Ozoergeti (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Ozoergeti
ოზურგეთი
Stad in Georgië Vlag van Georgië
Ozoergeti (Georgië)
Ozoergeti
Situering
Regio Goeria
Gemeente Ozoergeti
Coördinaten 41° 55′ NB, 42° 0′ OL
Algemeen
Inwoners
(2022)
Gedaald 14.157[1]
Hoogte 80 m
Stad sinds 1840
Overig
Website ozurgeti.mun.gov.ge
Foto's
Ozurgeti view from Ekadia church.jpg
Portaal  Portaalicoon   Georgië

Ozoergeti (Georgisch: ოზურგეთი) is een stad met 14.341 inwoners (2022) in het zuidwesten van Georgië in de regio Goeria, waar het de hoofdstad van is. Het is het administratieve centrum van de gelijknamige gemeente en ligt 20 kilometer van de Zwarte Zeekust en ruim 230 kilometer van Tbilisi. In de periode 1934-1989 stond de stad bekend als Macharadze (Russisch: Махара́дзе), naar de Georgische bolsjewistische revolutionair Filipp Macharadze.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

Ozoergeti ligt tussen de Natanebi en Bjoeji rivieren, op een vlakte op 80 meter boven zeeniveau. De stad strekt zich uit over ongeveer 7 kilometer van oost naar west en heeft een vochtig subtropisch zeeklimaat, met warme winters en hete zomers. De jaarlijkse hoeveelheid neerslag is met 2.110 millimeter hoog te noemen. Het ligt dan ook in een vallei die van drie kanten omsloten is door bergen, met de opening naar zee. Ten zuiden en oosten van de stad ligt het Meschetigebergte terwijl het Goeriagebergte de vallei aan de noordkant sluit.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De wijk Moidanache
Centrum

De naam Ozoergeti werd naar verluid voor het eerst genoemd in beschrijvingen in de 16e eeuw. In de late middeleeuwen werd de stad het centrum van het Vorstendom Goeria, een belangrijke handelsstad en de residentie van prinsen. De internationale handelsgeschiedenis van de stad gaat terug naar de 17e eeuw, zoals blijkt uit munten die zijn gevonden. Het laatste prinselijk hoofd van Goeria, Mamia V Goerieli, bouwde een weldadig paleis in Ozoergeti. Tegen het einde van de 18e eeuw woonden bijna 1.800 mensen in Ozoergeti.

Toen het Goeriaanse vorstendom viel met de Russische annexatie, raakte het paleis in verval. Het is uiteindelijk niet bewaard gebleven, de overblijfselen werden vernietigd door de bouw van het Huis van Cultuur. Alleen de paleisbaden zijn bewaard gebleven. Onder de Russische overheersing kreeg Ozoergeti in 1840 de stadstatus en bleef het een belangrijk provinciaal centrum.[2] De stad was een strategische plek tijdens de Russisch-Turkse Oorlog van 1877. In 1891 werd Ozoergeti de vierde plaats in Georgië met een drukkerij, en tegen het einde van de 19e eeuw was de stad bijna 5.000 inwoners groot. De stad werd in voorjaar 1918 kort bezet door Ottomaanse troepen.

Net als op andere plekken in de Georgische SSR vonden er protestacties tegen de Sovjets plaats. Op 26 mei 1922 werd de onafhankelijksheisdag van de gevallen Democratische Republiek Georgië gevierd, wat leidde tot botsingen met het Rode Leger. Op 9 juni 1934 werd de stad (en het gelijknamige district) hernoemd in Macharadze (Russisch: Махара́дзе), naar de Georgische bolsjewistische revolutionair Filipp Macharadze.[3] Macharadze leidde in 1919-1920 bolsjewistische groepen om de mensjewistisch georiënteerde regering van de Democratische Republiek Georgië te ondermijnen. Na de Sovjet overname van Georgië werd in hij leider van het Centraal Committee en was hij in 1922 betrokken bij de zogeheten Georgische Affaire, een conflict in het Sovjet leiderschap over de toekomst van de Georgische SSR.

In mei 1989, een maand na de Tragedie van 9 april in Tbilisi, kreeg de stad de oorspronkelijke naam terug en werd het monument van Macharadze verwijderd. In de glasnost periode ontwaakte het nationaal zelfbewustzijn, en werd Macharadze gezien als een van degenen die het land in 1921 aan de Sovjets hielp. Na de herwonnen onafhankelijkheid in 1991 bleef Ozoergeti een regionaal belangrijke plaats, en werd het met de decentralisatie hervormingen en de instelling van de mchare (regio's) de hoofdstad van Goeria. Tussen 2014 en 2017 was de stad net als een zestal anderen een zogenaamde "zelfbestuurde stad" en was het een aparte stadsgemeente naast de rest van de gemeente Ozoergeti.[4] In 2017 werd deze stap voor alle betrokken steden teruggedraaid omdat het te kostbaar en inefficiënt bleek.

Demografie[bewerken | brontekst bewerken]

Begin 2022 had Ozoergeti 14.157 inwoners,[1] een daling van ruim 4% ten opzichte van de volkstelling in 2014. Ozoergeti kent naast Georgiërs een regionaal opvallend grote groep Armeniërs (3,7%, ruim 550), gevolgd door een veel kleinere groep Russen (ruim 100). Andere etnische minderheden zijn in geringe aantallen vertegenwoordigd.

Jaar 1897 1922 1939 1959 1970 1979 1989 2002[5] 2014 2021 2022
Aantal 4.710 Gestegen 5.626 Gestegen 11.419 Gestegen 19.131 Gestegen 21.679 Gestegen 22.393 Gestegen 23.399 Gedaald 18.705 Gedaald 14.785 Gedaald 14,341 Gedaald 14.157
Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden[6][5]

Vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

De stad is sinds 1923 het eindpunt van de Natanebi - Ozoergeti spoorlijn, een aftakking van de Samtredia - Batoemi spoorlijn. Ozoergeti wordt dagelijks vanuit zowel Tbilisi, een rit van negen uur, als Batoemi bediend. Tussen 1980 en 2006 had de stad een trolleybusnetwerk, zoals op meer plekken in Georgië.

De Georgische nationale weg Sh2, de belangrijkste route door de binnenlanden van Goeria verbindt Ozoergeti met Koboeleti en Batoemi aan de Zwarte Zee enerzijds, en Samtredia en Tbilisi anderzijds. Tussen 1960 en 1982 was deze weg door Ozoergeti een van de weinige wegen in de Sovje-Unie met een wegnummer, weg 19.

Geboren in Ozoergeti[bewerken | brontekst bewerken]

Commons heeft mediabestanden in de categorie Ozoergeti.