Naar inhoud springen

Bestuurlijke indeling van Georgië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Georgië is onderverdeeld in negen regio's (Georgisch: მხარე, mchare), twee autonome republieken en de hoofdstedelijke regio. De autonome republiek Abchazië en het gebied van de voormalige autonome oblast Zuid-Ossetië hebben eenzijdig de onafhankelijkheid uitgeroepen, maar worden slechts door VN-lidstaten Rusland, Nicaragua, Venezuela, Nauru en Syrië erkend.

Autonome republieken

[bewerken | brontekst bewerken]
Regio's van Georgië. Nummers verwijzen naar de tabellen links

Abchazië en Adzjarië zijn twee autonome republieken vastgelegd in de Georgische grondwet. Deze autonome republieken hebben eigen regionale organen, waaronder een volksvertegenwoordiging, een regering en een leider (voorzitter).[1][2][3] De autonome regering van Adzjarië zetelt in Batoemi. Abchazië is feitelijk in handen van de zelfverklaarde en door Georgië niet erkende Republiek Abchazië, zie beneden. De door de Georgische centrale regering erkende bestuurlijke organen van de Autonome Republiek Abchazië zetelen in ballingschap in Tbilisi.[4]

Nr.Autonome republiekHoofdstad
1 AbchaziëSochoemi
4 AdzjariëBatoemi
Kaart met historische en geografische gebieden van Georgië.

Naast de twee autonome republieken, werd het land in de periode 1994-1996 per presidentiële decreten verdeeld in negen regio's (Georgisch: მხარე, mchare), die geen lokaal zelfbestuur hebben.[5][6] De functie van de regio is vooral om de communicatie van de gemeenten in de regio te coördineren met de centrale regering, met uitzondering van de gemeenten in de Autonome Republiek Adzjarië en de hoofdstad Tbilisi.

Aan het hoofd van de regio's staat een door de regering benoemde staatsvertegenwoordiger (Georgisch: სახელმწიფო რწმუნებული, sachelmtsipo rtsmoenebuli), informeel bekend als "gouverneur" (Georgisch: გუბერნატორი, goebernatori), met bevoegdheden die worden bepaald door de desbetreffende regeling van de regering.[7][9]

Deze territoriale eenheden komen min of meer overeen met de traditioneel belangrijkste historische en geografische gebieden van Georgië. De regionalisering van het bestuur werd ingegeven door de conflicten in het begin van de jaren negentig in het land, waarin separatisme in de historisch Georgische gebieden Abchazië en Zuid-Ossetië een grote rol speelde. Ook in andere regio's was er vrees voor potentieel separatisme, waaronder in Samtsche-Dzjavacheti en Kvemo Kartli. De oprichting van decentrale regio's had tot doel politieke stabilisatie en onderdrukking van separatistische bewegingen door een schakel te plaatsen tussen de lokale en nationale overheden.[5]

Nr.RegioHoofdstad
2Samegrelo-Zemo SvanetiZoegdidi
3GoeriaOzoergeti
5Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo SvanetiAmbrolaoeri
6ImeretiKoetaisi
7Samtsche-DzjavachetiAchaltsiche
8Sjida KartliGori
9Mtscheta-MtianetiMtscheta
10Kvemo KartliRoestavi
11KachetiTelavi
12TbilisiTbilisi
Gemeenten van Georgië.
Zie Gemeenten van Georgië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De regio's waren onderverdeeld in 66 districten (Georgisch: რაიონი, raioni), waaronder 5 zelfstandige steden. Medio 2006-7 zijn de districten die onder Georgisch centraal gezag stonden vervangen door een nieuwe bestuurslaag, de gemeenten (მუნიციპალიტეტი, moenitsipaliteti).[10] Sinds januari 2019 zijn er in totaal 69 gemeenten in Georgië geregistreerd.[11] Vijf gemeenten liggen volledig in het afgescheiden Abchazië en Zuid-Ossetië, en worden sinds 2008 feitelijk niet bestuurd door Tbilisi. De overige 64 zijn verdeeld over 5 zelfstandig bestuurde steden (ქალაქი, kalaki) en 59 rurale gemeenten (moenitsipaliteti).

Iedere gemeente en zelfbestuurde stad heeft een voor vier jaar direct gekozen gemeenteraad (საკრებულო, sakreboelo), een direct gekozen burgemeester (meri) en een uitvoerend bestuur (მერია, Meria) dat wordt voorgezeten door de burgemeester.

De districten van het separatistische Abchazië.
Zie Abchazië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Autonome Republiek Abchazië is de jure nog verdeeld in districten (raioni) in plaats van gemeenten zoals in de rest van Georgië, hangende het herstel van het centrale gezag over Abchazië. Bij de lokale hervorming in 2006 werd de tijdelijke gemeente Azjara (Opper-Abchazië) gevormd op gebied van de districten Goelripsji en Otsjamtsjire. Deze gemeente lag in de Kodorivallei in het noordoostelijk berggebied van Abchazië, dat de Georgische overheid destijds nog tot augustus 2008 controleerde.

Feitelijk is het territorium van de Autonome Republiek Abchazië in handen van de separatistische 'Republiek Abchazië'. De bestuurlijke indeling daarvan bestaat uit rajons (Abchazisch: араион, araion ; Russisch: район). Deze districten zijn verdeeld in steden (город, gorod), nederzettingen met stedelijk karakter (посёлок городского типа, posjolok gorodskogo tipa) en landelijke administraties (сельский администраций, selskij administratsjij). Ten opzichte van de oorspronkelijke Georgische en Sovjet-indeling werd in 1995 het district Tkvartsjeli gevormd vanuit delen van de districten Otsjamtsjire en Gali.

Zuid-Ossetië

[bewerken | brontekst bewerken]
Zuid-Ossetië (wit, midden) geprojecteerd over de Georgische regio's en gemeenten.
Zie Zuid-Ossetië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
De facto districten van Zuid-Ossetië

De status van de voormalige autonome regio Zuid-Ossetië wordt betwist tussen Georgië en de separatistische regering, die door Rusland gesteund en erkend wordt. De Republiek Zuid-Ossetië claimt het gebied van de voormalige Zuid-Ossetische Autonome Oblast (1922-1990), wat voor het grootste deel overeenkomt met het noordelijk deel van de Georgische regio Sjida Kartli plus enkele delen van omliggende regio's. Zuid-Ossetië wil zich, tegen de zin van de Georgische regering, bij het Russische Noord-Ossetië voegen. De de facto republiek Zuid-Ossetië is verdeeld in vier rajons en twee stedelijke districten. Zie afbeelding rechts.[13]

Bestuurlijke indeling volgens Georgië

[bewerken | brontekst bewerken]

Naast de bestuurlijke indeling gehanteerd door de afscheidingsrepubliek Zuid-Ossetië, is er ook een wettelijke Georgische. Bij de vorming van de Georgische regio's in 1995 werd het territorium van de in 1990 afgeschafte Zuid-Ossetische Autonome Oblast verdeeld over de nieuwe regio's, volgens de grenzen van de bestuurlijke eenheden (mazra) zoals die vóór 1922 bestonden. Het territorium van Zuid-Ossetië was in 1991 al deels herverdeeld over de Georgische rajons (districten). Twee districten lagen geheel in de geclaimde republiek Zuid-Ossetië: Achalgori en Dzjava. De overige delen waren aan districten toegevoegd die voor het grootste deel buiten de voormalige autonome regio liggen: Gori, Kareli, Satsjchere en Oni.

In 2006 zijn bij de bestuurlijke hervormingen door Georgië vier (tijdelijke) gemeenten gevormd om de nederzettingen in Zuid-Ossetië te besturen die toen nog onder gezag van Georgië stonden. Dit waren Achalgori, Eredvi, Koerta en Tigva. Eredvi en Koerta werden van Gori afgesplitst en Tigva van Kareli. In de periode mei 2007 tot 1 januari 2026 vielen deze gemeenten onder de 'Provisionele Territoriale Eenheid Zuid-Ossetië' die bestuurd werd door de door Georgië erkende Zuid-Osseetse Administratie.[14] Deze regering was in eerste instantie gevestigd in Koerta.[15] Na de Russisch-Georgische Oorlog van 2008 werd deze constructie vooral een papieren kwestie. De Zuid-Osseetse Administratie behartigde sindsdien vanuit Tbilisi voornamelijk de belangen van de Georgische vluchtelingen die in speciale nederzettingen in de omgeving van Zuid-Ossetië en andere delen van Georgië wonen. Per 1 januari 2026 werd deze regering en de provisionele eenheid ontbonden. De bijzondere gemeenten bleven wel binnen de Georgische wet bestaan.