherpe of besliste beweringen zijn dus af te raden, mvg HenriDuvent 24 okt 2021 12:56 (CEST)[reageer]
BWC. Het maakt inderdaad uit waar onderzoek vandaan komt, helaas komt ervan uit Wageningen al jaren gemasseerd of gesponsord onderzoek. Wanneer men het zelfde in Utrecht doet krijg zie vaak andere uitkomsten zo als bv bij onderzoek bij bijen. Of bij het kippen onderzoek speelde weer iets anders.
Ik lees: Doordat de productie per hectare in de biologische landbouw over het algemeen lager is, is er in principe meer landbouwgebied nodig dezelfde hoeveelheid voedsel biologisch te produceren. Eerste vraag is dan hoe zit het met de volgende jaren, wat is er allemaal nodig om de volgende jaren weer zo'n hoge 'productie' te krijgen. En dan waar heeft men het over? Bij die productie per hectare heeft men het dan over de hoeveelheid per in kilogram die van die hectare afkomt? Of over de (bruikbare) voedingswaarde van het product per hectaren. Er zijn zoveel gegevens nodig om dingen op waarde te kunnen schatten. In Groningen is men in de loop van de tijd ander graan gaan verbouwen, men keek alleen naar de opbrengst in kilo's. Met brood van het vroegere graan (wat men weer teelt) had men aan een enkele boterham genoeg, en nu heeft men er zo'n 4 nodig om genoeg te krijgen. En natuurlijk verkoopt de bakker liever twee broden aan deze persoon dan een. We zijn natuurlijk gek bezig, maar de bijkomende kosten van brood kunnen misschien wel gehalveerd worden. Minder vervoers- en opslagkosten, dus energie maar ook bv. water verbruik. Een broccoli ziet er, enkele dagen na de koop, niet meer goed uit en zal dan vaak niet meer gegeten worden, een probleem wat je met een biologische broccoli niet zo snel zal hebben. Al met al er moet nog een behoorlijke slag gemaakt worden. Men moet duidelijk krijgen dat kleiner niet minder is dan groter. Kleinere koeien geven minder melk, maar eten minder en leven langer. De eerste jaren eet het beest en is er geen product. Grotere koeien zijn gevoelig voor uierontsteking en gaan na een enkel jaar uit de voedselketen, wij eten geen koe die voor zijn slacht/dood penicilline kreeg. Wij kunnen volgens mij geen pagina schrijven vanuit onderzoeken, we moeten dit overlaten aan biologen die het totaal plaatje beschrijven. Gezien de polarisatie is dit niet eenvoudig. ~Mvg, Lidewij (overleg) 24 okt 2021 13:35 (CEST)[reageer]
Ik ben toevallig bioloog maar ook voor mij is het lastig. Biologische landbouw vraagt vaak veel meer grond voor dezelfde productie in een jaar, dat is een feit, maar hoe dat zit als je naar de langere termijn kijkt en alle aan- en afvoerketens erbij betrekt is al weer moeilijker te beoordelen. Overigens bederft mijn biologisch geteelde broccoli vaak sneller dan die uit de supermarkt, dus, nogmaals, zo eenvoudig is het allemaal niet, mvg HenriDuvent
Tja, ik heb een slechte supermarkt of een biologische winkel met betere biologische aanvoer. ? Nogmaals meer productie is niet gelijk aan een betere productie. Het gaat om de voedingswaarde en nutriënten die in het gewas zitten. Ook in de winkel kopen we nog per kilo maar dat is niet de waarde van het product. Beter minder met een beter product, dan zijn de bijkomende kosten ook minder. Van lege calorieën worden we alleen maar dik. Lidewij (overleg) 24 okt 2021 14:54 (CEST)[reageer]
Om een totaal plaatje te kunnen beschrijven moet men, als bioloog, wel in die richting een specialisme hebben.Lidewij (overleg) 24 okt 2021 15:27 (CEST)[reageer]
Ik denk dat de biologische broccoli en gewone broccoli wat betreft voedingswaarde en nutrientenamenstelling elkaar niet veel ontlopen, maar bij tomaten bijvoorbeeld kan dat anders zijn, al is het eten van kastomaten soweiso niet zo'n goed idee. Een goed afgewogen overzicht maken van voor- en nadelen van biologische landbouw is inderdaad niet eenvoudig. Zelf denk ik dat daarvoor generalisten nodig zijn die zeer uiteenlopende kennis - bedrijfseconomisch, macro-economisch, gezondsheidskundig, ecologisch, milieukundig, energiekundig, landschapskundig, landbouwkundig, sociologisch, praktisch etc - kennis bij elkaar brengen. Juist de WUR is daarvoor "in principe" goed uitgerust. mvg HenriDuvent

Trouwens @Lidewij C J.: het klopt niet dat biologische producten een betere voedingswaarde hebben. Zie volgende meta-analyses die beschreven staan op de engelse wiki: en:Organic_food#Nutrients. Meta-analyses zijn een hogere bron van kennis dan individuele studies. Het stukje daarover op de nederlandstalige wiki doet aan cherrypicking van studies: Biologische_voeding#Biologische_producten_en_gezondheid. Dit terwijl volgens WP:BVB wikipedia-artikelen de geldende wetenschappelijke consensus moeten weergeven. Anekdotsiche ervaringen en verhalen over biologische voeding doen er niet toe. Het is verder een illusie om te denken, Lidewij, dat je door zelf wat te redeneren tot betere conclusies kunt komen dan wetenschappers die daar hun hele leven onderzoek naar doen. De oproep van Lidewij om geen pagina schrijven vanuit onderzoeken, maar dat we het moeten overlaten aan biologen, is in strijd met WP:BVB, dat moeten we dus zeker niet doen. Dat iemand met zo'n lange ervaring op Wikipedia toch nog altijd suggesties doet die fundamenteel in strijd zijn met de basisrichtlijnen van Wikipedia, vind ik echt niet kunnen. Verder wil ik toch waarschuwen tegen het complotdenken dat wetenschappelijke conclusies niet te vertrouwen zou zijn omdat ze gesponsord worden door één of andere lobby. Wetenschap is ook in staat om tot wetenschappelijke consensus te komen dat minder vlees eten duurzaam is (ondanks de vleeslobby) en de wetenschap is ook in staat om tot een wetenschappelijke consensus te komen dat de opwarming van de Aarde een zeer ernstig probleem is dat moet opgelost worden door te stoppen met fossiele brandstoffen (ondanks de fossiele lobbby). Onderzoek dat gesponsord wordt door de landbouwlobby is maar een kleine minderheid en moeten we ook niet citeren. Dit verandert niks aan het feit dat de wetenschappelijke consensus die ontstaat uit de andere wetenschappelijke publicaties wel betrouwbaar is. Dat zoveel wetenschappers over de hele wereld die onafhankelijk van elkaar onderzoek doen toch allemaal in de zak van de landbouwlobby zouden zitten is een vorm van complotdenken die veraf staat van de realiteit. Ik vind verder ook dat er geen dingen moeten geschreven worden die niet in de bron staan zoals toevoegingen als "over verschillen in de kwaliteit van het product wordt niets vermeld". Dit is sowieso een tendentieuze toevoeging in strijd met WP:GOO aangezien deze toevoeging niet in één of andere bron staat en ook omdat volgens de wetenschappelijke consensus er geen verschil is tussen de kwaliteit van biologische en niet-biologische voeding. PJ Geest (overleg) 27 okt 2021 17:51 (CEST)[reageer]

PJ Geest, ik hoop dat je plezier had met het schrijven van dit stukje. Het heeft nl meer met jou van doen, dan met mij. Ik lees al 50 jaar rapporten en kreeg methodologie van een persoon die ook rechter was. Stapels rammelend onderzoek heb ik toen gezien. In de negentigerjaren heeft de VPRO met/en oa Argos ook zulk onderzoek naar voren gebracht en ze doen het nog. Deze eeuw heeft Cocacola veel onderzoek gesponsord omtrent het nut van bewegen. Bij Meta-analyses beïnvloed de hoeveelheid van dit onderzoek de uitkomst. De aandacht moest worden afgeleid hoe slecht limonade is.(en niet alleen om de suiker en zoetstoffen).
Wanneer ik in overleg anekdotische ervaringen en verhalen wil delen is dat mij keuze. Laten we het gezellig houden.
De schijf van vijf is al tweemaal aangepast op de hoeveelheid groente en fruit die we nodig hebben.
Wat in landbouwproducten is opgenomen heeft te maken met de kwaliteit van de grond. Micronutriënten zijn van groot belang. Residuen van bestrijdingsmiddelen en synthetische kunstmest zijn ook onderdeel van de kwaliteit van een landbouwproduct.
Dit stuk over brongebruik gaat over de blog van S. Wirsenius en niet over een/het onderzoek, maar naar aanleiding van. Zijn zienswijze op de gegevens. Binnen enkele minuten had ik al reacties op het stuk. Is Organic food really worse for the climate? A response en Comment on Searchinger et al. 2018 Hierna vroeg ik me af of dit wel in Wikipedia moet worden opgenomen en hoe het dan beschreven dient te worden. Volgens mij is dit een klus voor biologen met kennis van zaken. Wanneer je deze kennis niet hebt, blijven goede boeken over om het onderwerp te beschrijven. Mvg, Lidewij (overleg) 28 okt 2021 00:39 (CEST)[reageer]
Opmerking Opmerking Je kan er nog zo fanatiek omheen proberen te draaien, Lidewij, maar PJ Geest heeft natuurlijk wel gewoon gelijk. MPSCLoverleg 28 okt 2021 07:47 (CEST)[reageer]
En waar heeft hij dan gelijk mee? Lidewij (overleg) 28 okt 2021 08:08 (CEST)[reageer]
Het speelt geen rol wie hier van ons gelijk heeft, s.v.p. niet kissebissen. Het heeft ook niet zo'n zin om over lobbys links en rechts te spreken: er is goed en slecht (meta)onderzoek, maar het gaat in dit artikel om de vraag wat biologische landbouw allemaal is en dat staat er redelijk goed in. Pas bij het kopje "duurzaamheid" gaat ons artikel een beetje de mist in, omdat daar rijp en groen door elkaar staat en als los zand. Het wordt onder dat kopje ten eerste niet duidelijk, wat met duurzaamheid bedoeld wordt en de opsomming helpt de lezer niet, omdat de balans daarin ontbreekt en niet ook met bronnen onderbouwd wordt hoe het onderzoeksfeitensamenraapsel tot stand is gekomen.
Het kopje "duurzaamheid" moet misschien in een apart artikel verschijnen. Tenminste moet gedefinieerd worden, wat met duurzaamheid bedoeld wordt en over welke vorm van biologische landbouw (of conventionele) het in elke vergelijkingen gaat. (zo is vlees uit feedlots niet vergelijkbaar met dat uit het Schotse hoogland of de Alpen, om het even of convetnioneel of biologisch). Ik denk, dat als eerste de lange termijn research genoemd moet worden uit verschillende Europese landen, en dat de complexiteit van de vraag beleicht moet worden. Details over verschillen in voedingswaarde hebben niet zo'n zin hebben onder het kopje "duurzaamheid" (geplaatst door Zwitser123)
Het hele concept "wetenschappelijk onderzoek" kan men tegenwoordig met een korrel zout nemen wanneer die opgesteld zijn door lobbyisten. Zoals Het Wageningse onderzoek over de gevolgen van het EU-beleid voor akker- en tuinbouw, dat is gedaan in opdracht van CropLife, de Brusselse lobbygroep voor de producenten van bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Of het Wageningse onderzoek naar de gezondheidsverschillen tussen biologische en gangbare kippen. Er word aan alle kanten gelogen en bedriegt. Vind je het gek dat de consument, de burger steeds meer wantrouwen krijgt? Aquatic Ambiance (overleg) 28 okt 2021 11:02 (CEST)[reageer]

──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────── (BWC) Blijkbaar is het nodig dat ik nogmaals wat van PJ Geest's hierboven neergepende waarheden herhaal:

  • (...) volgens WP:BVB [moeten] wikipedia-artikelen de geldende wetenschappelijke consensus weergeven. Anekdotische ervaringen (...) doen er niet toe. Het is verder een illusie (...) dat je door zelf wat te redeneren tot betere conclusies kunt komen dan wetenschappers die daar hun hele leven onderzoek naar doen.
  • (...) Dat iemand met zo'n lange ervaring op Wikipedia toch nog altijd suggesties doet die fundamenteel in strijd zijn met de basisrichtlijnen van Wikipedia, vind ik echt niet kunnen.
  • (...) Wetenschap is ook in staat om tot wetenschappelijke consensus te komen dat minder vlees eten duurzaam is (ondanks de vleeslobby) en de wetenschap is ook in staat om tot een wetenschappelijke consensus te komen dat de opwarming van de Aarde een zeer ernstig probleem is dat moet opgelost worden door te stoppen met fossiele brandstoffen (ondanks de fossiele lobbby).
  • (...) Dat zoveel wetenschappers over de hele wereld die onafhankelijk van elkaar onderzoek doen toch allemaal in de zak van de landbouwlobby zouden zitten is een vorm van complotdenken die veraf staat van de realiteit.
  • (...) er [moeten] geen dingen geschreven worden die niet in de bron staan zoals toevoegingen als "over verschillen in de kwaliteit van het product wordt niets vermeld". Dit is sowieso een tendentieuze toevoeging in strijd met WP:GOO aangezien deze toevoeging niet in één of andere bron staat.

Het is op z'n zachtst gezegd bijzonder verontrustend dat het complotdenken en het 'eigen onderzoek doen' blijkbaar nu ook op Wikipedia heeft postgevat. MPSCLoverleg 28 okt 2021 14:23 (CEST)[reageer]

Blijkbaar is het nodig dat ik nogmaals de tekst van Gebruiker:MPSCL herhaal. Van hem mogen er geen onderverdelingsletters worden toegevoegd. Het gaat schijnbaar niet om de samenwerking maar om het IK. Hieronder de tekst van MPSCL:
"Blijkbaar is het nodig dat ik nogmaals wat van PJ Geest's hierboven neergepende waarheden herhaal: (A)
  • (..B.) volgens WP:BVB [moeten] wikipedia-artikelen de geldende wetenschappelijke consensus weergeven. Anekdotische ervaringen (...) doen er niet toe. Het is verder een illusie (.C..) dat je door zelf wat te redeneren tot betere conclusies kunt komen dan wetenschappers die daar hun hele leven onderzoek naar doen.
  • (..D.) Dat iemand met zo'n lange ervaring op Wikipedia toch nog altijd suggesties doet die fundamenteel in strijd zijn met de basisrichtlijnen van Wikipedia, vind ik echt niet kunnen.
  • (..E.) Wetenschap is ook in staat om tot wetenschappelijke consensus te komen dat minder vlees eten duurzaam is (ondanks de vleeslobby) en de wetenschap is ook in staat om tot een wetenschappelijke consensus te komen dat de opwarming van de Aarde een zeer ernstig probleem is dat moet opgelost worden door te stoppen met fossiele brandstoffen (ondanks de fossiele lobbby).
  • (.F..) Dat zoveel wetenschappers over de hele wereld die onafhankelijk van elkaar onderzoek doen toch allemaal in de zak van de landbouwlobby zouden zitten is een vorm van complotdenken die veraf staat van de realiteit.
  • (..G.) er [moeten] geen dingen geschreven worden die niet in de bron staan zoals toevoegingen als "over verschillen in de kwaliteit van het product wordt niets vermeld". Dit is sowieso een tendentieuze toevoeging in strijd met WP:GOO aangezien deze toevoeging niet in één of andere bron staat.
... (..H..) Het is op z'n zachtst gezegd bijzonder verontrustend dat het complotdenken en het 'eigen onderzoek doen' blijkbaar nu ook op Wikipedia heeft postgevat. Gebruiker:MPSCL " Tot hier de tekst nu met onderverdeel letters. Lidewij (overleg) 29 okt 2021 08:04 (CEST)[reageer]
MPSCL (nieuwe naam, ik kwam je eerder tegen), A ik schreef al dat ik me niet in de reactie van PJ Geest herkende, dus ging ik me niet verder in zijn reactie verdiepen. Het zal wel algemeen bedoelt zijn, en ik heb alleen op punten gereageerd die ik van belang vond. Het onderwerp was een een stuk van S. Wirsenius welke ik niet rijp vond om hier te vermelden. Ik zie intussen bijval voor mijn mening. B. op dit punt was/is er zeker geen wetenschappelijke consensus. C Ik schrijf geen "door zelf wat te redeneren tot betere conclusies" op het lemma. D, ik heb geen idee welke suggesties ik zou hebben gedaan die " fundamenteel in strijd zijn met de basisrichtlijnen van Wikipedia "? E, ? Zijpad van de schrijver. Zo ook bij F. G, in het onderzoek waar dit over gaat, zijn verschillende dingen niet opgenomen vandaar ook dat er meerderen kritiek zijn. Er werd geschreven " Er moeten meer gegevens worden opgenomen en geanalyseerd voordat conclusies worden getrokken." Ik zie in het artikel van Searchinger et al. niet meer dan een voorstudie en vond voor mij zelf, dat het hier verwijderd moest worden. Dat maakte dat ik geen probleem had met tussen haakjes te melden wat niet in het onderzoek was meegenomen. H, complotdenken is schijnbaar een nieuw modewoord geworden die te pas en te onpas wordt gebruikt.
MPSCL, je leest wat overleg en je hebt je conclusie klaar. Mvg, Lidewij (overleg) 28 okt 2021 17:43 (CEST)[reageer]
Ik ben het eens met Zwitser123 dat het gedeelte over duurzaamheid niet over geschikte bronnen beschikt. Als inzake een onderwerp brede wetenschappelijke consensus bestaat, zoals pakweg het standaardmodel van de deeltjesfysica, dan zijn alle boeken op universitair niveau geschikt; als er echter controverse bestaat tussen wetenschappers onderling (los van de echte of denkbeeldige motieven voor de uiteenlopende standpunten), dan mogen we eigenlijk alleen bronnen aanhalen die op een geloofwaardig onafhankelijke manier over de controverse gaan (dat wil niet zeggen dat ze beide standpunten als geloofwaardig moeten presenteren). Het lijkt erop dat dergelijke onafhankelijke analyses van de controverse voorlopig niet bestaan, wat zou pleiten voor het weglaten van de hele paragraaf. Oscar Zariski (overleg) 28 okt 2021 14:13 (CEST)[reageer]
Om te beginnen haal ik het stuk over S. Wirsenius weg, ik heb geen wetenschappelijke consensus gevonden. Wel dit, Is Organic food really worse for the climate? A response en Comment on Searchinger et al. 2018 . Mvg, Lidewij (overleg) 28 okt 2021 17:48 (CEST)[reageer]

Meta-analyses zijn de wetenschappelijke consensus. Er bestaat dus wel een wetenschappelijke consensus. Als er meta-analyses bestaan dan zou de meerderheid van de tekst over dat onderwerp over die meta-analyses moeten gaan en niet onevenwichtig veel aandacht besteden aan individuele studies. PJ Geest (overleg) 29 okt 2021 10:11 (CEST)[reageer]

Het feit dat bepaalde dingen "wetenschappelijk zijn onderzocht", maakt het nog geen waarheid. Het feit dat bepaalde dingen (nog) niet "wetenschappelijk aantoonbaar" zijn, maakt het nog geen leugen. De wetenschap werkt enkel met de 5 zintuigen en veel fenomenen zijn daar nou eenmaal nog niet mee waar te nemen. Ook loopt de wetenschap altijd jaren achter. Hoe lang duurde het wel niet voor men erachter kwam dat roken en vlees ongezond waren? Hetzelfde zal gebeuren met pesticidenlandbouw. Ik weet dat bijna iedereen hier de wetenschap als de heilige graal ziet, maar dat is het helaas niet. Wikipedia zal vroeg of laat ook wel de beperking van deze tunnelvisie in gaan zien. Maar dat ga ik waarschijnlijk niet meer meemaken. Ach over 100 jaar eten we weer allemaal biologisch. Net zoals de 30 duizend jaar voor de industriële revolutie. Gelukkig heeft de EU inmiddels wel de nodige kennis en hebben ze als doel gesteld 25% van de landbouw in de EU biologisch te telen in 2030, en blijft de biologische landbouw groeien ondanks de weerstand van lobbyisten. Aquatic Ambiance (overleg) 29 okt 2021 10:43 (CEST)[reageer]
Dat wetenschap niet altijd de oplossing bi3dt laat dit artikel goed zien. Maar dat komt mede omdat er zoveel maatschappelijk debat is. Het lastige van deze problematiek en de verschillende opvattingen in de samenleving maken een afgewogen oordeel dat breed gedragen wordt, op korte tremijn onwaarschijnlijk. ik pleit er voor het stukje over de duurzaamheid heel kort te houden en hooguit enkele alom geaccpeteerde metastudies te behandelen en verder enkele hier relevante aspecten van duurzaamheid kort te noemen, zoals nitraat-emissie, bodemvruchtbaarheid, biodiversiteit, productie, waterkwaliteit, energiegebruik en grondstoffengebruik. mvg HenriDuvent 29 okt 2021 10:51 (CEST)[reageer]
Henri, dank voor de aanzet ter verbetering. Lidewij (overleg) 29 okt 2021 12:44 (CEST)[reageer]
Alle meta-studies moeten sowieso behouden blijven. Als je zowel een meta-studie zet en een even groot stukje over een individuele studie die ingaat tegen de meta-studie, dan lijkt het misschien alsof er geen wetenschappelijke consensus is en er twee grote kampen zijn in de wetenschap. Terwijl in werkelijkheid is er maar een kleine minderheid van studies die ingaan tegen de conslusies van de meta-analyse. Ik ben er dus voorstander van dat de tekst vooral gaat over de meta-studies of zelfs enkel over de metastudies (behalve als er geen metastudies over bestaan). PJ Geest (overleg) 29 okt 2021 13:37 (CEST)[reageer]
Trouwens ik heb niks tegen holistisch denken, in de zin van dat zo veel mogelijk van ecologische waarde meenemen in studies, maar dan moet ook de volledige ecologische waarde van het bos worden meegeteld dat moet gekapt worden door een lagere opbrengst van biologische landbouw. Dit niet meerekenen is net een gebrek aan holistisch denken. In de huidige inleiding over duurzaamheid komt dit aspect niet aan bod, terwijl dit net een heel belangrijk aspect is om de duurzaamheid te beoordelen. PJ Geest (overleg) 29 okt 2021 14:12 (CEST)[reageer]
@HenriDuvent: Dank voor de wijzigingen, dat is een hele verbetering. In de eerste tekst onder "Duurzaamheid" zou ik nog een opmerking willen maken, dat de definitie van "biologisch", c.q. welke vorm van biologische landbouw men onderzoekt, verschilt van onderzoek tot onderzoek, wat de reikwijdte en vergelijkbaarheid van de conclusies beinvloed. Mee eens? Zwitser123 (overleg) 30 okt 2021 09:45 (CEST)[reageer]
Dank je Zwitser123, mee eens. Biologisch heeft - net als duurzaamheid - uiteenlopende betekenissen en operationaliseren. Pas gerust aan en voel je vrij nog wat te herschikken of te reduceren, want het kan zeker nog beter, hgHenriDuvent 30 okt 2021 11:43 (CEST)[reageer]